Thực hiện vai trò 'cầu nối chính sách', cung cấp bằng chứng khoa học cho quản trị phát triển xanh
Viện Nghiên cứu Tăng trưởng xanh sẵn sàng đồng hành cùng Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp hiện thực hóa cam kết Net Zero vào năm 2050.
Phó Giám đốc Nguyễn Công Tiệp phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Viện Nghiên cứu tăng trưởng xanh
Chiều 3/2, tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu Tăng trưởng xanh (Học viện nông nghiệp Việt Nam) tổ chức hội nghị Dấu ấn Hành trình 5 năm kiến tạo Tăng trưởng xanh và Tọa đàm Định hướng phát triển xanh trong kỷ nguyên mới.
Sự kiện không chỉ là cột mốc nhìn lại hành trình 5 năm biến tri thức thành hành động của Viện Nghiên cứu Tăng trưởng xanh, mà còn là lời tuyên bố mạnh mẽ về một lộ trình chiến lược mới. Viện Nghiên cứu Tăng trưởng xanh sẵn sàng đồng hành cùng Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp hiện thực hóa cam kết Net Zero vào năm 2050.
Phát biểu tại hội nghị, Phó Giáo sư - Tiến sĩ, Phó Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam Nguyễn Công Tiệp đề nghị Viện Nghiên cứu Tăng trưởng xanh thực hiện vai trò "cầu nối chính sách": cung cấp bằng chứng khoa học cho quản trị phát triển xanh.
Tiến sĩ Hoàng Hiệp phát biểu. Ảnh: Viện Nghiên cứu tăng trưởng xanh
Phó Giám đốc Nguyễn Công Tiệp ghi nhận và biểu dương những nỗ lực bền bỉ của tập thể Viện Nghiên cứu Tăng trưởng xanh trong các hoạt động chuyển hóa được nghiên cứu cơ bản thành công nghệ ứng dụng, xây dựng được uy tín khoa học thông qua hệ thống phòng thí nghiệm đạt chuẩn ISO 17025, đưa khoa học từ giảng đường về với ruộng đồng, chuồng trại; đầu tư và vận hành Phòng thí nghiệm Môi trường và Sinh học đạt chuẩn ISO/IEC 17025:2017; đóng vai trò là "người gác cổng", cung cấp các kết quả phân tích chính xác, giúp doanh nghiệp và cơ quan quản lý kiểm soát chất lượng, nâng cao uy tín nông sản Việt....
"5 năm không phải là quãng thời gian dài trong lịch sử một cơ sở nghiên cứu, đào tạo nhưng đủ để khẳng định một điều Viện Nghiên cứu Tăng trưởng xanh đã đi đúng hướng khi lựa chọn con đường "khoa học gắn với thực tiễn" và "tăng trưởng xanh gắn với năng lực đo lường, kiểm chứng, chuyển giao". Phó Giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Công Tiệp nhấn mạnh.
Để đáp ứng yêu cầu mới, trong giai đoạn 2026–2030, Phó Giám đốc Nguyễn Công Tiệp đề nghị Viện Nghiên cứu Tăng trưởng xanh xây dựng năng lực nòng cốt về hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định cho các hoạt động giảm nhẹ phát thải khí nhà kính; nâng cấp Phòng thí nghiệm thành Trung tâm kiểm kê khí nhà kính đạt chuẩn quốc gia và quốc tế.
Các đại biểu tham dự tọa đàm. Ảnh: Viện Nghiên cứu tăng trưởng xanh
Cùng với đó, Viện cần tập trung các mô hình trình diễn có khả năng nhân rộng: nông nghiệp tuần hoàn – nông nghiệp phát thải thấp – quản trị chất thải. Cần phải chọn mô hình "đủ lớn để có tác động" và "đủ rõ để nhân rộng". Viện cần thiết kế mô hình theo logic chuỗi giá trị: kỹ thuật – dữ liệu – tiêu chuẩn – thị trường, để bảo đảm người dân và doanh nghiệp có động lực tham gia lâu dài.
"Đất nước đang cần các khuyến nghị chính sách có dữ liệu, có mô hình, có đánh giá tác động. Viện cần phát triển năng lực phân tích, tổng hợp, lượng hóa để tham gia sâu hơn vào quá trình xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn, cơ chế và chương trình hành động ở các cấp", Phó Giám đốc Nguyễn Công Tiệp chỉ đạo.
Phó Giám đốc Nguyễn Công Tiệp chia sẻ "Nếu phải chọn 4 từ khóa chỉ đạo cho giai đoạn 2026–2030, thì tôi đề xuất là Tập trung (chọn đúng 3–5 sản phẩm/nhóm dịch vụ mũi nhọn, tránh dàn trải); Chuẩn hóa (làm khoa học và dịch vụ khoa học công nghệ theo chuẩn, theo quy trình, theo dữ liệu có kiểm chứng); Hợp tác (liên kết nội bộ trong Học viện, liên kết với các trường, viện mạnh, liên kết với doanh nghiệp, và hợp tác quốc tế); Tạo tác động (mọi nhiệm vụ phải trả lời câu hỏi là giúp được gì cho địa phương, cho doanh nghiệp, cho người dân, và cho năng lực cạnh tranh quốc gia. Học viện cam kết sẽ đồng hành cùng Viện Nghiên cứu Tăng trưởng xanh hỗ trợ về cơ chế, nguồn lực, và môi trường học thuật để Viện phát triển đúng định hướng; đồng thời, tôi cũng mong Viện tiếp tục phát huy tinh thần tiên phong, kỷ luật chuyên môn và văn hóa hợp tác để xứng đáng là đơn vị nòng cốt trong hệ sinh thái phát triển xanh của Học viện".
Quang cảnh hội nghị. Ảnh: Viện Nghiên cứu tăng trưởng xanh
Tại hội nghị, Tiến sĩ Hoàng Hiệp, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tăng trưởng xanh nêu rõ, bước sang giai đoạn 2026–2030, bối cảnh phát triển xanh thay đổi rất nhanh. Các yêu cầu về giảm phát thải, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn môi trường, kinh tế tuần hoàn, và đặc biệt là thị trường carbon… sẽ ngày càng tác động trực tiếp tới địa phương và doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, Viện xác định định hướng phát triển tập trung vào việc nâng tầm năng lực dịch vụ "xanh hóa" cho doanh nghiệp và địa phương; phát triển năng lực liên quan kiểm kê khí nhà kính và thị trường carbon; đào tạo và lan tỏa năng lực xanh.
Trong khuôn khổ hội nghị, Viện Nghiên cứu Tăng trưởng xanh đã tổ chức tọa đàm "Định hướng phát triển Xanh trong kỷ nguyên mới".
Trao đổi tại tọa đàm về chủ đề này, Phó Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Lê Bộ Lĩnh, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cho biết, vừa qua, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết 247/2025/QH15, ngày 10/12/2025 về ‘Tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường’; Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 232/QĐ-TTg, ngày 24/1/2025 về Phê duyệt Đề án Thành lập và phát triển thị trường các-bon tại Việt Nam...;khung pháp lý vĩ mô đã có, nhưng văn bản hướng dẫn chi tiết còn chậm, một số vấn đề khác như ai được phép xác minh tín chỉ carbon; tiêu chuẩn hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định cho các hoạt động giảm nhẹ phát thải khí nhà kính cho từng ngành cụ thể chưa rõ. Do vậy, Chính phủ cần có Nghị định hướng dẫn cụ thể về thị trường carbon trong quý I hoặc quý II/2026.
Đề cập đến công nghệ lõi - Giải bài toán "Xanh hóa" bằng khoa học, Giáo sư, Tiến sĩ Lê Thanh Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, thực tế, rất nhiều công nghệ môi trường ở Việt Nam vẫn nhập khẩu từ các nước như Nhật, Đức, Hàn Quốc với giá cao. Để các công nghệ "Made in Việt Nam" có thể cạnh tranh được thì cần có giải pháp như Quỹ Chuyển đổi Xanh Quốc gia dành 30% vốn cho công nghệ nội địa; dự án từ ngân sách phải ưu tiên công nghệ nội địa nếu đạt trên 80% tiêu chuẩn.
Thông tin về vấn đề nông nghiệp phát thải thấp, theo Tiến sĩ Nguyễn Sỹ Linh, Trưởng ban biến đổi khí hậu, Viện Chiến lược chính sách Tài nguyên và Môi trường, hiện nay, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đang thực hiện Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Thời gian tới cần tiếp tục xây dựng 3-5 mô hình carbon canh tác nông nghiệp điển hình từ đó nhân rộng ra các tỉnh, thành phố khác.
Tại tọa đàm, các đại biểu trao đổi, chia sẻ những vấn đề về liên quan đến định hướng phát triển xanh trong kỷ nguyên mới.
Kết thúc chương trình, Ban Tổ chức trao kỷ niệm chương vinh danh các cá nhân có thành tích xuất sắc trong giai đoạn 2020 - 2025.
