Thượng đỉnh Mỹ - Trung: Kỳ vọng 'hạ nhiệt' căng thẳng để ổn định kinh tế toàn cầu

Trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với những biến động phức tạp từ giá năng lượng và xung đột địa chính trị, nỗ lực đối thoại giữa Washington và Bắc Kinh được xem là một “liều thuốc” cần thiết để củng cố niềm tin thị trường.

Trong một thông báo mới đây, IMF đã bày tỏ hoan nghênh đối với những bước tiến triển tích cực ban đầu trong cuộc đối thoại giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Tổ chức tài chính đa phương này nhận định rằng, việc hai cường quốc hàng đầu thế giới ngồi lại với nhau để tìm kiếm tiếng nói chung là hành động mang tính then chốt nhằm giảm thiểu rủi ro và sự bất ổn cho nền kinh tế thế giới.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Donald Trump bắt tay nhau trong buổi tiệc chiêu đãi cấp nhà nước. Ảnh: AFP/Getty Images.

Phát biểu tại cuộc họp báo ngày 15/5, bà Julie Kozack, người phát ngôn của IMF, khẳng định: “Việc hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tham gia đối thoại ở cấp cao nhất là điều cực kỳ quan trọng. Chúng tôi thực sự hoan nghênh thực tế là đã có một cuộc đối thoại mang tính xây dựng giữa hai nước. Bất cứ điều gì giúp giảm bớt căng thẳng thương mại và giảm thiểu sự không chắc chắn đều mang lại lợi ích cho cả hai nền kinh tế này, và tất nhiên, cho cả nền kinh tế toàn cầu”.

Từ lâu, IMF đã kiên trì kêu gọi Mỹ và Trung Quốc giải quyết các bất đồng thương mại thông qua thương lượng và các cơ chế đa phương thay vì áp dụng các biện pháp đơn phương. Cuộc gặp thượng đỉnh tại Bắc Kinh lần này diễn ra trong một bối cảnh đầy nhạy cảm. Dù Chủ tịch Tập Cận Bình đã mở đầu hội nghị bằng một cảnh báo cứng rắn rằng việc xử lý sai lầm các bất đồng về vấn đề Đài Loan có thể đẩy quan hệ hai nước vào một “vị thế rất nguy hiểm”, nhưng những kết quả về mặt kinh tế lại cho thấy những chuyển biến thực chất và tích cực hơn dự kiến.

Thực tế cho thấy, sau một năm đầy sóng gió khi các đòn thuế quan khắc nghiệt từ phía Mỹ và các biện pháp trả đũa từ Trung Quốc khiến dòng chảy thương mại song phương gần như đình trệ, những cuộc thảo luận tại Bắc Kinh lần này đã mang lại một không khí mới. Sự xoay trục từ đối đầu sang hợp tác có chọn lọc đã được cụ thể hóa bằng những con số và dự án cụ thể.

Trong cuộc phỏng vấn với kênh truyền hình Fox News, Tổng thống Donald Trump tiết lộ rằng Trung Quốc đã đồng ý ký kết đơn hàng đặt mua 200 máy bay phản lực từ tập đoàn Boeing. Song song đó, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết hai bên đã thảo luận sâu rộng về các thỏa thuận cung ứng năng lượng và nông sản của Mỹ cho thị trường Trung Quốc.

Đáng chú ý nhất là đề xuất thiết lập các cơ quan đầu tư và thương mại song phương dành cho các lĩnh vực phi chiến lược. Việc tách biệt các lĩnh vực thương mại thông thường khỏi các yếu tố an ninh quốc gia nhạy cảm được giới phân tích đánh giá là một bước đi đột phá, cho phép hai nước duy trì sự phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế mà không xâm phạm đến các nguyên tắc chiến lược cốt lõi của nhau.

Mặc dù quan hệ Mỹ - Trung đang có những tín hiệu khởi sắc, IMF vẫn duy trì thái độ thận trọng khi đánh giá về triển vọng kinh tế toàn cầu. Theo bà Julie Kozack, do những áp lực nặng nề từ cuộc xung đột tại Trung Đông và việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz – huyết mạch vận tải dầu mỏ của thế giới – giá dầu thô hiện đang bị đẩy cao và duy trì ở mức trên 100 USD mỗi thùng.

Tình trạng này đang đẩy nền kinh tế thế giới dịch chuyển vào giữa kịch bản bất lợi mà IMF đã phác thảo trong báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới hồi tháng 4. Trong kịch bản này, tăng trưởng GDP thực tế toàn cầu trong năm nay dự kiến sẽ giảm xuống còn 2,5%, thấp hơn đáng kể so với mức 3,1% trong kịch bản tham chiếu và mức tăng trưởng 3,4% của năm 2025.

Trước những diễn biến phức tạp, IMF đang đẩy mạnh các hoạt động ngoại giao tài chính để hỗ trợ các nước thành viên vượt qua cú sốc. Tổng Giám đốc IMF Kristalina Georgieva sẽ có các cuộc thảo luận quan trọng về các vấn đề kinh tế toàn cầu với các Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng Trung ương nhóm G7 tại Paris vào đầu tuần tới. Cùng lúc đó, Phó Tổng Giám đốc điều hành Dan Katz cũng đang tham dự hội nghị G20 tại Miami để bàn thảo về các giải pháp ứng phó với biến động thị trường.

Một trong những ưu tiên hàng đầu hiện nay của IMF là cung cấp sự hỗ trợ tài chính cho các quốc gia đang gặp khó khăn do chi phí năng lượng và hàng hóa tăng vọt. Mặc dù không đi sâu vào chi tiết của từng quốc gia cụ thể, bà Kozack xác nhận rằng nhiều nước đang chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ từ IMF, không chỉ về tài chính mà còn về tư vấn chính sách.

Bên cạnh các gói hỗ trợ, IMF cũng đưa ra những khuyến nghị chính sách mang tính định hướng cao cho các quốc gia thành viên. Tổ chức này đặc biệt nhấn mạnh việc các chính phủ nên tránh áp dụng các biện pháp trợ cấp nhiên liệu trên diện rộng.

Lập luận của IMF cho rằng, việc trợ cấp nhiên liệu tràn lan sẽ làm cạn kiệt nguồn lực tài khóa vốn đã khan hiếm của các quốc gia, đồng thời lại vô tình kích thích nhu cầu dầu mỏ trong lúc nguồn cung đang bị thắt chặt. Hành động này sẽ tạo ra một vòng xoáy tiêu cực, tiếp tục đẩy giá năng lượng lên cao và gây khó khăn cho việc kiểm soát lạm phát.

Hội nghị thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc tại Bắc Kinh đã mang lại một “khoảng lặng” cần thiết cho thị trường quốc tế sau những năm tháng căng thẳng. Sự hoan nghênh của IMF đối với cuộc đối thoại này là minh chứng cho thấy sự ổn định giữa hai cường quốc chính là nền tảng quan trọng nhất để thế giới vượt qua giai đoạn biến động hiện nay. Tuy nhiên, con đường phục hồi kinh tế vẫn còn nhiều thách thức.