Thứ trưởng Bộ Văn hóa nêu cơ chế quản lý xuất bản phẩm về lịch sử cách mạng, lãnh tụ

Sáng 10/9, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước công bố các luật đã được Quốc hội khóa XVI thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, trong đó có Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.

Tại họp báo, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng cho biết, việc sửa đổi Luật Xuất bản nhằm thể chế hóa các chủ trương mới của Đảng, Nhà nước về phát triển văn hóa, xây dựng nền xuất bản truyền thông chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại, phát triển trên nền tảng số gắn với phát triển công nghiệp văn hóa.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng. Ảnh: Như Ý.

Đề cập một số nội dung mới trong luật, ông Nguyễn Huy Dũng cho biết, luật xác định rõ hơn vị trí, vai trò của hoạt động xuất bản. Theo đó, xuất bản vừa là lĩnh vực văn hóa tư tưởng, vừa là ngành kinh tế, công nghệ, là một bộ phận của công nghiệp văn hóa và hạ tầng trí thức quốc gia.

Luật tiếp tục khẳng định nguyên tắc Nhà nước không kiểm duyệt tác phẩm trước khi xuất bản; nhà xuất bản trực tiếp tổ chức biên tập, độc lập quyết định nội dung và chịu trách nhiệm về xuất bản phẩm.

Đồng thời, luật cũng sửa đổi theo hướng đổi mới quản lý nhà nước và hoàn thiện chính sách phát triển xuất bản. Thay đổi quan trọng là chuyển mạnh từ quản lý trên hồ sơ, thủ tục hành chính sang quản lý bằng dữ liệu, tăng cường kết nối, chia sẻ, khai thác cơ sở dữ liệu chuyên ngành theo nguyên tắc một lần cung cấp và nhiều lần sử dụng.

Luật cũng tạo cơ sở pháp lý để hình thành và phát triển các cơ quan xuất bản truyền thông chủ lực quốc gia, tập đoàn xuất bản truyền thông đa nền tảng, đa sản phẩm nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và quảng bá văn hóa Việt Nam.

Theo ông Dũng, luật cũng quy định tăng cường phòng, chống in lậu, xuất bản phẩm giả và quy định nguyên tắc ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Luật làm rõ hơn các hành vi in lậu, in nối bản trái phép, in giả xuất bản phẩm, tăng cường khả năng truy xuất nguồn gốc và xác định trách nhiệm của từng chủ thể.

Đối với trí tuệ nhân tạo, nguyên tắc quan trọng là việc sử dụng AI không làm thay đổi, giảm nhẹ hoặc chuyển giao trách nhiệm pháp lý. Tổ chức, cá nhân sử dụng AI vẫn phải chịu trách nhiệm về nội dung, quyền tác giả, quyền liên quan và kiểm soát các rủi ro.

Một nội dung nữa, theo ông Dũng, luật đã hoàn thiện cơ chế quản lý đối với một số nhóm đề tài đặc biệt.

Theo đó, đối với xuất bản phẩm có nội dung về lịch sử cách mạng, chủ quyền, an ninh quốc gia, lãnh tụ, lãnh đạo đất nước, anh hùng dân tộc, luật thiết lập cơ chế quản lý chặt chẽ hơn với trách nhiệm của các nhà xuất bản, cơ quan chủ quản và cơ quan quản lý nhà nước.

Cơ chế này chỉ áp dụng đối với phạm vi do Chính phủ quy định, không áp dụng đối với mọi xuất bản phẩm và không làm thay đổi nguyên tắc Nhà nước không kiểm duyệt tác phẩm trước khi xuất bản.

Ông Nguyễn Huy Dũng cho biết, hiện nay, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang khẩn trương xây dựng các văn bản quy định chi tiết và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để luật được triển khai thống nhất và hiệu quả ngay từ khi có hiệu lực.

Dự kiến luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2027; riêng quy định về in và xuất khẩu xuất bản phẩm có hiệu lực từ ngày 1/1/2029.