Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu cắt khâu trung gian, giảm giá thuốc và thiết bị y tế

Chiều 8-9, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì cuộc làm việc với Bộ Y tế và các bộ, ngành, cơ quan liên quan về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số luật trong lĩnh vực y tế trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 2 (tháng 10-2026); đặc biệt là nội dung về quản lý, phân phối thuốc, thiết bị y tế và khám, chữa bệnh.

Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc. Ảnh: TTXVN

Tham dự cuộc họp có các Phó Thủ tướng Chính phủ: Phạm Thị Thanh Trà, Lê Tiến Châu; Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đặng Xuân Phong; Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan; lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan Trung ương.

Thủ tướng yêu cầu, Bộ Y tế và các cơ quan liên quan tháo gỡ triệt để những vướng mắc, bất cập trong quản lý, phân phối thuốc và thiết bị y tế; xây dựng cơ chế thông thoáng, minh bạch nhưng kiểm soát hiệu quả.

Mục tiêu là giảm các khâu trung gian, giảm giá bán, ngăn chặn hành vi trục lợi, vi phạm pháp luật, bảo đảm người dân tiếp cận thuốc và thiết bị y tế chất lượng cao với giá hợp lý.

Tại cuộc họp, các đại biểu thảo luận thực trạng quản lý thiết bị y tế và phân phối dược phẩm; những bất cập trong cơ chế hiện hành; giải pháp giảm khâu trung gian, tiết kiệm chi phí và bảo đảm nguồn cung thuốc, thiết bị phục vụ khám chữa bệnh.

Các cơ quan cũng rà soát những nội dung cần đưa vào Luật Khám bệnh, chữa bệnh và Luật Dược, cùng những quy định cần sửa đổi, bổ sung ngay trong các nghị định, thông tư.

Bộ Y tế cũng đã báo cáo tình hình tiếp thu giải trình ý kiến thành viên Chính phủ và các vấn đề còn ý kiến khác nhau để sớm hoàn thiện Dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), bảo đảm chất lượng, tiến độ trình Quốc hội.

Thị trường tăng nhanh nhưng còn nhiều điểm nghẽn

Thủ tướng Lê Minh Hưng đánh giá, thời gian qua, Bộ Y tế và các cơ quan liên quan đã tập trung hoàn thiện hành lang pháp lý, tháo gỡ "nút thắt" mua sắm, minh bạch hóa thông tin, niêm yết giá công khai, nâng cao tiêu chuẩn chất lượng và an toàn.

Tuy nhiên, so với yêu cầu đặt ra, đặc biệt là theo tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, còn rất nhiều việc phải tiếp tục triển khai thời gian tới.

Năm 2025, thị trường thiết bị y tế ở Việt Nam đạt khoảng 2 tỷ USD và quy mô ngày càng tăng. Thị trường dược phẩm Việt Nam được đánh giá là một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất khu vực với quy mô khoảng 7-8 tỷ USD; trong 5 năm tới có thể tăng gấp đôi, đạt khoảng 15-16 tỷ USD.

Mức tiêu thụ thuốc bình quân đầu người của Việt Nam ước tính đạt khoảng 70-78 USD/người/năm và dự báo sẽ còn tăng mạnh do thu nhập của người dân ngày càng cải thiện. Thuốc nội địa đáp ứng tương đối tốt nhu cầu.

Tuy nhiên, năng lực sản xuất thiết bị y tế trong nước còn hạn chế, phụ thuộc lớn vào hàng nhập khẩu; giá còn cao; quy định pháp lý chưa đồng bộ, cụ thể, rõ ràng, đầy đủ, còn có khoảng trống; nguồn nhân lực chất lượng cao còn hạn chế, một bộ phận sợ trách nhiệm, vi phạm trong đấu thầu, mua sắm; công tác quản lý vòng đời thiết bị, bảo trì tại cơ sở y tế còn chưa chặt chẽ.

Liên quan đến lĩnh vực dược, năng lực sản xuất nội địa còn hạn chế; phải nhập khẩu một lượng lớn biệt dược gốc; phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu; bất cập trong quản lý và phân phối, còn nhiều khâu trung gian, thủ tục hành chính về gia hạn số đăng ký lưu hành thuốc, quy trình cấp phép còn phức tạp.

Thủ tướng cũng chỉ ra bất cập khi tiêu chí đấu thầu đặt nặng yếu tố “giá thấp nhất” thay vì tối ưu giữa chất lượng và giá cả; áp lực cạnh tranh trong khi doanh nghiệp nội địa tiềm lực tài chính hạn chế, phải chịu sức ép từ các nhà cung cấp nước ngoài.

Theo Thủ tướng, một trong những nguyên nhân là hệ thống pháp luật liên quan nằm ở nhiều luật khác nhau, dẫn tới những điểm giao thoa, chồng lấn. Công tác quản lý thuốc và thiết bị y tế chưa được quản trị theo chuỗi, hệ thống dữ liệu còn phân tán và chưa kết nối đầy đủ.

Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì buổi làm việc. Ảnh: TTXVN

Kiểm soát giá từ nhà sản xuất đến người bệnh

Thủ tướng yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy và cách làm, không cầu toàn nhưng khuôn khổ pháp lý phải ngày càng hoàn thiện hơn, chất lượng hơn. Đồng thời, bảo đảm nguồn cung đầy đủ với giá thành hợp lý, an toàn, sức khỏe cho người bệnh; công khai, minh bạch, có cơ chế giám sát đồng bộ, theo cơ chế thị trường nhưng có sự quản lý, kiểm soát của Nhà nước vì đây là mặt hàng thiết yếu.

Trong các luật và các văn bản hướng dẫn phải tiếp tục rà soát, chuẩn hóa quy trình về kiểm định, hiệu chuẩn, ứng dụng phần mềm quản lý theo dõi toàn bộ vòng đời thiết bị y tế và quá trình sử dụng thuốc chữa bệnh.

Xây dựng hệ thống thông tin thị trường, cơ sở dữ liệu đồng bộ, trong đó lưu ý xây dựng, vận hành sớm cơ sở dữ liệu quốc gia về giá thuốc và trang thiết bị y tế, bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”, liên thông với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu khám chữa bệnh, cơ chế chia sẻ dữ liệu, cập nhật thường xuyên với các cơ quan liên quan như hải quan…

Bên cạnh đó, tiếp tục nỗ lực cải cách hành chính thực chất, đi kèm với tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện.

Về giải pháp thời gian tới, Thủ tướng yêu cầu kiểm soát chặt chẽ giá thành từ gốc; quản lý giá từ nhà sản xuất, nhà cung cấp, cửa khẩu đến các doanh nghiệp, bệnh viện và đến tay người bệnh thông qua cơ chế liên thông dữ liệu; công khai giá của từng chủng loại thiết bị, chủng loại thuốc; có cơ chế khống chế, kiểm soát biên độ lợi nhuận hợp lý, đặc biệt là quy định về niêm yết giá.

Cùng với đó, phải cắt giảm các khâu trung gian phân phối, số hóa toàn bộ chuỗi cung ứng, thúc đẩy các chuỗi bán lẻ hiện đại ký kết trực tiếp với các tập đoàn dược phẩm hoặc các doanh nghiệp.

Cải cách cơ chế đấu thầu và đàm phán thông qua đấu thầu tập trung cấp quốc gia hoặc đàm phán giá trực tiếp với các hãng sản xuất, cương quyết loại bỏ mọi chi phí trung gian môi giới quốc tế và trong nước.

Thủ tướng cũng nhấn mạnh đẩy mạnh chuyển đổi số và liên thông dữ liệu; tập trung số hóa toàn bộ chuỗi cung ứng từ nhà máy sản xuất, kho nhập khẩu, công ty phân phối đến từng nhà thuốc bán lẻ qua hệ thống cơ sở dữ liệu dược quốc gia, trang thiết bị. Quy hoạch và hiện đại hóa hạ tầng phân phối; xây dựng các trung tâm logistics dược phẩm tập trung, các chuỗi bán lẻ hiện đại.

Nâng cao năng lực, hướng dẫn công tác mua sắm, đấu thầu, chủ động kiến nghị quy định đặc thù với thuốc, thiết bị y tế trong sửa đổi Luật Đấu thầu. Thúc đẩy sản xuất nội địa; đề xuất chính sách khuyến khích các tập đoàn đa quốc gia liên doanh với doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng trong sửa đổi Luật Đầu tư.

Thủ tướng giao Bộ Y tế tập trung khẩn trương hoàn thành việc chuẩn bị hồ sơ dự án luật nói trên; trình Chính phủ xem xét trước ngày 15-9 để trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 2 (tháng 10-2026). Đồng thời, khẩn trương rà soát, trình cấp có thẩm quyền sửa đổi, ban hành ngay các nghị định, thông tư liên quan để bảo đảm có hiệu lực cùng với luật.

Chỉ đạo hoàn thiện dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Thủ tướng yêu cầu nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ các ý kiến thành viên Chính phủ.

Thủ tướng nhấn mạnh cần quy định rõ quyền và trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, cơ chế kiểm soát rủi ro và biện pháp can thiệp khi phát sinh nguy cơ mất an toàn thực phẩm; những quy định về quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân liên quan trong luật.

Nhấn mạnh trách nhiệm rất lớn của Bộ Y tế trong lĩnh vực này, Thủ tướng đề nghị chuyển trọng tâm từ tiền kiểm sang hậu kiểm; giảm cấp phép, kiểm tra trước và thiết lập đầy đủ các điều kiện bảo đảm về hậu kiểm, nhất là hệ thống truy xuất nguồn gốc, cơ chế giám sát, cảnh báo sớm, cơ chế phối hợp liên ngành.

Thực hiện mô hình quản trị rủi ro an toàn thực phẩm theo chuỗi gắn với toàn bộ chuỗi cung ứng, cơ sở dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và công tác kiểm tra nhà nước với an toàn thực phẩm. Tăng cường quản lý thức ăn đường phố, bếp ăn tập thể và cơ sở cung cấp suất ăn tập thể, suất ăn trường học.

Cùng với đó, tập trung thống nhất một đầu mối cơ quan quản lý an toàn thực phẩm từ trung ương đến địa phương; xác định cụ thể các quy định pháp luật chuyên ngành liên quan như thú y, chăn nuôi, thủy sản, bảo vệ và kiểm dịch thực vật… và phân công trách nhiệm cụ thể trong triển khai thực hiện.

Thủ tướng phân công các Phó Thủ tướng phụ trách lĩnh vực theo dõi, chỉ đạo Bộ Y tế hoàn thiện hồ sơ các dự án luật và sửa đổi, bổ sung các nghị định, thông tư liên quan, bảo đảm chất lượng và tiến độ. Các bộ, cơ quan liên quan phối hợp trong rà soát, phát hiện và xử lý các kẽ hở, khoảng trống hoặc vướng mắc pháp lý nếu có.