Thúc đẩy đổi mới kiểm toán số, nâng cao hiệu quả quản trị công

Tham dự sự kiện có đồng chí Nguyễn Thị Hồng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội; TS. Nguyễn Hữu Nghĩa, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Kiểm toán Nhà nước Việt Nam; ông Mohamed el-Faisal Youssef, Chủ tịch Cơ quan Trách nhiệm giải trình Quốc gia Ai Cập, Chủ tịch INTOSAI; ông K. Sanjay Murthy, Tổng Kiểm toán và Kiểm soát Ấn Độ, Chủ tịch ASOSAI.

Sự kiện quy tụ lãnh đạo tổ chức các cơ quan Kiểm toán tối cao Châu Á (ASOSAI) cùng đông đảo đại biểu, chuyên gia quốc tế nhằm định hình các giải pháp chiến lược nâng cao hiệu quả quản trị công và minh bạch tài chính.

Bà Nguyễn Thị Hồng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội phát biểu chào mừng hội thảo.

Phát biểu chào mừng hội thảo, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng chia sẻ, trải qua hơn 30 năm xây dựng và phát triển, kiểm toán Nhà nước là công cụ đắc lực của Đảng và Nhà nước trong kiểm soát tài chính public, tài sản công, phòng chống tham nhũng, lãng phí, đồng thời cung cấp thông tin khách quan phục vụ Quốc hội lập pháp, giám sát và hỗ trợ Chính phủ điều hành. Trước xu thế toàn cầu hóa, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và biến đổi khí hậu, kiểm toán công hiện đại không còn bó hẹp trong kiểm tra tuân thủ tài chính truyền thống.Kiểm toán Nhà nước phải trở thành công cụ cung cấp luận cứ cho chính sách vĩ mô, cảnh báo sớm rủi ro hệ thống, ứng dụng công nghệ hiện đại (AI, ảnh vệ tinh, kiểm toán thời gian thực) và mở rộng sang các đối tượng mới như tài sản số, tài chính xanh, dữ liệu quốc gia.

Hiện nay, Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên (giai đoạn 2026–2030) cùng các định hướng lớn tại Nghị quyết 57-NQ/TW (khoa học, công nghệ, chuyển đổi số) và Nghị quyết 66-NQ/TW (đổi mới lập pháp và thi hành pháp luật). Yêu cầu đặt ra là phải nâng cao hiệu quả phân bổ, quản lý, sử dụng nguồn lực công, tăng cường kỷ luật tài chính để tạo nền tảng tăng trưởng bền vững.

Các đồng chí lãnh đạo và đại biểu chụp ảnh kỷ niệm tại hội thảo.

Thời điểm năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt để KTNN nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật Kiểm toán nhà nước và xây dựng định hướng phát triển đến năm 2035, tầm nhìn 2045.

Phát biểu tại hội thảo, các đại biểu khẳng định, trong môi trường kiểm toán công đầy biến động, các nguyên tắc cốt lõi của INTOSAI trong tuyên bố Lima và tuyên bố Mexico về địa vị pháp lý, tính độc lập, quyền tiếp cận thông tin và trách nhiệm giải trình tiếp tục là nền tảng xuyên suốt. Hội thảo thống nhất rằng, tính độc lập và uy tín của SAI phải dựa trên khung khổ pháp lý vững chắc đi liền với chất lượng, tính liêm chính và hiệu quả thực chất của hoạt động kiểm toán. Độc lập không chỉ dừng lại ở các bảo đảm pháp lý mà còn gắn liền với năng lực tự chủ, quyền tiếp cận dữ liệu không bị hạn chế và tinh thần trách nhiệm cao trước công chúng.

Một trọng tâm thu hút sự chú ý đặc biệt tại hội thảo là việc chuyển đổi phương pháp luận kiểm toán từ truyền thống sang kiểm toán số toàn diện. Các đại biểu từ các SAI tiên tiến như Ấn Độ, Singapore, Trung Quốc, Pakistan..., đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn về ứng dụng dữ liệu lớn (Big Data), phân tích mạng lưới, kiểm toán từ xa và khai thác trí tuệ nhân tạo (AI) có trách nhiệm. Kết quả thảo luận nhấn mạnh việc xây dựng cơ sở dữ liệu kiểm toán đồng bộ, kết nối thời gian thực với các hệ thống dữ liệu quốc gia có ý nghĩa quyết định. Chuyển đổi số giúp các SAI mở rộng phạm vi đánh giá từ chọn mẫu sang kiểm toán toàn bộ tổng thể, phát hiện sớm rủi ro và các điểm bất thường.

Tổng Kiểm toán Nhà nước Việt Nam Nguyễn Hữu Nghĩa phát biểu kết luận hội thảo.

Đồng thời, các đại biểu khẳng định AI và công nghệ là công cụ hỗ trợ nâng cao năng lực xét đoán nghề nghiệp, con người vẫn giữ vai trò trung tâm và chịu trách nhiệm cuối cùng đối với các kết luận kiểm toán. Dịch chuyển sang kiểm toán tạo lập giá trị và cảnh báo rủi ro vĩ mô. Hội thảo chỉ ra xu hướng dịch chuyển khách quan trong đối tượng và mục tiêu kiểm toán: Từ kiểm tra tuân thủ, xác nhận số liệu tài chính thuần túy sang đánh giá hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực công.

Hoạt động kiểm toán hiện đại không chỉ tập trung vào hậu kiểm sai phạm mà phải vươn tới vai trò giám sát, cung cấp hiểu biết chuyên sâu và dự báo, cảnh báo sớm rủi ro đối với các chính sách vĩ mô, dự án trọng điểm quốc gia, kiểm toán môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu và thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững (SDGs). Thông qua việc phân tích chuỗi giá trị và nguyên nhân hệ thống, báo cáo kiểm toán sẽ trở thành nguồn thông tin độc lập, tin cậy phục vụ Quốc hội, Chính phủ trong hoạch định chính sách và điều hành kinh tế-xã hội.

Kết thúc buổi làm việc, Tổng Kiểm toán Nhà nước Việt Nam Nguyễn Hữu Nghĩa cho biết, dù phiên hội thảo đã khép lại nhưng các cơ chế hợp tác sẽ tiếp tục được đẩy mạnh. Ông đề nghị INTOSAI, ASOSAI và cộng đồng các SAI tăng cường hợp tác đa phương, song phương, chia sẻ tri thức và dẫn dắt đổi mới.

Đối với Việt Nam, những bài học kinh nghiệm và tri thức thu nhận từ hội thảo sẽ là tiền đề quan trọng phục vụ quá trình xây dựng Chiến lược phát triển Kiểm toán nhà nước Việt Nam đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045, đồng thời cung cấp luận cứ thực tiễn cho việc sửa đổi, bổ sung Luật Kiểm toán nhà nước trong thời gian tới.