Thu hồi đất khi 75% đồng thuận, người dân có được lợi không?

Thu hồi đất khi 75% người sử dụng đất đồng thuận

Căn cứ theo quy định tại khoản 3 Điều 3 Nghị quyết 254/2025/QH15 về việc thu hồi đất như sau:

Điều 3. Quy định về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

3. Điều kiện thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng là phải hoàn thành việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và việc bố trí tái định cư theo quy định của Luật Đất đai, trừ các trường hợp sau đây:

a) Thu hồi đất trong trường hợp phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư không bố trí tái định cư đã được niêm yết công khai nhưng chưa được phê duyệt đối với các dự án quan trọng quốc gia, dự án đầu tư công khẩn cấp theo quy định của pháp luật về đầu tư công, đối với dự án khác nếu được trên 75% người sử dụng đất đồng ý thu hồi đất trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư;

b) Thu hồi đất trước khi hoàn thành việc bố trí tái định cư đối với trường hợp dự án đầu tư công khẩn cấp theo quy định của pháp luật về đầu tư công, dự án thực hiện tái định cư tại chỗ, dự án mà việc bố trí tái định cư theo tuyến công trình chính;

c) Chính phủ quy định chi tiết việc thu hồi đất trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thu hồi đất trước khi hoàn thành việc bố trí tái định cư.

Theo đó, nếu thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng trong trường hợp phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư không bố trí tái định cư đã được niêm yết công khai nhưng chưa được phê duyệt đối với các dự án quan trọng quốc gia, dự án đầu tư công khẩn cấp theo quy định của pháp luật về đầu tư công, đối với dự án khác vẫn được thu hồi đất nếu được trên 75% người sử dụng đất đồng ý thu hồi đất trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Những cơ chế này được kỳ vọng tháo gỡ các “điểm nghẽn” kéo dài nhiều năm qua, từ dự án treo, giải phóng mặt bằng chậm, đến khiếu nại đất đai chiếm tỷ lệ cao nhất trong các vụ việc hành chính.

Người dân được bảo vệ quyền lợi như thế nào?

Dù có cơ chế thu hồi bắt buộc khi đạt 75%, Luật và nghị định vẫn đặt quyền lợi người dân lên hàng đầu:

- Phương án bồi thường phải công khai, minh bạch, lấy ý kiến người dân.

- Người dân có quyền khiếu nại, khởi kiện nếu không đồng ý với mức bồi thường.

- Ưu tiên tái định cư tại chỗ, đảm bảo hạ tầng tốt hơn hoặc bằng nơi cũ.

- Các dự án đã phê duyệt phương án bồi thường trước ngày Nghị quyết có hiệu lực tiếp tục thực hiện theo quy định cũ (quy định chuyển tiếp).

Bồi thường sát thị trường hơn với bảng giá đất và hệ số điều chỉnh

Trước đây, việc định giá đất cụ thể thường phức tạp, kéo dài, dẫn đến tranh chấp gay gắt vì giá bồi thường bị cho là "thấp hơn thị trường". Từ năm 2026, cách tính tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất được cải tiến đáng kể:

- Ưu tiên áp dụng bảng giá đất do UBND tỉnh ban hành nhân với hệ số điều chỉnh giá đất.

- Chỉ khi không áp dụng được bảng giá (ví dụ thiếu dữ liệu thị trường), mới dùng định giá đất cụ thể theo các phương pháp tư vấn giá độc lập.

Giải quyết triệt để dự án treo

Một trong những điểm nóng nhất gây khiếu nại đất đai nhiều năm qua chính là tình trạng dự án treo. Nhiều dự án hạ tầng, khu đô thị bị "treo" hàng chục năm chỉ vì một vài hộ dân không đồng ý bàn giao đất, dẫn đến lãng phí tài nguyên và khổ sở cho cả người dân lẫn nhà đầu tư.

Từ năm 2026, cơ chế mới cho phép: Nếu nhà đầu tư đã thỏa thuận bồi thường, hỗ trợ và nhận bàn giao đất từ ít nhất 75% diện tích đất cần thu hồi và ít nhất 75% số người sử dụng đất trong phạm vi dự án, thì Hội đồng nhân dân cấp tỉnh có thể quyết định thu hồi phần đất còn lại để giao hoặc cho thuê cho nhà đầu tư.

Cách tính "số người sử dụng đất" cũng được làm rõ: Hộ gia đình, nhóm người có chung quyền sử dụng đất, vợ chồng, cộng đồng dân cư... được tính là một người. Điều này tránh tình trạng lạm dụng, chia tách quyền sử dụng để cản trở dự án.

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh: Phải hài hòa lợi ích Nhà nước - nhà đầu tư - người dân, tránh thiệt thòi cho người bị thu hồi đất.

Quỳnh Chi (t/h)