Thúc đẩy thương mại hóa quyền sở hữu trí tuệ

Trình bày tóm tắt tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh cho biết, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ được xây dựng nhằm tiếp tục hoàn thiện thể chế về sở hữu trí tuệ, đồng thời đáp ứng yêu cầu cải cách thủ tục hành chính và tạo thuận lợi hơn cho hoạt động kinh doanh.

Các nội dung chính của dự thảo luật bao gồm: Đẩy mạnh đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đăng ký xác lập quyền sở hữu trí tuệ; kiện toàn đầu mối quản lý nhà nước trong hoạt động bảo hộ quyền đối với giống cây trồng...

 Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì cuộc họp. Ảnh: quochoi.vn

Về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, dự thảo luật bãi bỏ thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp tại khoản 1 Điều 148, khoản 2 Điều 150; bãi bỏ thủ tục đăng ký chuyển nhượng quyền chủ sở hữu Bằng bảo hộ giống cây trồng tại Điều 194 và bãi bỏ quy định về điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ của tổ chức, cá nhân tại Điều 201. Theo đó sẽ bãi bỏ 18 thủ tục hành chính (so với Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP đã cắt giảm thêm 2 thủ tục hành chính liên quan đến giám định sở hữu trí tuệ và 1 thủ tục hành chính liên quan đến đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền đối với giống cây trồng). Cắt giảm 5 điều kiện kinh doanh, qua đó dự kiến giảm gần 1.075 triệu đồng chỉ chi phí tuân thủ 237 ngày làm việc trong tổng thời gian giải quyết thủ tục hành chính liên quan.

Thẩm tra sơ bộ dự án luật, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội nhận thấy, nội dung của dự thảo luật cơ bản phù hợp và thể chế hóa khá toàn diện các quan điểm, chủ trương của Đảng và các kết luận, chỉ đạo của cấp có thẩm quyền về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính...

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cũng cơ bản tán thành với việc chuyển trách nhiệm quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ Khoa học và Công nghệ nhằm tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý. Do đó, đề nghị Chính phủ chỉ đạo chặt chẽ việc chuyển giao chức năng, nhiệm vụ, hồ sơ, cơ sở dữ liệu và nguồn nhân lực giữa hai Bộ, bảo đảm việc chuyển giao được thực hiện thống nhất, liên tục, không làm gián đoạn công việc, không làm mất hoặc phân tán năng lực chuyên môn hiện có. Trường hợp cần thiết, đề nghị sửa đổi quy định tại khoản 4 Điều 13 của Luật Trồng trọt về việc cấp Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng đồng thời với việc cấp Bằng bảo hộ giống cây trồng để bảo đảm việc áp dụng rõ ràng, thống nhất bởi nội dung này sẽ do 2 cơ quan thực hiện.

Thường trực Ủy ban cũng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo lưu ý việc cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư, kinh doanh phải bảo đảm thực chất; đồng thời có cơ chế hậu kiểm phù hợp để bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên họp. Ảnh: quochoi.vn 

Cho ý kiến tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, lần sửa Luật Sở hữu trí tuệ này rất quan trọng, tập trung chuyển trọng tâm từ bảo hộ quyền sang tài sản hóa, thương mại hóa quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời thích ứng với công nghệ số và AI. Theo Chủ tịch Quốc hội, hiện nay tất cả các nước trên thế giới muốn phát triển đều phải chuyển đổi số và AI. Vì vậy, trong tờ trình phải làm rõ nội dung này để tăng tính thuyết phục. 

Về thúc đẩy khai thác thương mại, tài sản hóa quyền sở hữu trí tuệ, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần sớm ban hành hướng dẫn về sở hữu trí tuệ thống nhất, minh bạch, đặc biệt là đối với tài sản vô hình như phần mềm, dữ liệu, thương hiệu số. 

"Nếu không, ngân hàng và nhà đầu tư vẫn e ngại sở hữu trí tuệ làm tài sản bảo đảm. Nên có chính sách ưu đãi thuế, tín dụng rõ ràng hơn cho doanh nghiệp sở hữu trí tuệ để góp vốn; tăng cường đào tạo cho kế toán, kiểm toán viên về hạch toán sở hữu trí tuệ để tránh tình trạng có tài sản nhưng không ghi nhận được. Đây là một lĩnh vực rất mới, vấn đề bồi dưỡng, đào tạo là hết sức quan trọng", Chủ tịch Quốc hội lưu ý.