Thuốc giả len lỏi nhiều kênh phân phối, cần siết chặt kiểm tra và xử lý

Đại tá Trần Đức Đông, Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia  - Ảnh: chinhphu.vn

Tình trạng sản xuất, kinh doanh thuốc giả, thuốc không đạt tiêu chuẩn chất lượng, thuốc không rõ nguồn gốc vẫn diễn biến phức tạp. Trao đổi với Báo điện tử Chính phủ, Đại tá Trần Đức Đông, Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, chỉ ra những thủ đoạn đáng chú ý và giải pháp đấu tranh.

Gần 4.000 vụ vi phạm trong lĩnh vực dược phẩm và các mặt hàng liên quan

Xin ông đánh giá về tình hình sản xuất, kinh doanh thuốc giả, thuốc không đạt tiêu chuẩn chất lượng, không rõ nguồn gốc tại Việt Nam hiện nay?

Đại tá Trần Đức Đông: Theo tổng hợp của Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia về kết quả thực hiện Chỉ thị số 17/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả đối với nhóm mặt hàng dược phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, dược liệu và vị thuốc y học cổ truyền, trong năm qua, các lực lượng chức năng trên toàn quốc đã phát hiện, xử lý gần 4.000 vụ việc vi phạm. Trong đó, có 1.603 vụ liên quan đến dược phẩm, 81 vụ liên quan đến dược liệu và 18 vụ liên quan đến vị thuốc y học cổ truyền.

Thực tế này cho thấy tình trạng sản xuất, kinh doanh thuốc giả, thuốc không đạt tiêu chuẩn chất lượng và thuốc không rõ nguồn gốc vẫn diễn biến phức tạp. Các cơ quan chức năng, đặc biệt là lực lượng Công an, đã phát hiện, xử lý nhiều vụ án lớn về sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh.

Đáng chú ý, vi phạm không chỉ diễn ra trên thị trường thương mại truyền thống mà còn xuất hiện trên môi trường mạng, thương mại điện tử, trong đó có các hoạt động xuyên quốc gia.

Thuốc giả được phát hiện ở nhiều nhóm sản phẩm như kháng sinh; thuốc giảm đau, hạ sốt; thuốc tim mạch; vitamin, khoáng chất và thuốc điều trị ung thư.

Trong khi đó, thuốc không đạt tiêu chuẩn chất lượng, thuốc không rõ nguồn gốc có thể được đưa vào thị trường qua nhiều con đường khác nhau, như hàng xách tay, nhập lậu hoặc thông qua các vi phạm tại cơ sở kinh doanh, nhà thuốc bán buôn, bán lẻ trong nước.

Sản xuất phân tán, lợi dụng thương mại điện tử để tiêu thụ thuốc giả

Vậy ông có thể chỉ ra những phương thức, thủ đoạn nổi lên và đáng lo ngại nhất hiện nay?

Đại tá Trần Đức Đông: Các đối tượng sử dụng nhiều phương thức, thủ đoạn để sản xuất, buôn bán thuốc giả, thuốc không đạt tiêu chuẩn chất lượng và kinh doanh thuốc không rõ nguồn gốc. Nổi lên là một số thủ đoạn phổ biến sau:

Thứ nhất, làm giả những loại thuốc bán chạy trên thị trường. Các đối tượng tổ chức sản xuất phân tán tại nhiều địa điểm, chia nhỏ các công đoạn như pha trộn nguyên liệu, dập khuôn, in bao bì, đóng gói; thuê lao động phổ thông thực hiện các khâu gia công, đóng gói thuốc giả. Một số trường hợp sử dụng bao bì in xuất xứ nước ngoài nhằm tạo vỏ bọc về nguồn gốc sản phẩm.

Thứ hai, lợi dụng mạng xã hội và sàn thương mại điện tử để quảng bá, giao dịch, tiêu thụ sản phẩm vi phạm. Các đối tượng sử dụng dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh và người giao hàng để vận chuyển, phân phối hàng hóa. Việc giao dịch còn được thực hiện thông qua tài khoản ảo, không có hóa đơn, chứng từ.

Thứ ba, quảng cáo sai sự thật, thổi phồng công dụng sản phẩm. Các đối tượng có thể lợi dụng hình ảnh bác sĩ, dược sĩ, người nổi tiếng có ảnh hưởng trong xã hội hoặc sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo nội dung quảng cáo sai sự thật, gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng.

Những phương thức, thủ đoạn trên cho thấy hoạt động vi phạm có thể diễn ra ở nhiều khâu, từ tổ chức sản xuất, làm giả bao bì đến quảng bá, giao dịch và phân phối sản phẩm. Vì vậy, công tác kiểm tra, phát hiện và xử lý cần chú trọng các tuyến, lĩnh vực, địa bàn có nguy cơ cao, đồng thời tăng cường đấu tranh với hành vi lợi dụng thương mại điện tử để tiêu thụ hàng hóa vi phạm.

Triệt phá đường dây sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh với quy mô lớn, hoạt động tại nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước

Khắc phục chồng chéo, nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành

Ông đánh giá về hiệu quả công tác phối hợp giữa các lực lượng trong thời gian qua? Từ thực tế đó, ông đề xuất các giải pháp khắc phục như thế nào?

Đại tá Trần Đức Đông: Thời gian qua, công tác phối hợp liên ngành giữa các cơ quan Y tế, Công an, Quản lý thị trường, Hải quan và các lực lượng liên quan đã đi vào thực chất, hiệu quả hơn.

Kết quả phối hợp được thể hiện qua việc các lực lượng chức năng, đặc biệt là lực lượng Công an, phát hiện, xử lý nhiều vụ án lớn về sản xuất, buôn bán hàng giả; bóc gỡ các tổ chức, đường dây hoạt động quy mô lớn, có sự liên kết giữa nhiều đối tượng tại nhiều địa phương. Qua đó, nhiều sản phẩm không bảo đảm chất lượng được thu hồi, đồng thời các cảnh báo được phát đi nhằm hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.

Tuy nhiên, tại một số địa bàn, công tác phối hợp giữa các lực lượng chức năng có lúc, có nơi còn chưa đồng bộ. Bên cạnh đó, vẫn tồn tại tình trạng chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền hoặc khoảng trống trong quy định pháp luật. Quy trình giám định, kiểm nghiệm kéo dài, chi phí cao cũng ảnh hưởng đến tiến độ xử lý vi phạm.

Thời gian tới, Văn phòng Thường trực tiếp tục tham mưu Ban Chỉ đạo 389 quốc gia chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương triển khai hiệu quả các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Trưởng Ban Chỉ đạo 389 quốc gia về đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong tình hình mới, trong đó có Chỉ thị số 17/CT-TTg.

Trọng tâm là tăng cường kiểm tra các tuyến, lĩnh vực, địa bàn trọng điểm có nguy cơ cao phát sinh vi phạm; đấu tranh, xử lý các đường dây, tụ điểm sản xuất, buôn bán hàng giả quy mô lớn và các đối tượng lợi dụng thương mại điện tử để tiêu thụ hàng hóa vi phạm.

Cùng với đó, cần rà soát, hoàn thiện hành lang pháp lý; ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý, giám sát và xử lý vi phạm; phối hợp triển khai đồng bộ các giải pháp phòng ngừa, đấu tranh.

Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp này góp phần nâng cao hiệu quả công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả nói chung, trong lĩnh vực y tế nói riêng; bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, bảo đảm an toàn sức khỏe cộng đồng, môi trường kinh doanh và trật tự thị trường.

Xin trân trọng cám ơn ông!