Từ lợi thế nguyên liệu đến giá trị xuất khẩu

Nhà máy chế biến lúa gạo của Công ty CP Đầu tư phát triển Vinagreen, xã Triệu Sơn.

Với diện tích trên 4.000ha dứa nguyên liệu, Thanh Hóa có nhiều lợi thế để phát triển công nghiệp chế biến, nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm nông nghiệp. Tuy nhiên, để đưa quả dứa từ vùng sản xuất đến những thị trường xuất khẩu, bên cạnh việc mở rộng diện tích, yếu tố quan trọng là tổ chức sản xuất theo hướng tập trung, gắn kết chặt chẽ giữa vùng nguyên liệu với DN chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Đây cũng là hướng đi đang được Công ty TNHH Chế biến nông sản Hoàng Gia, xã Trung Chính lựa chọn.

Nhằm chủ động nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất, DN đã xây dựng chuỗi liên kết với người trồng dứa tại những địa bàn có vùng nguyên liệu lớn như Bỉm Sơn, Hà Long, Yên Định, Ngọc Lặc. Thông qua liên kết, công ty từng bước hình thành mạng lưới cung ứng nguyên liệu ổn định, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động chế biến quy mô công nghiệp, đồng thời mở rộng đầu ra cho sản phẩm dứa địa phương. Những quả dứa tươi được lựa chọn, sơ chế và đưa vào quy trình sản xuất để tạo ra sản phẩm có thời gian bảo quản dài hơn, thuận lợi cho vận chuyển và tiêu thụ tại các thị trường xa. Đây là hướng đi có ý nghĩa trong việc nâng cao giá trị nông sản, thay vì chỉ tiêu thụ quả tươi theo mùa vụ.

Ông Hoàng Ngọc Hà, Giám đốc Công ty TNHH Chế biến nông sản Hoàng Gia, cho biết: Hiện nay, công ty đã đầu tư nhà máy chế biến dứa tươi đóng hộp với công suất thiết kế 8.000 tấn nguyên liệu/năm. Mỗi năm, DN xuất khẩu 250 container dứa thành phẩm sang các thị trường châu Á và châu Âu, đạt doanh thu 100 tỷ đồng, tạo việc làm cho 60 lao động.

Mô hình của Công ty TNHH Chế biến nông sản Hoàng Gia cho thấy, khi DN chủ động gắn kết với người sản xuất, đầu tư chế biến sâu và mở rộng thị trường tiêu thụ, lợi thế nông nghiệp địa phương sẽ có thêm dư địa để phát huy giá trị và sức cạnh tranh trên thị trường.

Không chỉ cây dứa, lúa gạo cũng có nhiều dư địa để Thanh Hóa phát triển công nghiệp chế biến và gia tăng giá trị xuất khẩu. Mỗi năm, Thanh Hóa gieo cấy trên 220.000ha lúa, trong đó có hơn 150.000ha thuộc vùng sản xuất lúa thâm canh, năng suất, chất lượng cao. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 8 DN chế biến lúa gạo đang hoạt động, với tổng công suất trên 274.000 tấn/năm. Đáng chú ý, một số công ty đã có đơn hàng xuất khẩu gạo chính ngạch sang những thị trường có yêu cầu cao về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy hạt gạo Thanh Hóa đang từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng nông sản toàn cầu.

Trong số các DN đầu tư vào lĩnh vực này, Công ty CP Đầu tư phát triển Vinagreen đã đưa vào hoạt động nhà máy chế biến lúa gạo với công suất 100.000 tấn/năm tại xã Triệu Sơn. Mới đây, công ty đã xuất khẩu sang thị trường châu Âu 155 tấn gạo ST25 và Đài Thơm 8; xuất khẩu sang Đức 250 tấn gạo chất lượng cao. Hiện DN đang tích cực hoàn thiện các thủ tục xuất nhập khẩu, phát triển vùng nguyên liệu để mở rộng thị trường sang Nhật Bản, Đức, Trung Quốc, Indonesia. Ông Vũ Ngọc Bắc, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Đầu tư phát triển Vinagreen cho biết, để hạt gạo đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế, việc kiểm soát chất lượng phải được thực hiện đồng bộ từ giống, quy trình canh tác đến chế biến và đóng gói.

Thực tế từ cây lúa, cây dứa cho thấy, lợi thế về diện tích và sản lượng chỉ thực sự được phát huy khi gắn với yêu cầu của thị trường. DN không chỉ đóng vai trò thu mua, chế biến mà còn tham gia định hướng sản xuất, chuyển giao kỹ thuật, xây dựng vùng nguyên liệu và kiểm soát chất lượng. Ngược lại, người nông dân cũng từng bước thay đổi phương thức canh tác, chú trọng tiêu chuẩn sản phẩm và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.