'Thu nhập kép' từ trồng xen ca cao trong vườn dừa

NGƯỜI “GIỮ LỬA” TÂM HUYẾT

Câu chuyện về sự phát triển của cây ca cao tại xã Vĩnh Hựu gắn liền với tâm huyết của lão nông Võ Thành Phước (sinh năm 1950), hội viên nông dân, ngụ ấp Phú Quý, xã Vĩnh Hựu.

Các thành viên Tổ hợp tác An Thạnh Phú tích cực tham gia các lớp tập huấn về sản xuất nông nghiệp theo hướng xanh thân thiện môi trường.

Theo ông Phước, từ năm 2005, sau nhiều lần tham gia tập huấn, hội thảo về chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi trên địa bàn xã và được tham quan các mô hình của Hội Nông dân tại các xã trong và ngoài tỉnh.

Sau khi nghiên cứu, ông Phước đã mạnh dạn đưa cây ca cao về trồng xen trong vườn dừa tại đất nhà 5.000 m2.

Sự mạnh dạn và kiên trì của ông Phước xuất phát từ cái nhìn thực tế về đặc tính sinh học của cây trồng.

Ông nhận thấy ca cao là loại cây đặc biệt ưa bóng râm, rất thích hợp để “trú chân” dưới tán dừa mà không hề cạnh tranh ánh sáng hay làm ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của cây chủ.

Chính tư duy nhạy bén này đã giúp ông biến những diện tích đất trống vốn chỉ để cỏ mọc, mang lại giá trị kinh tế vượt trội trên cùng một đơn vị diện tích. Từ thành công ban đầu, ông mở rộng trồng thêm 1.000 m2 gốc ca cao xen vườn dừa.

Từ 300 cây trồng thử nghiệm ban đầu, đến nay, ông đã sở hữu vườn ca cao hơn 500 gốc với tuổi đời từ 15 - 20 năm, cho trái sai trĩu cành quanh năm.

Theo đó, năng suất, sản lượng ca cao ngày càng gia tăng. Năm qua, vườn ca cao nhà ông Phước thu hoạch, sau khi trừ chi phí, đạt lợi nhuận khoảng 80 triệu đồng.

Ông Võ Thành Phước phơi hạt ca cao.

Không dừng lại ở việc làm giàu cho gia đình, ông Phước đã tích cực vận động nhiều hội viên khác cùng tham gia, dẫn đến sự ra đời của Tổ hợp tác (THT) ca cao vào năm 2009 do ông Phước làm Tổ trưởng.

Đến đầu năm 2025, THT đổi tên thành THT ca cao An Thạnh Phú với hơn 25 thành viên.

THT đóng vai trò “cầu nối” giữa nông dân với doanh nghiệp thu mua, đồng thời là nơi tư vấn, hướng dẫn kỹ thuật cho bà con.

Cụ thể, THT phối hợp với Hội Nông dân xã tổ chức tư vấn, hướng dẫn kỹ thuật và đặc biệt là ký kết hợp đồng thu mua dài hạn với Công ty Socola Marou (TP. Hồ Chí Minh).

Đây là yếu tố then chốt giúp bà con nông dân giải quyết nỗi lo “được mùa mất giá”.

Mối liên kết này mang lại lợi ích kép: nông dân được công ty hỗ trợ cây giống và bao tiêu sản phẩm với giá cả ổn định theo thị trường, trong khi doanh nghiệp có được nguồn nguyên liệu sạch, chất lượng cao.

Trung bình mỗi tháng, THT bán cho đối tác từ 200 - 300 kg hạt ca cao khô đã qua sơ chế. Quy trình này đòi hỏi sự tỉ mỉ, từ khâu thu gom trái tươi đến học hỏi kỹ thuật ủ hạt lên men, bóc tách vỏ lụa và phơi khô đúng tiêu chuẩn.

Chính sự chuyên nghiệp hóa trong khâu sơ chế đã nâng tầm giá trị hạt ca cao Vĩnh Hựu, giúp sản phẩm đáp ứng được tiêu chuẩn khắt khe của các hãng socola danh tiếng.

Phân tích về khía cạnh kinh tế, Chủ tịch Hội Nông dân xã Vĩnh Hựu Võ Thị Mộng Chiêu, cho rằng, giá dừa tươi và dừa khô thường xuyên biến động mạnh, có những thời điểm giảm sâu khiến đời sống nông dân gặp nhiều khó khăn.

Trong bối cảnh đó, cây ca cao góp phần tạo ra nguồn thu nhập thứ hai rất ổn định. Điều này hoàn toàn phù hợp với chủ trương của Nhà nước về đa dạng hóa, chuyển đổi cơ cấu cây trồng để tăng tính bền vững trong canh tác nông nghiệp.

Hiện tại, giá trái ca cao tươi thu mua tại vườn đang dao động từ 13.000 - 15.000 đồng/kg.

Đối với hạt đã sơ chế phơi khô, mức giá còn ấn tượng hơn, đạt từ 150.000 - 250.000 đồng/kg tùy loại.

Theo tính toán thực tế, một cây ca cao trưởng thành có thể mang lại nguồn thu trên 2,5 triệu đồng mỗi năm.

Khi nhân với mật độ trồng xen canh hợp lý, con số này cộng hưởng với thu nhập từ cây dừa sẽ tạo ra một khoản lợi nhuận đáng kể cho các hộ gia đình.

Tính đến nay, toàn xã Vĩnh Hựu đã có trên 100 ha trồng ca cao với tổng số hơn 60.000 cây. Đặc biệt, sức lan tỏa của mô hình này đang ngày càng mạnh mẽ khi có thêm 71 hộ mới đăng ký tham gia với diện tích gần 42 ha, tập trung nhiều tại các ấp: Phú Quý, Thạnh Thới, Bình An.

Sự phấn khởi của người nông dân khi sở hữu 2 loại cây cho thu nhập trên cùng một mảnh vườn là minh chứng rõ nhất cho tính đúng đắn của chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại địa phương.

HƯỚNG TỚI NỀN NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG VÀ ĐA GIÁ TRỊ

Không chỉ dừng lại ở việc tăng thu nhập, mô hình trồng xen ca cao còn góp phần quan trọng vào việc bảo vệ hệ sinh thái nông nghiệp.

Ông Võ Thành Phước cùng các thành viên THT An Thạnh Phú đang tiên phong trong việc áp dụng các kỹ thuật canh tác hữu cơ.

Hội viên Hội Nông dân xã Vĩnh Hựu tham quan vườn ca cao của thành viên Tổ hợp tác An Thạnh Phú.

Thay vì lạm dụng phân bón hóa học, bà con đã học cách nuôi men vi sinh IMO, ủ rác hữu cơ để tưới cây, vừa giúp cây đạt năng suất cao, vừa bảo vệ môi trường đất.

Việc làm vườn, dọn cỏ, tạo tán và diệt trừ dịch hại như chuột, sóc cũng được thực hiện bài bản hơn, giúp vườn cây luôn xanh tốt và phát triển bền vững.

Trong thời gian tới, Hội Nông dân xã Vĩnh Hựu dự kiến tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, phối hợp các đơn vị liên quan mở thêm các lớp chuyển giao khoa học, kỹ thuật và tăng cường liên kết tiêu thụ sản phẩm.

Bên cạnh đó, địa phương đang định hướng phát triển các sản phẩm thực phẩm chế biến sâu từ trái ca cao để nâng cao giá trị gia tăng. Đồng thời, một hướng đi mới đầy triển vọng là kết hợp mô hình trồng xen canh với du lịch sinh thái.

Việc mời gọi khách du lịch đến tham quan, trải nghiệm quy trình chăm sóc và sơ chế ca cao tại vườn dừa xanh mát không chỉ quảng bá hình ảnh địa phương mà còn tạo thêm nguồn thu từ dịch vụ.

Sự thành công bước đầu của THT ca cao An Thạnh Phú và những người nông dân như ông Võ Thành Phước đã khẳng định một tư duy mới trong sản xuất nông nghiệp: Không cần diện tích quá lớn, chỉ cần sự sáng tạo trong canh tác và nhạy bén trong liên kết, nông dân hoàn toàn có thể làm giàu trên chính mảnh đất quê hương.

Đây chính là tín hiệu lạc quan cho một nền nông nghiệp nông thôn hiện đại, ổn định và dài lâu tại xã Vĩnh Hựu.

QUẾ ANH - KIM LAN