Thực hiện Nghị quyết 205: Viện kiểm sát khởi kiện thu hồi đất công

Khẳng định vai trò bảo vệ lợi ích công

Theo VKSND khu vực 12, TP Hà Nội, qua công tác nắm tình hình, kiểm sát việc chấp hành pháp luật và phối hợp với các cơ quan chức năng, xác định bà C.T.Nh (sinh năm 1983, trú tại thôn Trung Tú, xã Ứng Hòa, TP Hà Nội) đang sử dụng diện tích đất công tại thửa đất số 87, tờ bản đồ số 15, diện tích thực tế là 1.830m2 tại thôn Trung Tú, xã Ứng Hòa, TP Hà Nội không đúng mục đích được giao.

Trước đó, các cán bộ thôn Dũng Cảm (nay là thôn Trung Tú) đã ký hợp đồng giao quyền sử dụng thùng, rãnh, ao hồ đối với diện tích đất này cho bà N. để cải tạo cấy lúa, tận thu cá mạt. Tuy nhiên, từ năm 2023, bà Nh. đã tự ý cải tạo, xây dựng, quây tôn để tập kết nhựa phế liệu, băm xay, đóng gói tiêu thụ, làm thay đổi hiện trạng và sử dụng đất sai mục đích theo quy định của pháp luật.

Hiện trạng 1.830m2 đất công tại thôn Trung Tú, xã Ứng Hòa, TP Hà Nội bị sử dụng sai mục đích.

Quá trình xác minh cho thấy, UBND xã Ứng Hòa đã nhiều lần ban hành văn bản chỉ đạo yêu cầu thanh lý hợp đồng thuê thầu để giao lại mặt bằng cho Nhà nước quản lý. Trên cơ sở chỉ đạo đó, ngày 30/3/2024, thôn Trung Tú đã tiến hành thanh lý hợp đồng thuê thầu đối với bà Nh. Mặc dù, chính quyền địa phương đã nhiều lần đôn đốc, yêu cầu di dời tài sản, bàn giao lại mặt bằng để Nhà nước quản lý theo quy định nhưng bà Nh. vẫn không chấp hành mà tiếp tục quản lý, sử dụng diện tích đất công nêu trên.

Trên cơ sở tài liệu, chứng cứ đã được thu thập, VKSND khu vực 12, TP Hà Nội xác định có đủ căn cứ pháp lý để khởi kiện vụ án dân sự công ích nhằm bảo vệ lợi ích công trong lĩnh vực quản lý đất đai theo Nghị quyết 205/2025/QH15 của Quốc hội.

Ngày 11/8/2026, VKSND khu vực 12, TP Hà Nội đã ban hành Quyết định khởi kiện vụ án dân sự công ích số 02/QĐ-VKS trong lĩnh vực đất đai, yêu cầu khôi phục quyền quản lý đất đai của Nhà nước đối với diện tích đất công bị sử dụng trái quy định pháp luật.

Hồ sơ khởi kiện được xây dựng chặt chẽ, khách quan trên cơ sở các tài liệu, chứng cứ quan trọng như: 2 hợp đồng giao quyền sử dụng thùng, rãnh, ao hồ giai đoạn 2016-2019 và 2019-2024; biên bản thanh lý hợp đồng ngày 30/3/2024; các biên bản làm việc giữa Viện kiểm sát với bà C.T.Nh.; các tài liệu do UBND xã Ứng Hòa cung cấp; Kiến nghị khởi kiện số 03 ngày 10/8/2026 của VKSND khu vực 12 và Công văn số 2072 ngày 11/8/2026 của UBND xã Ứng Hòa đề nghị VKSND khu vực 12 khởi kiện vụ án dân sự công ích.

Trong Quyết định khởi kiện, VKSND khu vực 12 yêu cầu TAND khu vực 12, TP Hà Nội buộc bà Nh. phải thực hiện ngay việc di dời toàn bộ tài sản, trả lại mặt bằng diện tích 1.830m2 thuộc thửa đất số 87, tờ bản đồ số 15 cho Nhà nước quản lý theo đúng quy định của pháp luật.

Dấu ấn từ tinh thần chủ động, trách nhiệm của VKSND

Theo ông Trần Bá Nam, Viện trưởng VKSND khu vực 12, TP Hà Nội, sau gần 8 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết 205/2025/QH15 trên địa bàn TP Hà Nội, VKSND khu vực 12 là đơn vị đầu tiên ban hành Quyết định khởi kiện vụ án dân sự công ích trong lĩnh vực đất đai, thể hiện tinh thần chủ động, quyết liệt và trách nhiệm cao của tập thể lãnh đạo, Kiểm sát viên, công chức đơn vị trong việc cụ thể hóa chủ trương lớn của Quốc hội về tăng cường vai trò của VKSND trong bảo vệ lợi ích công, bảo vệ tài sản công và trật tự quản lý nhà nước về đất đai.

Trước đó, trong tháng 8/2026, VKSND khu vực 12, TP Hà Nội cũng đã ban hành Quyết định khởi kiện vụ án dân sự công ích đầu tiên trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội trên địa bàn Thủ đô. Theo Quyết định khởi kiện, VKSND khu vực 12 đề nghị TAND khu vực 12  thụ lý, giải quyết vụ án và buộc Công ty TNHH Hệ thống cơ điện MD (xã Thiên Ứng, TP Hà Nội) thực hiện ngay nghĩa vụ nộp hơn 148 triệu đồng tiền bảo hiểm xã hội còn nợ theo quy định của pháp luật.

Tổ công tác VKSND khu vực 12, TP Hà Nội phối hợp với UBND xã Ứng Hoà xác minh vụ việc sử dụng đất công trái quy định của pháp luật.

Để ban hành được những Quyết định khởi kiện vụ án dân sự công ích đầu tiên theo Nghị quyết 205 của Quốc hội, VKSND khu vực 12 đã nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Đảng ủy, lãnh đạo VKSND TP Hà Nội. Đồng thời, trong suốt quá trình nghiên cứu, rà soát, đánh giá chứng cứ và hoàn thiện hồ sơ khởi kiện, Phòng 9 - VKSND TP Hà Nội đã thường xuyên trao đổi nghiệp vụ, hướng dẫn áp dụng đúng các quy định của Nghị quyết 205 và Thông tư liên tịch số 09/2025, tạo thuận lợi cho VKSND khu vực 12 mạnh dạn triển khai nhiệm vụ mới đúng quy định pháp luật.

Theo Viện trưởng VKSND khu vực 12 Trần Bá Nam, việc VKSND khởi kiện vụ án dân sự công ích trong lĩnh vực đất đai đầu tiên trên địa bàn TP Hà Nội có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ tài sản công, quỹ đất do Nhà nước quản lý, lập lại trật tự quản lý, sử dụng đất đai và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Đồng thời, vụ việc khẳng định vai trò chủ động của Viện kiểm sát trong việc sử dụng cơ chế tố tụng dân sự công ích để bảo vệ lợi ích công cộng, lợi ích của Nhà nước và cộng đồng dân cư.

Trong thời gian tới, VKSND khu vực 12, TP Hà Nội sẽ tiếp tục phối hợp với chính quyền địa phương và các cơ quan liên quan để rà soát, phát hiện vi phạm trong sử dụng đất công; chủ động áp dụng cơ chế khởi kiện dân sự công ích theo Nghị quyết 205/2025/QH15 nhằm bảo vệ tài sản công, giữ vững kỷ cương pháp luật và bảo đảm trật tự quản lý đất đai trên địa bàn Thủ đô.