Thứ trưởng Trần Văn Thuấn và loạt giám đốc bệnh viện vướng lao lý vì đâu?
Thứ trưởng Trần Văn Thuấn cùng một số giám đốc, cựu giám đốc bệnh viện lớn vướng vòng lao lý trong những năm qua. Trong nhiều vụ án, sai phạm được cơ quan tố tụng xác định liên quan đấu thầu, mua sắm, liên doanh thiết bị và vật tư y tế.
Vụ Y tế Việt Mỹ và những lãnh đạo bệnh viện bị khởi tố
Ngày 10/9, Cơ quan CSĐT Bộ Công an khởi tố, bắt tạm giam ông Nguyễn Huy Ngọc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ, nguyên Giám đốc Sở Y tế, nguyên Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, về tội Nhận hối lộ.
Cùng bị khởi tố, bắt tạm giam về tội danh này có ông Lê Đình Thanh Sơn, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ.
Ông Nguyễn Huy Ngọc (trái) và Lê Đình Thanh Sơn. Ảnh: Bộ Công an
Đây là diễn biến mới trong quá trình mở rộng điều tra vụ án xảy ra tại Công ty CP Đầu tư Y tế Việt Mỹ cùng các đơn vị, địa phương liên quan.
Trước đó, ngày 24/7/2026, Cơ quan CSĐT Bộ Công an khởi tố vụ án, bắt tạm giam Bùi Chân Phương, nguyên Chủ tịch HĐQT Công ty Y tế Việt Mỹ; Hà Văn Nam, Giám đốc và Trần Thị Hồng Hạnh, phụ trách kế toán.
Vụ án ban đầu được điều tra về các hành vi Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng và Buôn lậu.
Ngày 2/9, Cục Cảnh sát kinh tế khởi tố, bắt tạm giam ông Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, về tội Nhận hối lộ. Bộ Công an cho biết ông Thuấn bị cáo buộc nhận hối lộ với số tiền lớn.
Ông Trần Văn Thuấn. Ảnh: Bộ Công an
Theo dữ liệu đấu thầu công khai, giai đoạn 2018-2026, Y tế Việt Mỹ tham gia 276 gói thầu và trúng 246 gói. Tổng giá trị các gói trúng thầu, bao gồm các gói liên danh, là 5.947 tỷ đồng.
Doanh nghiệp này xuất hiện tại nhiều bệnh viện, địa phương trong các gói cung cấp thiết bị y tế kỹ thuật cao như máy gia tốc, Gamma Knife, cyclotron, nguồn phóng xạ và thiết bị điều trị ung thư.
Cơ quan điều tra đang tiếp tục làm rõ hành vi của các bị can, mở rộng vụ án và thu hồi tài sản.
Các đối tượng (từ trái sang): Bùi Chân Phương, Hà Văn Nam và Trần Thị Hồng Hạnh. Ảnh: Bộ Công an
Cựu giám đốc bệnh viện Bạch Mai vướng vòng lao lý
Trước vụ Y tế Việt Mỹ, ông Nguyễn Quốc Anh, cựu Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, bị xử lý trong vụ án liên quan việc bệnh viện liên doanh, liên kết với Công ty CP Công nghệ y tế BMS để đưa hệ thống Robot Rosa vào hỗ trợ phẫu thuật.
Theo cáo buộc, khoảng tháng 5/2016, ông Phạm Đức Tuấn, Chủ tịch HĐQT, Giám đốc Công ty BMS, gặp ông Nguyễn Quốc Anh để bàn việc hợp tác cung cấp robot hỗ trợ phẫu thuật.
Tổng giá trị hệ thống Robot Rosa cùng chi phí vận chuyển, lắp đặt đến khi vận hành tại Bệnh viện Bạch Mai chỉ hơn 7,4 tỷ đồng. Tuy nhiên, thiết bị được hợp thức hóa giá ở mức 39 tỷ đồng để đưa vào liên doanh, liên kết.
Từ mức giá này, Bệnh viện Bạch Mai ban hành giá dịch vụ phẫu thuật bằng Robot Rosa là 36 triệu đồng mỗi ca.
Cơ quan tố tụng xác định Công ty BMS được hưởng phần chênh lệch hơn 16 triệu đồng/ca. Tổng cộng 637 ca phẫu thuật được thực hiện, khiến người bệnh thiệt hại hơn 10 tỷ đồng.
Tháng 1/2022, TAND TP Hà Nội tuyên phạt ông Nguyễn Quốc Anh 5 năm tù về tội Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ.
Cựu Giám đốc Bệnh viện TP Thủ Đức và 27 gói thầu
Một vụ án khác liên quan hoạt động đấu thầu xảy ra tại Bệnh viện TP Thủ Đức, với bị cáo Nguyễn Minh Quân, cựu Giám đốc bệnh viện.
Theo kết luận điều tra, từ năm 2016 đến 2020, các công ty do Nguyễn Văn Lợi quản lý theo chỉ đạo của ông Quân đã trúng 27 trong tổng số 28 gói thầu tại Bệnh viện TP Thủ Đức, tổng giá trị hơn 345,2 tỷ đồng.
Để nâng giá máy móc, thiết bị, ông Quân chỉ đạo lập các hợp đồng mua bán lòng vòng giữa nhóm công ty liên quan. Sau đó, các doanh nghiệp này tham gia đấu thầu với giá thiết bị đã được nâng lên.
Cơ quan tố tụng xác định ông Quân chỉ đạo, gây sức ép với nhân viên dưới quyền và thành viên tổ chấm thầu ký các hồ sơ để hoàn thiện thủ tục.
Ông Quân phải chịu trách nhiệm hình sự đối với thiệt hại hơn 81 tỷ đồng của 27 gói thầu. Tổng số tiền vợ chồng ông hưởng lợi từ các gói thầu được xác định là 103,6 tỷ đồng.
Tháng 12/2023, TAND TPHCM tuyên ông Nguyễn Minh Quân 21 năm tù về các tội Tham ô tài sản và Rửa tiền.
Sau đó, cựu Giám đốc Bệnh viện TP Thủ Đức tiếp tục bị xét xử trong vụ án khác liên quan việc mua kit xét nghiệm Covid-19 của Công ty Việt Á thông qua Công ty Nam Phong.
Tháng 6/2024, tòa sơ thẩm tuyên ông Quân thêm 11 năm tù về tội Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng.
Luật sư: Sai phạm có thể bắt đầu từ khi hình thành nhu cầu mua sắm
Trao đổi với VietNamNet, luật sư Nguyễn Thanh Hải - Giám đốc Công ty Luật TNHH An Hoàng Gia (Đoàn luật sư TP Hà Nội) cho rằng đấu thầu, mua sắm thiết bị và vật tư y tế có nguy cơ phát sinh tham nhũng, tiêu cực do giá trị gói thầu lớn, nhu cầu thường xuyên, hàng hóa mang tính chuyên môn cao, trong khi thông tin về giá, cấu hình, chất lượng và nhà cung cấp không dễ kiểm chứng.
Cùng một loại thiết bị, giá có thể khác nhau do cấu hình, xuất xứ, phần mềm, phụ kiện, bảo hành, lắp đặt, đào tạo, bảo trì hoặc vật tư tiêu hao. Theo luật sư, nếu thiếu kiểm tra độc lập, doanh nghiệp có thể cấu kết với người có thẩm quyền hoặc bộ phận chuyên môn để hợp thức hóa mức giá đã được định trước.
Rủi ro có thể xuất hiện ngay từ khâu xác định nhu cầu, khảo sát thị trường và xác định giá gói thầu. Các khâu xây dựng hồ sơ mời thầu, đánh giá hồ sơ, lựa chọn nhà thầu, ký hợp đồng, nghiệm thu và thanh toán cũng có thể bị lợi dụng.
Theo luật sư Hải, tiêu cực vì thế không nhất thiết chỉ xuất hiện tại thời điểm mở thầu mà có thể được chuẩn bị từ khi hình thành nhu cầu, xây dựng cấu hình, thu thập báo giá và kéo dài đến nghiệm thu, thanh toán, sử dụng thiết bị.
Về trách nhiệm, luật sư cho rằng khi xảy ra sai phạm, không thể lấy lý do “đã có hội đồng” hoặc “đã có bộ phận chuyên môn tham mưu” để đương nhiên loại trừ trách nhiệm của người đứng đầu. Ngược lại, cũng không thể chỉ căn cứ chức danh giám đốc hoặc một chữ ký để mặc nhiên quy kết trách nhiệm hình sự.
Cơ quan tố tụng phải cá thể hóa hành vi, làm rõ người đề xuất chủ trương, đưa ra cấu hình, thu thập và hợp thức hóa báo giá, can thiệp chấm thầu, phê duyệt, nghiệm thu và người được hưởng lợi; đồng thời chứng minh lỗi, động cơ, quan hệ nhân quả và hậu quả thiệt hại.
Thành viên tổ chuyên gia, tổ thẩm định hoặc hội đồng nghiệm thu cũng chịu trách nhiệm đối với hành vi của mình. Người cố ý lập sai tiêu chí, làm sai lệch kết quả, ký xác nhận khống hoặc giúp hợp thức hóa hồ sơ phải chịu trách nhiệm tương ứng.
Với doanh nghiệp, nếu cung cấp báo giá khống, lập hợp đồng mua bán lòng vòng, làm giả hồ sơ, thông đồng với chủ đầu tư hoặc chi tiền để được trúng thầu, cá nhân liên quan có thể bị xử lý theo hành vi cụ thể.
Theo luật sư Hải, quy trình càng nhiều chữ ký nhưng mọi người chỉ ký theo chỉ đạo thì cơ chế kiểm soát càng dễ trở thành hình thức.