Thủ tướng Thụy Điển đưa IVF vào trọng tâm tranh cử khi tỷ lệ sinh thấp kỷ lục

Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson phát biểu tại Stockholm. Ảnh: THX/TTXVN

Theo tờ The Guardian, Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson mới đây cam kết sẽ tiếp tục mở rộng chính sách hỗ trợ IVF bằng ngân sách nhà nước nếu liên minh cầm quyền giành chiến thắng trong cuộc tổng tuyển cử vào tháng 9 tới. Động thái được xem là nỗ lực nhằm thu hút thêm cử tri nữ, đồng thời đối phó với cuộc khủng hoảng nhân khẩu học ngày càng nghiêm trọng tại nước này.

Trước đó, chính phủ của ông Kristersson đã nâng số lần IVF miễn phí dành cho các cặp vợ chồng lần đầu muốn sinh con từ 3 lên 6 lần. Theo kế hoạch mới, nếu tiếp tục nắm quyền, chính phủ sẽ mở rộng tài trợ IVF cho cả những gia đình muốn sinh thêm con thứ hai hoặc thứ ba.

Tỷ lệ sinh thấp nhất từ năm 1749

Theo số liệu chính thức công bố năm nay, tỷ suất sinh của Thụy Điển đã giảm xuống còn 1,42 con/phụ nữ trong năm ngoái - mức thấp nhất kể từ năm 1749, thời điểm quốc gia này bắt đầu thống kê dân số.

Phát biểu trên podcast cá nhân, Thủ tướng Kristersson cho rằng thực trạng hiện nay không đơn thuần xuất phát từ việc người dân không muốn sinh con.

“Đó là mức chưa từng có ở Thụy Điển. Điều đó khiến tôi suy nghĩ. Có thể nhiều người không muốn có con, nhưng tôi khá chắc rằng cũng có rất nhiều người không thể có được những đứa con mà họ thực sự mong muốn”, ông nói.

Hiện nay, theo luật mới, các cặp đôi muốn sinh con đầu lòng được hỗ trợ tối đa 6 chu kỳ IVF miễn phí. Tuy nhiên, việc sinh thêm con chưa được nhà nước tài trợ, trong khi mỗi lần điều trị IVF có thể tiêu tốn khoảng 50.000 kronor Thụy Điển, tương đương gần 4.000 bảng Anh.

Ông Kristersson cho rằng nhiều gia đình không chỉ muốn có một con. “Không có gì sai khi chỉ có một con, nhưng rất nhiều người muốn con mình có thêm anh chị em”, ông nói.

Tranh cãi về việc sử dụng IVF cho mục đích chính trị

Dù nhấn mạnh rằng chính phủ không có ý định can thiệp vào số con mỗi gia đình nên sinh, nhưng ở Thụy Điển, các cuộc tranh luận vẫn làm dấy lên chỉ trích từ một số nhà bình luận, cho rằng giới chính trị đang cố “bước vào phòng ngủ” của người dân.

Tuy nhiên, chính phủ Thụy Điển xem đây là vấn đề đặc biệt nghiêm trọng. Theo bước nước láng giềng Na Uy, Stockholm đã đặt hàng một nghiên cứu nhằm tìm giải pháp đảo ngược xu hướng sinh suất suy giảm. Giới chức cảnh báo nếu tình trạng này tiếp diễn, mỗi thế hệ mới của Thụy Điển có thể sẽ nhỏ hơn khoảng một phần ba so với thế hệ cha mẹ của họ.

Bộ trưởng Y tế Elisabet Lann thuộc đảng Dân chủ Cơ đốc giáo cũng ủng hộ mở rộng IVF cho các gia đình muốn sinh thêm con, cho biết khoảng 1/6 cặp đôi tại Thụy Điển đang rơi vào tình trạng vô sinh ngoài ý muốn.

“Điều này ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống, đời sống xã hội và sức khỏe tinh thần của họ. Toàn bộ cuộc sống của họ bị bao trùm bởi khát khao xây dựng gia đình”, bà nói.

Phe đối lập gồm đảng Dân chủ Xã hội cũng đồng tình rằng cần có thêm hỗ trợ cho các gia đình muốn sinh con, song cảnh báo không nên biến IVF thành công cụ chính trị ngắn hạn hoặc tạo ra hy vọng hão huyền.

Người phát ngôn chính sách xã hội của đảng này, Fredrik Lundh Sammeli, cho rằng bài toán tỷ lệ sinh thấp cần được giải quyết bằng cách xây dựng một xã hội nơi người dân cảm thấy lạc quan hơn về tương lai và được loại bỏ các rào cản khi muốn có con.

Chuyên gia hoài nghi hiệu quả của chính sách IVF

Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng việc mở rộng IVF khó có thể tạo ra thay đổi lớn đối với xu hướng sinh đẻ tại Thụy Điển.

Nhà xã hội học Martin Kolk tại Đại học Stockholm nhận định nguyên nhân khiến người dân sinh ít con không hẳn đến từ yếu tố kinh tế hay thiếu phúc lợi. Thụy Điển vốn nổi tiếng với chế độ nghỉ thai sản hào phóng và hệ thống chăm sóc trẻ em được trợ cấp mạnh.

Theo ông, sự thay đổi văn hóa mới là yếu tố cốt lõi. Việc làm cha mẹ ngày nay bị xem như cạnh tranh với những lựa chọn sống khác, từ sự nghiệp, sở thích cá nhân, bạn bè cho tới nhu cầu tự hoàn thiện bản thân.

“Những khía cạnh khác của cuộc sống ngày càng chiếm vai trò lớn hơn, còn việc lập gia đình và sinh con dần trở nên ít ưu tiên hơn”, ông nói.

Trong khi đó, giáo sư khoa học chính trị Helena Olofsdotter Stensota thuộc Đại học Gothenburg cho rằng cam kết IVF chủ yếu mang tính biểu tượng nhằm phát đi tín hiệu rằng đảng Ôn hòa của Thủ tướng Kristersson đang quan tâm hơn tới phụ nữ.

Tuy nhiên, bà nghi ngờ chính sách này có thể tạo ra tác động đáng kể tới nhóm cử tri tương đối khá giả, vốn là tầng lớp ủng hộ truyền thống của đảng cầm quyền.

“Cử tri của đảng Ôn hòa phần lớn là nam giới. Nếu chỉ phụ nữ đi bỏ phiếu trong kỳ bầu cử trước, Thụy Điển đã có một chính phủ cánh tả do đảng Dân chủ Xã hội lãnh đạo”, bà nhận định.

Theo giới phân tích, yếu tố then chốt trong cuộc bầu cử sắp tới có thể nằm ở khả năng đảng Tự do, đối tác trong liên minh cầm quyền, vượt qua ngưỡng 4% để tiếp tục có ghế trong quốc hội hay không. Hiện tại, cử tri của đảng Ôn hòa và đảng Dân chủ Thụy Điển cực hữu vẫn chưa cho thấy nhiều động lực để “giải cứu” đồng minh này.