Thúc đẩy sản xuất nông nghiệp Thủ đô theo hướng đa giá trị

Đây không chỉ là giải pháp nâng cao thu nhập cho nông dân mà còn góp phần khai thác hiệu quả quỹ đất, tạo dựng không gian xanh và thúc đẩy phát triển bền vững cho Thủ đô.

Mô hình trồng nho sữa Hàn Quốc tại xã Thạch Thất cho giá trị kinh tế cao. Ảnh: Quỳnh Ngọc

Khuyến nông mở đường cho những mô hình mới

Thực hiện Chương trình khuyến nông giai đoạn 2026-2030, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội đang đẩy mạnh xây dựng, nhân rộng những mô hình trồng trọt, chăn nuôi theo hướng an toàn, sinh thái, ứng dụng công nghệ cao, thích ứng với biến đổi khí hậu và tạo ra nhiều giá trị từ cùng một diện tích đất.

Thực tế triển khai cho thấy, nhiều mô hình không chỉ nâng cao năng suất, chất lượng nông sản mà còn mở rộng các hoạt động dịch vụ, du lịch, trải nghiệm, tạo thêm nguồn thu cho người dân.

Theo Giám đốc Hợp tác xã Du lịch và Dịch vụ nông nghiệp xanh (xã Thạch Thất) Nguyễn Ngọc Quang, hợp tác xã dành khoảng 3,5ha để phát triển mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch trải nghiệm, trong đó, hơn 2ha được dành trồng nho sữa Hàn Quốc, diện tích còn lại trồng hoa hướng dương, hoa hồng và các loại cây ăn quả.

Các loại nho và trái cây được sản xuất theo hướng hữu cơ, chú trọng chất lượng và bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng. Vào mùa thu hoạch nho, trang trại trở thành điểm đến thu hút đông đảo du khách, nhất là vào dịp cuối tuần. Nhờ đó, giá trị của sản phẩm nông nghiệp không chỉ nằm ở hoạt động bán nông sản mà còn được mở rộng thông qua dịch vụ tham quan, trải nghiệm và quảng bá sản phẩm với doanh thu khoảng 3 tỷ đồng/năm.

Một hướng đi khác là phát triển sản phẩm đặc trưng gắn với xây dựng thương hiệu và du lịch nông nghiệp. Ông Nguyễn Văn Tân (xã Hòa Xá) cho hay, năm 2026, gia đình ông được Trung tâm Khuyến nông Hà Nội hỗ trợ xây dựng chuỗi sản phẩm sen gắn với phát triển du lịch, hướng tới nông nghiệp bền vững, sinh thái và có giá trị gia tăng cao. Qua triển khai, mô hình cho năng suất hoa khá, lợi nhuận năm đầu đạt 251,46 triệu đồng/ha. Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, mô hình còn góp phần tạo việc làm tại chỗ, nâng cao thu nhập cho người dân và từng bước thay đổi thói quen sản xuất.

Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Hà Nội Đoàn Đức Dân thông tin, toàn thành phố hiện có 406 mô hình nông nghiệp đa giá trị, nhiều mô hình đạt hiệu quả kinh tế cao hơn từ 10% đến 35% so với phương thức sản xuất truyền thống. Khi triển khai, các mô hình được người dân đồng thuận, địa phương đánh giá cao và có khả năng nhân rộng. Qua đó, hoạt động khuyến nông không chỉ dừng lại ở chuyển giao kỹ thuật mà còn góp phần định hướng tổ chức sản xuất, kết nối thị trường và thúc đẩy tư duy kinh tế nông nghiệp.

Khai thác hiệu quả quỹ đất, gia tăng giá trị sản xuất

Trong bối cảnh Hà Nội đẩy mạnh đô thị hóa, mở rộng không gian phát triển và nâng cao chất lượng tăng trưởng, nông nghiệp cần được nhìn nhận với vai trò rộng hơn một ngành sản xuất lương thực, thực phẩm. Những giá trị về môi trường, cảnh quan, văn hóa, du lịch và chất lượng sống ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng trong định hướng phát triển nông nghiệp Thủ đô.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Mạnh Phương cho biết, thời gian tới, ngành Nông nghiệp Hà Nội tập trung phát triển các loại cây trồng, vật nuôi và thủy sản có chất lượng, giá trị kinh tế cao; hình thành những vùng sản xuất tập trung theo hướng hiện đại.

“Thành phố khuyến khích phát triển sản xuất bền vững gắn với bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu; ưu tiên các mô hình nông nghiệp sinh thái, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, sản xuất hữu cơ và giảm phát thải khí nhà kính, đồng thời, hình thành và nhân rộng các mô hình kết hợp sản xuất nông nghiệp với du lịch sinh thái, giáo dục trải nghiệm; phát triển kinh tế dưới tán rừng và mở rộng sản xuất sinh vật cảnh nhằm đa dạng hóa nguồn thu cho nông dân”, ông Nguyễn Mạnh Phương nói.

Còn theo PGS.TS Chu Tiến Quang, nguyên Trưởng ban Chính sách phát triển nông thôn, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, Hà Nội cần phân định rõ ba vùng phát triển nông nghiệp, nông thôn gồm: Vùng nội đô, vùng ven đô, vùng ngoại ô.

Trên cơ sở đặc điểm từng khu vực, thành phố cần xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp để khai thác hiệu quả quỹ đất nông nghiệp trong quá trình tái cấu trúc đô thị và triển khai Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Phát triển nông nghiệp sinh thái, hữu cơ kết hợp du lịch trải nghiệm là hướng đi phù hợp với đặc thù của một đô thị đặc biệt như Hà Nội. Nông nghiệp không chỉ cung cấp lương thực, thực phẩm mà còn góp phần tạo dựng không gian sống chất lượng cao, gia tăng giá trị kinh tế và định hình bản sắc sống xanh cho Thủ đô.

Với định hướng từ Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới, Luật Thủ đô năm 2026 và Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, phát triển nông nghiệp đa giá trị đang mở ra cơ hội mới cho ngành Nông nghiệp Hà Nội. Điều quan trọng là phải gắn quy hoạch với tổ chức sản xuất, chính sách hỗ trợ, ứng dụng công nghệ và liên kết thị trường, bảo đảm nông dân thực sự được hưởng lợi từ quá trình chuyển đổi. Qua đó, nông nghiệp Thủ đô phát triển theo hướng hiện đại, xanh và bền vững.