Thực hiện nghiêm các quy định về ghép tạng

Gần đây nhất, Cục Cảnh sát hình sự (Bộ Công an) đã bắt 3 đối tượng để điều tra hành vi mua bán, chiếm đoạt mô hoặc bộ phận cơ thể người. Các đối tượng khai do thấy một số người có nhu cầu mua bán tạng để ghép cho bệnh nhân đang mắc các bệnh mãn tính liên quan gan, thận; nên đứng ra tổ chức môi giới hưởng lợi.

Sau khi ghép đôi hai bên, các đối tượng hướng dẫn thực hiện thủ tục dưới hình thức “hiến tặng bộ phận cơ thể người”, yêu cầu người bán có mặt tại Hà Nội, TP HCM để dẫn đi kiểm tra, đánh giá sức khỏe, xét nghiệm các chỉ số đặc thù phục vụ việc cấy ghép. Sau khi chọn được các cặp có chỉ số tương thích bảo đảm điều kiện, các đối tượng làm thủ tục y tế để bệnh viện tiến hành cấy ghép tạng. Giá 1 quả thận khoảng 800 - 950 triệu đồng, giá 1 lá gan khoảng 1,2 - 1,5 tỉ đồng (chưa gồm chi phí phẫu thuật, chi phí phát sinh khác). Các đối tượng trả cho người bán 600 - 800 triệu đồng 1 lá gan; 300 - 450 triệu 1 quả thận; còn lại hưởng lợi.

Trước đó, nhiều đường dây mua bán tạng tại một số địa phương cũng đã bị phát hiện, triệt phá, đưa ra xét xử. Tình trạng này cho thấy trong thực tế còn có không ít các ca ghép tạng vi phạm Luật số 75. Theo Điều 4 Luật này, việc ghép tạng phải tuyệt đối tuân thủ nguyên tắc: Tự nguyện với người hiến, người được ghép; vì mục đích nhân đạo; không nhằm mục đích thương mại. Điều 11 Luật này nghiêm cấm hành vi mua bán bộ phận cơ thể người; lấy, ghép, sử dụng, lưu giữ mô, bộ phận cơ thể người vì mục đích thương mại.

Thực tế này cũng cho thấy sự giám sát thực hiện Luật số 75 tại một số bệnh viện chưa cao, để “lọt lưới” các ca mua bán tạng. Theo công văn của Bộ Y tế, thực tế này không chỉ vi phạm pháp luật, tiềm ẩn nguy cơ với sức khỏe, tính mạng người dân, mà còn ảnh hưởng đạo đức nghề nghiệp, uy tín ngành Y tế. Vì vậy, người đứng đầu cơ sở khám, chữa bệnh chịu trách nhiệm trước pháp luật và trước Bộ Y tế nếu để xảy ra vi phạm tại đơn vị.

Bộ Y tế cũng yêu cầu các đơn vị tăng cường kiểm soát quy trình tiếp nhận, thực hiện ghép mô, bộ phận cơ thể người. Các cơ sở có thực hiện ghép tạng phải rà soát, chấn chỉnh kịp thời công tác quản lý, toàn bộ quy trình chuyên môn liên quan hiến, lấy và ghép. Thực hiện đầy đủ quy trình tiếp nhận, thẩm định, xác minh mối quan hệ giữa người hiến và người nhận. Không thực hiện ghép khi hồ sơ chưa đầy đủ; hoặc có dấu hiệu nghi vấn liên quan việc môi giới, mua bán; kịp thời báo cáo phối hợp cơ quan chức năng xác minh, xử lý.

Đứng ở góc độ xã hội, cả người có nhu cầu được ghép tạng và người có nhu cầu bán bộ phận cơ thể mình đều đáng thương, bất hạnh. Nhưng sức khỏe, tính mạng của mọi người đều được pháp luật bảo vệ, không thể tùy ý. Giải pháp căn cơ, là tăng cường tuyên truyền để mọi người hiểu về quy định pháp luật; vận động để tăng số lượng mô, bộ phận cơ thể người từ người chết não, từng bước hạn chế nguồn hiến từ người sống.

Phạm Tuyết Lan