Thủ tướng Hungary Peter Magyar đối mặt thách thức chính trị lớn nhất từ khi nhậm chức

Thủ tướng Hungary Peter Magyar. Ảnh: THX/TTXVN

Theo truyền thông châu Âu ngày 3/8, Thủ tướng Hungary Peter Magyar đang phải đối mặt với thách thức chính trị lớn nhất kể từ khi nhậm chức, trong bối cảnh việc Nhà máy điện hạt nhân Paks giảm mạnh công suất làm gia tăng nguy cơ thiếu điện giữa mùa hè.

Mực nước sông Danube xuống thấp kỷ lục khiến tất cả trừ một lò phản ứng tại Paks phải tạm ngừng hoạt động. Nhà máy này sử dụng nước từ sông Danube để làm mát các lò phản ứng nên không thể duy trì vận hành bình thường khi mực nước tiếp tục giảm.

Nếu tình hình xấu hơn, Paks có thể phải đóng cửa hoàn toàn lần đầu tiên kể từ khi đi vào hoạt động cách đây 42 năm. Kịch bản này có thể dẫn tới mất điện hoặc buộc Hungary áp dụng các biện pháp hạn chế tiêu thụ trong giai đoạn nhu cầu tăng cao do nắng nóng.

Paks thường đáp ứng khoảng 40% nhu cầu điện của Hungary. Việc phần lớn nhà máy ngừng hoạt động vì thế tạo ra khoảng trống lớn đối với hệ thống năng lượng quốc gia, đúng thời điểm hoạt động làm mát tại các hộ gia đình và doanh nghiệp tăng mạnh.

Phép thử đầu tiên của chính phủ mới

Ông Magyar giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tháng 4 và nhậm chức vào tháng 5/2026, chấm dứt 16 năm cầm quyền của đảng Fidesz dưới sự lãnh đạo của cựu Thủ tướng Viktor Orban.

Theo ông Daniel Hegedus, Phó giám đốc Viện Chính trị châu Âu (Đức), cách chính phủ xử lý cuộc khủng hoảng có thể quyết định hình ảnh ban đầu của ông Magyar trong mắt cử tri. Ông nhận định tình hình hiện nay vừa có thể làm suy giảm uy tín của chính phủ mới, vừa mở ra cơ hội để ông Magyar thể hiện khả năng điều hành và quản lý khủng hoảng.

Khảo sát mới nhất của Viện Republikon (Hungary) cho thấy đảng Tisza của ông Magyar nhận được 58% ủng hộ trong tháng 7, bỏ xa Fidesz với 20%. Tuy nhiên, một cuộc khủng hoảng điện kéo dài, đặc biệt nếu xảy ra mất điện diện rộng, có thể nhanh chóng làm thay đổi tâm lý của công chúng.

Fidesz đã tận dụng sự cố tại Paks để đặt câu hỏi về năng lực của chính phủ mới. Lãnh đạo nhóm nghị sĩ Fidesz Janos Boka cho rằng chính phủ không kiểm soát được tình hình và Hungary tránh được hậu quả nghiêm trọng hơn chủ yếu nhờ người dân, doanh nghiệp cùng những công trình được xây dựng trong 16 năm cầm quyền trước đây.

Chính phủ tăng nhập khẩu điện

Ông Magyar cho biết Hungary sẽ tăng công suất tại các nhà máy điện còn lại, đẩy mạnh nhập khẩu từ thị trường châu Âu và kêu gọi doanh nghiệp, hộ gia đình tự nguyện tiết giảm tiêu thụ.

Chính phủ cũng xây dựng phương án luân phiên hạn chế điện đối với các cơ sở công nghiệp nếu nguồn cung tiếp tục chịu sức ép. Theo ông Magyar, tình trạng chưa từng có hiện nay đòi hỏi những giải pháp chưa từng được áp dụng, cùng sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân.

Ông Hegedus đánh giá chính phủ đã triển khai những biện pháp cần thiết trong điều kiện hiện tại, từ truyền thông với công chúng, huy động công suất phát điện trong nước đến bảo đảm hoạt động nhập khẩu điện diễn ra thuận lợi.

Việc người dân và doanh nghiệp chủ động giảm tiêu thụ cũng giúp hệ thống điện Hungary chưa phải đối mặt với lựa chọn quá khó khăn. Tuy nhiên, những ngày tới vẫn được xem là giai đoạn quyết định đối với khả năng duy trì ổn định của mạng lưới.

Tranh cãi về trách nhiệm của chính phủ tiền nhiệm

Đảng Tisza cho rằng cuộc khủng hoảng hiện nay bắt nguồn từ việc chính phủ Fidesz trước đây không đầu tư đầy đủ cho cơ sở hạ tầng tại Paks.

Nghị sĩ Marton Hajdu nói chính phủ mới không thể chịu trách nhiệm về việc nhà máy thiếu những công trình cần thiết để tiếp tục vận hành trong điều kiện hạn hán nghiêm trọng.

Theo ông Hajdu, sự cố đang cho thấy hậu quả từ việc nhiều dự án hạ tầng thiết yếu không được triển khai trong thời kỳ Fidesz nắm quyền, trong khi Hungary để mất một phần nguồn tài chính từ Liên minh châu Âu. Nhiệm vụ của chính phủ hiện nay là giảm thiểu tác động mà người dân phải gánh chịu.

Một quan chức thân cận với chính phủ cho rằng cuộc khủng hoảng cũng có thể trở thành cơ hội để các bộ trưởng chứng minh năng lực và củng cố sự đoàn kết trong xã hội. Điều kiện quan trọng là chính phủ phải vượt qua giai đoạn này mà không mắc sai lầm lớn hoặc để xảy ra những tranh cãi không cần thiết.

Ông Hegedus cảnh báo bất kỳ đợt mất điện nào trong những ngày tới cũng sẽ tạo thêm cơ hội để Fidesz công kích chính phủ. Tuy nhiên, tác động chính trị đối với ông Magyar có thể được hạn chế nếu chính phủ thuyết phục được cử tri rằng sự cố là hệ quả của quá trình thiếu đầu tư kéo dài dưới thời ông Orban.

Diễn biến của mực nước sông Danube và khả năng duy trì nguồn điện ổn định sẽ không chỉ quyết định hoạt động của hệ thống năng lượng Hungary, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của chính phủ mới trong những tháng đầu cầm quyền.