Thủ tướng Keir Starmer từ chức: Chính trường Anh bấp bênh, ai sẽ là ứng cử viên sáng giá?

Phát biểu bên ngoài Phủ Thủ tướng số 10 phố Downing, ông Starmer cho biết đã thông báo quyết định với Nhà Vua Charles III và thừa nhận bản thân không còn nhận được sự ủng hộ cần thiết trong nội bộ đảng để tiếp tục dẫn dắt Công đảng bước vào cuộc tổng tuyển cử tiếp theo.

Theo kế hoạch, ông Starmer vẫn sẽ tiếp tục đảm nhiệm cương vị thủ tướng cho đến khi Công đảng lựa chọn được lãnh đạo mới nhằm bảo đảm quá trình chuyển giao quyền lực diễn ra ổn định.

Áp lực từ thất bại bầu cử và sự suy giảm tín nhiệm

Quyết định từ chức của ông Starmer không đến một cách bất ngờ. Nhiều tháng qua, sự bất mãn trong nội bộ Công đảng liên tục gia tăng trước hàng loạt khó khăn mà chính phủ đối mặt, từ tăng trưởng kinh tế chậm chạp, chi phí sinh hoạt leo thang cho tới những tranh cãi liên quan đến chính sách phúc lợi và điều hành nội các.

Tuy nhiên, bước ngoặt thực sự xuất hiện sau cuộc bầu cử địa phương hồi tháng 5, khi Công đảng đánh mất nhiều vị trí quan trọng và ghi nhận kết quả thấp hơn kỳ vọng.

Các cuộc thăm dò dư luận sau đó cho thấy ngày càng nhiều cử tri và nghị sĩ Công đảng nghi ngờ khả năng của ông Starmer trong việc dẫn dắt đảng giành chiến thắng tại cuộc tổng tuyển cử tiếp theo.

Sức ép càng gia tăng sau chiến thắng thuyết phục của cựu Thị trưởng Đại Manchester Andy Burnham trong cuộc bầu cử bổ sung tại Makerfield tuần trước. Nhiều nghị sĩ coi đây là tín hiệu cho thấy đảng cần một gương mặt mới để tái tạo động lực chính trị.

Nước Anh trong giai đoạn chuyển tiếp

Việc ông Starmer tuyên bố từ chức đồng nghĩa Anh bước vào giai đoạn chuyển tiếp chính trị trong lúc phải xử lý nhiều vấn đề đối nội và đối ngoại quan trọng.

Trên trường quốc tế, ông Starmer vẫn dự kiến tham dự các cuộc họp với lãnh đạo châu Âu và Hội nghị Thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) trong thời gian tới.

Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng, vị thế của ông đã suy giảm đáng kể khi trở thành một "thủ tướng chuyển tiếp", nắm giữ trách nhiệm nhưng không còn nhiều ảnh hưởng chính trị đối với các quyết sách dài hạn.

Một số chương trình quan trọng của chính phủ, trong đó có kế hoạch đầu tư quốc phòng, các sáng kiến tăng cường hợp tác với Liên minh châu Âu (EU) và những cam kết chiến lược với NATO, hiện đứng trước nguy cơ bị trì hoãn hoặc phải chờ sự phê chuẩn của lãnh đạo mới.

Việc Hội nghị Thượng đỉnh Anh - EU dự kiến diễn ra trong tháng 7 bị hoãn được xem là dấu hiệu cho thấy các đối tác quốc tế đang chờ đợi người kế nhiệm ông Starmer trước khi đưa ra các quyết định mang tính chiến lược lâu dài.

Trong khi đó, nhiều quan chức Anh và châu Âu cũng bày tỏ lo ngại về khoảng trống quyền lực trong giai đoạn chuyển tiếp, đặc biệt khi cuộc xung đột tại Ukraine, tình hình Trung Đông và các cam kết quốc phòng của NATO vẫn đang là những vấn đề cấp bách.

Ứng cử viên kế nhiệm sáng giá

Ngay sau thông báo từ chức của ông Starmer, ông Andy Burnham xác nhận sẽ tham gia cuộc đua lãnh đạo Công đảng.

Ông Burnham đánh giá người tiền nhiệm đã có những đóng góp quan trọng trong giai đoạn đầy thách thức vừa qua, đồng thời khẳng định sẽ ra tranh cử để dẫn dắt đảng trong giai đoạn mới.

Là chính trị gia thuộc khuynh hướng trung tả, từng giữ nhiều chức vụ trong các chính phủ của hai thủ tướng Tony Blair và Gordon Brown, ông Burnham được biết đến với các chính sách tập trung vào tăng trưởng kinh tế, phát triển dịch vụ công, nhà ở và giảm bất bình đẳng vùng miền.

Triển vọng của ông Burnham được củng cố đáng kể khi cựu Bộ trưởng Y tế Wes Streeting tuyên bố không tham gia tranh cử và công khai ủng hộ ông. Theo nhiều nguồn tin trong Công đảng, ngày càng nhiều nghị sĩ kỳ vọng ông Burnham có thể trở thành lãnh đạo mới mà không gặp phải sự cạnh tranh đáng kể.

Ngoài ông Burnham, Phó Thủ tướng Angela Rayner vẫn được nhắc đến như một ứng viên tiềm năng, dù chưa đưa ra quyết định chính thức.

Theo lộ trình được ông Starmer công bố, Công đảng sẽ mở đăng ký đề cử lãnh đạo từ ngày 9/7.

Nếu chỉ có một ứng viên đủ điều kiện hoặc không xuất hiện đối thủ đáng kể, lãnh đạo mới có thể được xác nhận ngay trong tháng 7. Trong trường hợp diễn ra bầu cử nội bộ, quá trình này có thể kéo dài đến cuối tháng 8 trước khi Quốc hội Anh họp trở lại vào đầu tháng 9.