Thống nhất hệ thống tổ chức đảng 3 cấp

Đồng chí Nguyễn Duy Ngọc - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương - trình bày chuyên đề “Về sửa đổi, bổ sung Quy định số 20-QĐ/TW, ngày 08/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương về thi hành Điều lệ Đảng". Ảnh: quochoi.vn

Trình bày Chuyên đề việc sửa đổi, bổ sung Quy định số 20-QĐ/TW, ngày 08/4/2026 của BCH Trung ương về thi hành Điều lệ Đảng tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba BCH Trung ương Đảng khóa XIV, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc cho biết, việc sửa đổi, bổ sung Quy định số 20-QĐ/TW lần này hết sức cần thiết để tiếp tục hoàn thiện, cụ thể hóa chủ trương của Trung ương về mô hình tổ chức đảng trong giai đoạn mới; tạo cơ sở chính trị, pháp lý trong việc thống nhất tên gọi, điều chỉnh, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, mối quan hệ công tác và trách nhiệm chính trị của từng cấp ủy, tổ chức đảng.

Theo đó, Quy định số 20-QĐ/TW được sửa đổi, bổ sung trên tinh thần quán triệt đầy đủ các nguyên tắc của Điều lệ Đảng; bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, tập trung, thống nhất của Đảng; kế thừa những quy định còn phù hợp, chỉ sửa đổi những nội dung thực sự cần thiết để đáp ứng mô hình cấu trúc mới của tổ chức và yêu cầu thực tiễn.

Đồng chí Nguyễn Duy Ngọc cho biết, Quy định lần này được kết cấu, bố cục theo 7 nhóm nội dung bám sát Điều lệ Đảng, chia thành 8 chương, từ khái quát chung về hệ thống tổ chức Đảng đến quy định những vấn đề cụ thể về đảng viên; tổ chức đảng trong Quân đội nhân dân Việt Nam và Công an nhân dân Việt Nam; kiểm tra, giám sát, khen thưởng, kỷ luật; Đảng lãnh đạo Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị - xã hội; tài chính của Đảng…

Quy định mới được ban hành trên cơ sở sửa đổi, bổ sung, điều chỉnh 34 điều, mục trong quy định cũ và được thể hiện tại 15 điều, mục trong quy định mới.

Một trong những điểm mới trọng tâm của việc sửa đổi, bổ sung lần này là BCH Trung ương thống nhất hệ thống tổ chức đảng gồm 3 cấp (cấp Trung ương, cấp tỉnh và cấp cơ sở), bảo đảm tương ứng với hệ thống tổ chức hành chính của Nhà nước theo Điều lệ Đảng. Đối với các tổ chức đảng có đặc điểm riêng, tính chất đặc thù được điều chỉnh cơ cấu tổ chức bên trong phù hợp theo quy định của Bộ Chính trị, Ban Bí thư.

Quy định lần này cũng thống nhất chủ trương thí điểm3 nội dung.

Một là, thí điểm định danh tên gọi các loại hình tổ chức đảng ở cơ sở theo mô hình mới, theo đó: Thống nhất sử dụng tên gọi "đảng bộ cơ sở" thay cho "đảng bộ cấp trên trực tiếp của tổ chức cơ sở đảng"; “đảng bộ trực thuộc cơ sở” thay cho "đảng bộ cơ sở" và các loại hình “đảng bộ cơ sở được giao quyền, thí điểm giao quyền, ủy quyền”; thống nhất không phân biệt “chi bộ cơ sở”, “chi bộ trực thuộc” và lấy tên chung là “chi bộ”; đồng thời rà soát, điều chỉnh thống nhất tên gọi của cấp ủy tương ứng trong toàn bộ Quy định.

Hai là, thí điểm tổ chức cơ sở đảng được xác định gồm đảng bộ trực thuộc cơ sở và chi bộ.

Ba là, thí điểm thành lập đảng bộ hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố và đảng bộ Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể tỉnh, thành phố trực thuộc cấp ủy cấp tỉnh.

Các đại biểu dự Hội nghị. Ảnh: Phạm Thắng

Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc cho biết, Quy định lần này đã quy định một mục riêng trong Chương I về thẩm quyền thành lập tổ chức đảng xã, phường, đặc khu là đảng bộ cơ sở trực thuộc cấp ủy cấp tỉnh; việc thành lập đảng bộ trực thuộc cơ sở ở những nơi có đặc điểm riêng và ở địa bàn có đông đảng viên nhằm giải quyết những vấn đề phát sinh trong thực tiễn, không làm thay đổi hệ thống tổ chức của Đảng, không làm tăng đầu mối tổ chức và biên chế không cần thiết.

Ngoài ra,Quy định cũng xác định rõ việc lập các cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc, đơn vị sự nghiệp của cấp ủy theo hướng: Căn cứ quy mô, tính chất, đặc thù và yêu cầu nhiệm vụ của địa phương, cơ quan, đơn vị; việc thành lập các cơ quan tham mưu, giúp việc chuyên trách (hoặc kiêm nhiệm) của đảng ủy cơ sở và đảng ủy trực thuộc cơ sở sẽ do cấp ủy cấp tỉnh xem xét, quyết định theo quy định của Bộ Chính trị, Ban Bí thư.

“Đây là giải pháp xử lý phát sinh trong thực tiễn, với phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” trên cơ sở giữ vững nguyên tắc tổ chức của Đảng và sự lãnh đạo thống nhất của Trung ương” – đồng chí Nguyễn Duy Ngọc cho biết.

Bên cạnh đó, Quy định cũng sửa đổi, bổ sung quy định đối với những tổ chức đảng chịu sự lãnh đạo, chỉ đạo của cả cấp ủy địa phương và cấp ủy theo ngành, lĩnh vực chuyên môn theo hướng: “Việc phân định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, mối quan hệ công tác và quy chế phối hợp được thực hiện theo quy định của Bộ Chính trị, Ban Bí thư”. Đồng thời, thống nhất tên gọi của một số tổ chức, cơ quan, đơn vị và điều chỉnh về văn phong, từ ngữ cho đồng bộ, thống nhất, dễ hiểu, dễ triển khai thực hiện.

Các đại biểu dự Hội nghị tại điểm cầu Trụ sở Kiểm toán nhà nước. Ảnh: M. Thúy

Trưởng ban Tổ chức Trung ương nhấn mạnh, Quy định lần này có nhiều nội dung mới nhằm cụ thể hóa chủ trương thí điểm mô hình tổ chức đảng. Do đó, trong Quy định mới đã bổ sung 1 nội dung riêng quy định về điều khoản chuyển tiếp.

Theo đó, BCH Trung ương Đảng giao Bộ Chính trị, Ban Bí thư chỉ đạo các cơ quan tham mưu, giúp việc rà soát, khẩn trương sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế các quy định, hướng dẫn của Trung ương về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, tổ chức bộ máy, mối quan hệ công tác, quy chế làm việc của các loại hình tổ chức đảng và các vấn đề liên quan khác (nếu có) theo đúng Quy định này, hoàn thành trong năm 2026.

Trong thời gian chưa ban hành văn bản điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, tổ chức bộ máy, mối quan hệ công tác, quy chế làm việc của các loại hình tổ chức đảng thì các quy định hiện hành tiếp tục được thực hiện cho đến khi có văn bản sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế.

Ngoài ra, để tạo thuận lợi và thống nhất trong tổ chức thực hiện, trong Quy định đã bổ sung nội dung về việc giao Ban Tổ chức Trung ương nghiên cứu, ban hành hướng dẫn: thành lập tổ chức đảng ở những nơi có đặc điểm riêng như địa bàn dân cư, tập đoàn, tổng công ty, doanh nghiệp, các cơ quan, đơn vị theo ngành dọc; chức năng, nhiệm vụ, mối quan hệ công tác, quy chế làm việc, phân định thẩm quyền, trách nhiệm của từng loại hình tổ chức đảng; điều kiện, tiêu chí, thẩm quyền quyết định thành lập cơ quan tham mưu, giúp việc chuyên trách (hoặc kiêm nhiệm) của đảng ủy cơ sở và đảng ủy trực thuộc cơ sở; việc thực hiện một số quy trình nghiệp vụ công tác tổ chức đảng, đảng viên trên môi trường số; sinh hoạt đảng và tính pháp lý trong việc sinh hoạt tổ đảng.

Theo đồng chí Nguyễn Duy Ngọc, trên cơ sở các nội dung Quy định số 208-QĐ/TW của BCH Trung ương Đảng, Ban Tổ chức Trung ương đã tham mưu báo cáo Ban Bí thư các nội dung sửa đổi, bổ sung Hướng dẫn số 01-HD/TW, ngày 19/5/2026 một số vấn đề cụ thể thi hành Điều lệ Đảng.

Ban Bí thư đã giao Ban Tổ chức Trung ương rà soát, nghiên cứu sửa đổi, bổ sung hướng dẫn nghiệp vụ công tác đảng viên và các nội dung khác bảo đảm đồng bộ với Quy định, Hướng dẫn về thi hành Điều lệ Đảng; giao cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị nghiên cứu, quán triệt, tổ chức thực hiện; rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định, hướng dẫn liên quan bảo đảm thống nhất, đồng bộ với Quy định, Hướng dẫn của Trung ương, hoàn thành trong năm 2026./.