Thực tế phức tạp của thị trường robot hình người năm 2026

Trong khi hình ảnh robot hình người xuất hiện ngày càng nhiều trên mạng xã hội và các triển lãm công nghệ, thực tế tại các gia đình và môi trường sản xuất vẫn còn xa so với những kỳ vọng ban đầu.

Năm 2026 đánh dấu giai đoạn thử nghiệm quan trọng khi các cỗ máy thông minh bắt đầu thể hiện khả năng thao tác và di chuyển nhưng vẫn phải dựa nhiều vào con người và công nghệ hỗ trợ để hoàn thành các nhiệm vụ hàng ngày.

Điều này đặt ra câu hỏi về mức độ sẵn sàng của cả thị trường và người tiêu dùng trước một tương lai robot còn đang trong quá trình hình thành.

ROBOT HÌNH NGƯỜI DÙNG TRONG GIA ĐÌNH VẪN CHƯA HOÀN TOÀN SẴN SÀNG

Nhìn tổng thể, năm 2026 khó trở thành năm của robot hình người. Những cỗ máy này vẫn chưa đủ khả năng để hòa nhập vào đời sống gia đình, một phần vì thiếu kỹ năng cần thiết để sánh ngang hoặc vượt qua khả năng thực hiện các công việc cơ bản của con người.

Robot hình người được đánh giá là vẫn chưa đủ khả năng để hòa nhập vào đời sống gia đình

Trong khi trước đây kỳ vọng về robot hình người từng bị đẩy lên mức phi thực tế, gần đây quan điểm thực tế hơn đã bắt đầu xuất hiện. Brian Heater, Tổng biên tập của A3 (Hiệp hội Thương mại Tự động hóa lớn nhất Bắc Mỹ), nhận định rằng năm 2025 là thời điểm kỳ vọng về robot hình người bắt đầu trở lại với thực tế.

Với nhiều thập kỷ kinh nghiệm theo dõi ngành robot và trực tiếp tham gia phát triển robot tiêu dùng và robot sản xuất, Heater cho rằng vẫn có những công ty lạc quan về robot hình người. Tuy nhiên, các cuộc trao đổi hiện nay đã tập trung vào hiệu quả và mốc thời gian triển khai thay vì chỉ dựa vào màn trình diễn ấn tượng.

Một xu hướng nổi bật là nhiều công ty cân nhắc chuyển từ chân đi bộ sang bánh xe. Dạy robot đi bộ và tránh va chạm là thử thách phức tạp hơn nhiều so với việc di chuyển bằng bánh xe. Nhiều robot tiêu dùng nhỏ như Segway đời đầu đã chứng minh cân bằng trên hai bánh là giải pháp khả thi cho các nhiệm vụ đơn giản.

Dự đoán cho năm 2026, robot hình người sẽ tiếp tục phát triển nhưng trong lĩnh vực sản xuất, các công ty có thể tiến nhanh hơn bằng cách kết hợp thân trên hình người hoặc ít nhất có hai tay với phần dưới là bánh xe. Cách thiết kế này vừa duy trì hình dáng thân thiện vừa cải thiện khả năng di chuyển và thực hiện công việc.

Robot hình người sẽ dần xuất hiện trong các gia đình nhưng quy mô triển khai sẽ rất hạn chế. Ngoài ra, mức giá khoảng 20.000 USD cho một robot cơ bản vẫn là rào cản lớn, khiến phần lớn người tiêu dùng chưa sẵn sàng chi tiền chỉ để “ngắm tương lai robot” trong nhà mình.

TƯƠNG LAI CỦA NGÀNH

Năm 2026 cũng hứa hẹn là thời điểm robot gia đình chủ yếu dựa vào điều khiển từ xa. Những báo cáo ban đầu về bản Beta của 1X Neo cho thấy phần lớn khả năng hiện tại của chúng vẫn phụ thuộc vào teleoperation, tức là được con người điều khiển từ xa. Robot Tesla Optimus cũng không khác nhiều, cần giám sát liên tục để duy trì ảo tưởng về năng lực và sự tự chủ.

Những báo cáo về robot 1X Neo cho thấy phần lớn khả năng hiện tại của chúng vẫn phụ thuộc vào điều khiển từ xa

Điều này đặt ra câu hỏi về mức độ chấp nhận của khách hàng đối với sản phẩm chậm, cực kỳ đắt đỏ và gần như luôn cần bên thứ ba truy cập từ xa để thực hiện các nhiệm vụ cơ bản.

Một rào cản then chốt là khả năng thao tác và sự khéo léo khi di chuyển. Heater nhấn mạnh rằng đơn giản là không có đủ dữ liệu để huấn luyện những hệ thống này. Ken Goldberg của Đại học UC Berkeley gọi đây là “khoảng trống dữ liệu 100.000 năm”, ám chỉ sự chênh lệch giữa lượng dữ liệu vật lý hiện có cho AI và hàng thiên niên kỷ dữ liệu đã dùng để huấn luyện các mô hình ngôn ngữ lớn.

Các video trình diễn robot hình người liên tục xuất hiện, từ chạy, nhảy múa, nhào lộn đến biểu diễn karate nhưng lại tạo ra kỳ vọng không thực tế. Heater gọi hiện tượng này là nghịch lý Moravec (những việc đơn giản với con người lại cực kỳ phức tạp với AI và robot, và ngược lại). Chỉ vì robot có thể nhào lộn, không có nghĩa là nó đủ kỹ năng thực hiện những việc cơ bản như thắt cà vạt.

Các công ty như 1X, Tesla hay Figure AI sẽ tiếp tục quảng bá màn trình diễn ấn tượng của robot hình người nhưng số lượng người tiêu dùng mua và sử dụng chúng vào năm 2026 sẽ rất hạn chế. Những robot đắt tiền này có nguy cơ bị bỏ vào góc tủ, nằm im lìm cho đến khi được “khai quật” trong tương lai xa.

Trong khi đó, Boston Dynamics vẫn là một điểm sáng hiếm hoi. Công ty tiên phong về robot hình người này chưa hướng tới thị trường tiêu dùng mà minh bạch hơn về nghiên cứu.

Một video gần đây giải thích lý do robot chạy điện hoàn toàn của họ đứng lên theo cách đặc biệt. Trong đó, con người đứng lên gần như không cần suy nghĩ, nhưng robot phải tính toán từng bước.

Năm 2026, Boston Dynamics dự kiến trình làng thêm nhiều màn trình diễn thể chất ấn tượng, truyền cảm hứng cho người hâm mộ và ngành công nghiệp. Robot Spot cũng tiếp tục được nâng cấp, xuất hiện trong nhà máy và cơ quan đô thị, dù đối mặt với sự cạnh tranh từ các công ty như Unitree.

Ngoài ra, sự phát triển robot trong sản xuất được thúc đẩy nhờ cải tiến về an toàn. Các công ty hàng đầu, bao gồm A3, đang xây dựng tiêu chuẩn mới để robot làm việc an toàn bên cạnh con người, ngoài môi trường bị rào chắn. Điều này mở ra cơ hội để robot thực sự hoạt động trong môi trường sống hoặc làm việc chung với con người mà không gây nguy hiểm hay rủi ro.

Bên cạnh robot hình người và robot công nghiệp, một loạt robot gia đình, giải trí và hỗ trợ công việc sẽ tiếp tục phát triển, chủ yếu dựa trên nền tảng cũ nhưng được AI thúc đẩy khả năng học hỏi và cải tiến.

Nhờ khả năng trực quan hóa và mô phỏng AI, các robot đơn giản có thể chuẩn bị cho những tình huống chưa biết trước và học hỏi ngay trong quá trình vận hành, mở rộng khả năng ứng dụng.

Minh Hiếu