Thủ khoa Bách khoa Hà Nội: Từng sợ rớt môn, không nghĩ có ngày đứng đầu khóa

Thủ khoa nhưng từng sợ rớt môn

“Từ những ngày đầu vào Bách khoa, em chỉ sợ rớt môn thôi chứ chưa từng nghĩ đến việc mình sẽ được thủ khoa đâu ạ”, Ngọc Anh nói.

Từng là học sinh chuyên Toán, THPT chuyên Lê Quý Đôn, Ngọc Anh bước vào Bách khoa với tâm thế của một sinh viên đã quen với việc học tập nghiêm túc. Nhưng môi trường đại học lại đặt ra những yêu cầu khác. Những môn học đầu tiên khiến em không ít lần hụt hẫng vì kết quả không như kỳ vọng.

Có lúc Ngọc Anh thấy nản. Em nhận ra nếu cứ giữ tâm lý thất vọng sau mỗi lần điểm không tốt, những kỳ thi tiếp theo sẽ càng trở nên nặng nề. Vì vậy, em tự “xốc lại tinh thần”, tiếp tục học và làm quen dần với cách học ở đại học.

“Bách khoa khó thật. Có những lần thất bại ở Bách khoa khá nặng nề, nhưng chưa đến mức khiến em nghĩ mình phải bỏ cuộc”, Ngọc Anh chia sẻ.

Từ nỗi lo rất thực tế ấy, hành trình của Ngọc Anh dần rẽ sang một hướng khác: nghiên cứu và các cuộc thi học thuật. Giải Nhất tại Hội nghị Sinh viên nghiên cứu khoa học lần thứ 41 của Đại học Bách khoa Hà Nội là một dấu mốc mà em nhớ nhất.

Đó là năm thứ hai đại học, cũng là lần đầu Ngọc Anh làm việc với giảng viên hướng dẫn Nguyễn Tiến Thành và nhóm bạn thân. Khi ấy, kinh nghiệm phòng thí nghiệm và kiến thức chuyên môn của cả nhóm còn hạn chế. Để đi đến kết quả cuối cùng, các thành viên phải vừa làm vừa học, tự bổ sung những phần kiến thức còn thiếu.

Với Ngọc Anh, giải thưởng có ý nghĩa bởi đó là lần đầu em nhận ra mình có thể đi xa hơn những gì đã biết. Ảnh: NVCC

Từ phụ phẩm đến nguồn nguyên liệu mới

Một trong những hướng nghiên cứu Ngọc Anh theo đuổi là tận dụng phụ phẩm sau quá trình ép dầu lạc để thu hồi peptide có khả năng làm giảm tính gây dị ứng. Với em, đây không đơn thuần là câu chuyện tận dụng một phần nguyên liệu còn lại sau sản xuất, mà là cách tìm thêm giá trị ở những thứ lâu nay thường bị xem là phần bỏ đi.

Để có thể bắt đầu nghiên cứu, việc đầu tiên lại không nằm trong phòng thí nghiệm. Nhóm phải tìm nguồn phụ phẩm đủ sạch và đáp ứng yêu cầu. Ngọc Anh cùng các thành viên liên hệ nhiều nhà cung cấp, cả những cơ sở ép lạc quy mô hộ gia đình, để tìm nguyên liệu có nguồn gốc rõ ràng, có chứng nhận phù hợp. Chỉ khi giải quyết được bài toán đầu vào, nhóm mới có thể tiếp tục với các bước nghiên cứu phía sau.

Quá trình ấy khiến Ngọc Anh nhận ra khoảng cách giữa một ý tưởng trên giấy và khả năng ứng dụng thực tế lớn hơn nhiều so với những gì em từng hình dung. Một phụ phẩm muốn trở thành nguyên liệu cho nghiên cứu không thể chỉ “có sẵn” mà còn phải bảo đảm chất lượng, tính an toàn và khả năng kiểm soát nguồn gốc.

Từ phần nguyên liệu ấy, nhóm tập trung thu hồi các peptide có hoạt tính phù hợp, hướng tới giảm khả năng gây dị ứng của protein từ lạc. Nếu tiếp tục được nghiên cứu và hoàn thiện, hướng đi này mở ra khả năng khai thác sâu hơn giá trị của phụ phẩm trong ngành thực phẩm, thay vì chỉ xem chúng là phần còn lại sau quá trình sản xuất.

Đây cũng là điểm Ngọc Anh đặc biệt hứng thú với nghiên cứu công nghệ thực phẩm: một vấn đề rất cụ thể trong sản xuất có thể trở thành câu hỏi khoa học, rồi từ câu hỏi ấy tìm cách tạo ra một sản phẩm hoặc nguyên liệu có giá trị hơn. Những trải nghiệm như vậy giúp em nhìn nghiên cứu không chỉ là những thí nghiệm trong phòng lab, mà là quá trình đi từ một nguyên liệu thực tế đến một khả năng ứng dụng thực tế.

Ngọc Anh (thứ hai từ trái qua) cùng các bạn tham gia cuộc thi cuộc thi Food Innovation and Development 2024. Ảnh: NVCC

Dám tham gia và dám thử

Nhìn vào bảng thành tích của Ngọc Anh, không khó để nghĩ rằng em là người có kỷ luật cao, luôn biết chính xác mình phải làm gì. Nhưng chính Ngọc Anh lại không nhận mình như vậy.

“Em nghĩ việc mình dám tham gia và dám thử là cái em có được, và điều đó mới thể hiện trên bảng thành tích của em”, em nói.

Ngọc Anh thừa nhận mình thuộc “hệ vừa học vừa chơi”, thậm chí “em chơi cũng nhiều”. Vì thế, em không xem thành tích có được là kết quả của việc lúc nào cũng ép mình vào một lịch học dày đặc.

Thứ giúp em bước vào nhiều cuộc thi và chương trình khác nhau là tâm lý không quá sợ thất bại.

Gia đình cũng góp phần tạo nên sự tự tin đó. Theo Ngọc Anh, bố mẹ không áp đặt việc em phải lựa chọn con đường nào. Trong những quyết định của mình, em có quyền đưa ra lựa chọn và nói lên mong muốn của bản thân.

Sự tự chủ ấy giúp Ngọc Anh sẵn sàng đăng ký những chương trình mà ở thời điểm bắt đầu, em chưa chắc mình có đủ kiến thức để đi đến cuối hay có khả năng giành giải.

Trong bốn năm đại học, em tham gia nhiều sân chơi trong và ngoài nước. Từ Top 10 NUS Foodtech Challenge 2025 tại Singapore với dự án về phụ phẩm ép dầu lạc, đến các chương trình nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và trại hè quốc tế, mỗi lần bước ra khỏi môi trường quen thuộc lại là một lần Ngọc Anh phải làm quen với những người, kiến thức và cách làm mới.

Em cũng từng lọt Top 2% ứng viên tại một trại hè thiết kế liên ngành ở Chungnam National University (Hàn Quốc), tham gia trình bày trực tuyến tại Agri 4D 2025 của Swedish University of Agricultural Sciences và nhận học bổng toàn phần tham gia khóa học công nghệ sinh học tại Silpakorn University (Thái Lan).

Với Ngọc Anh, giá trị lớn nhất của những trải nghiệm quốc tế không nằm ở số lượng chương trình. Em có cơ hội gặp những người cùng quan tâm đến lĩnh vực mình theo đuổi, tiếp cận những xu hướng và công nghệ mới trong ngành thực phẩm - công nghệ sinh học, qua đó nhìn thấy những hướng phát triển mà ở Việt Nam chưa có nhiều cơ hội tiếp cận.

IELTS 8.0 cũng trở thành một công cụ giúp em tận dụng tốt hơn những cơ hội đó. Phần lớn tài liệu nghiên cứu sử dụng tiếng Anh, trong khi các hội nghị và chương trình quốc tế đòi hỏi khả năng trao đổi trực tiếp với giảng viên, chuyên gia đến từ nhiều quốc gia.

Nhờ vậy, ngoại ngữ với Ngọc Anh không dừng ở một chứng chỉ. Nó giúp em tự tin hơn khi đọc tài liệu, trình bày nghiên cứu và mở rộng mạng lưới những người cùng lĩnh vực.

Ngọc Anh (thứ ba từ phải qua) cùng các bạn chụp ảnh lưu niệm cùng GS. thỉnh giảng - GS. Dietmar Haltric, Đại học BOKU (Áo). Ảnh: NVCC

Một dấu mốc, không phải điểm dừng

Khi biết mình là một trong 8 thủ khoa tốt nghiệp xuất sắc của Đại học Bách khoa Hà Nội, Ngọc Anh bất ngờ và vui. Em biết trong trường có rất nhiều sinh viên giỏi, nên chưa từng đặt mục tiêu phải trở thành thủ khoa.

Nếu có áp lực, đó cũng không phải áp lực từ danh hiệu. Với Ngọc Anh, kết quả sau bốn năm giống như một dấu mốc xác nhận rằng hướng đi mình đã lựa chọn là phù hợp.

“Em nghĩ mình may mắn và điều này cho thấy trong bốn năm qua em đã đi đúng hướng, đã cố gắng hết sức”, em nói.

Sau khi tốt nghiệp, Ngọc Anh dự định tiếp tục học lên thạc sĩ, tiến tới nghiên cứu chuyên sâu và để ngỏ cơ hội học tập, làm việc trong nước hoặc nước ngoài.

Danh hiệu thủ khoa vì thế khép lại một chặng đường, nhưng không làm thay đổi cách Ngọc Anh nhìn về chặng đường phía trước. Em vẫn muốn nghiên cứu, muốn thử sức ở những môi trường mới và tiếp tục đi vào những câu hỏi chưa có sẵn lời giải. Với một người từng bước vào Bách khoa mà “chỉ sợ rớt môn”, có lẽ điều đáng kể nhất sau bốn năm không nằm ở việc em đã đứng đầu khóa, mà ở chỗ em đã tìm được hướng đi mà mình muốn tiếp tục.