Thượng đỉnh Mỹ - Trung tuần này được dự báo khó đạt tiến bộ lớn về thương mại
Sau thất bại của Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, Tổng thống Mỹ Donald Trump bắt đầu chuyến công du châu Á trong bối cảnh việc gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại với Trung Quốc đối mặt nhiều khó khăn...

Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Manila dự Hội nghị thượng đỉnh đặc biệt Mỹ - ASEAN ngày 17/11/2026 - Ảnh: Nhà Trắng
Ngày 17/11, ông Trump đến Manila, Philippines, điểm dừng chân đầu tiên trong chuyến công du kéo dài ba ngày. Đây là chuyến công du nước ngoài đầu tiên của ông kể từ cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào đầu tháng này.
Tại Philippines, ông Trump gặp các lãnh đạo Đông Nam Á bên lề hội nghị thượng đỉnh Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và dự lễ ký kết đánh dấu việc hoàn tất đàm phán thương mại với Thái Lan.
Ngày 18/11, ông Trump tới Trung Quốc dự hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC).
Theo hãng tin Bloomberg, ông Trump dự kiến gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, cả trong cuộc gặp riêng lẫn cuộc gặp có sự tham dự của Tổng thống Nga Vladimir Putin. Trước đây, các tổng thống Mỹ thường chuyển trọng tâm sang chính sách đối ngoại sau khi mất quyền kiểm soát Quốc hội. Tuy nhiên, lần này, ảnh hưởng của Đảng Dân chủ đang gia tăng và thời gian còn lại trong nhiệm kỳ của ông Trump không nhiều, khiến dư địa đàm phán của ông với Trung Quốc thu hẹp.
Cuộc gặp với ông Tập gợi nhớ lại một thời điểm trước đó trong nhiệm kỳ, khi sức ảnh hưởng của ông Trump cũng bị thử thách. Chiến dịch áp thuế quan của ông đối với nhiều đối tác đã vấp phải phản ứng đáp trả từ Trung Quốc, dẫn đến thỏa thuận đình chiến thương mại hiện nay. Sau lần gia hạn đầu tiên hồi tháng 9, nhiều khả năng ông Trump sẽ tiếp tục tìm cách kéo dài thỏa thuận mà theo dự kiến sẽ có hiệu lực đến ngày 10/1/2027.
SỨC ÉP GIA TĂNG, KỲ VỌNG ĐỘT PHÁ THẤP
Các cuộc gặp bên lề hội nghị thượng đỉnh APEC còn trở nên phức tạp hơn vì bê bối liên quan đến ông Jensen Huang, người vừa từ chức CEO công ty chế tạo chip Nvidia tuần trước vì bê bối liên quan tới một phụ nữ bị nghi là gián điệp Trung Quốc.
Theo Bloomberg, vụ việc tại Nvidia đã củng cố lập trường của các nghị sĩ cứng rắn với Trung Quốc ở cả hai đảng tại Mỹ. Họ kêu gọi siết kiểm soát xuất khẩu chip của Mỹ và có lập trường mạnh tay hơn với Bắc Kinh, trong khi ông Trump vẫn muốn đạt một thỏa thuận mới.
Ngày 16/11, lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Mỹ Chuck Schumer tỏ ra hoài nghi về khả năng ông Trump giữ lập trường cứng rắn. Sức ép cũng đến từ cánh hữu. Một số người thuộc phe bảo thủ cho rằng chính sách thuế quan đã góp phần khiến Đảng Cộng hòa thua đậm. Trên mạng xã hội X, nhà hoạt động phản đối tăng thuế Grover Norquist nhận định rằng thuế quan đã đẩy chi phí sinh hoạt lên cao, làm giảm khả năng chi trả của người dân và khiến đảng cầm quyền thất cử.
Theo Cựu Bộ trưởng Tài chính Mỹ Jack Lew, ông Trump cần thể hiện lập trường “rõ ràng và nhất quán” với Trung Quốc.
Giới phân tích không kỳ vọng nhiều vào kết quả chuyến đi. Theo Bloomberg Economics, các cuộc gặp tại Trung Quốc nhiều khả năng thu hút sự chú ý của truyền thông hơn là tạo ra bước tiến thực chất. Hai cuộc gặp giữa ông Trump và ông Tập trong năm nay chủ yếu mang tính nghi lễ, với ít kết quả cụ thể. Các quan chức Nhà Trắng cũng chưa nêu dự báo về thỏa thuận lớn nào có thể đạt được trong cuộc gặp lần này.
Trước khi rời Washington ngày 16/11, ông Trump cho biết sẽ thảo luận về vấn đề phi hạt nhân hóa, Ukraine và Iran. Tuy nhiên, theo Bloomberg, thỏa thuận đình chiến thương mại là vấn đề duy nhất có thời hạn cụ thể.
“Tôi không kỳ vọng sẽ có kết quả cụ thể, bởi công tác chuẩn bị chưa đủ để đưa các nhà lãnh đạo đến tiếng nói chung”, bà Leslie Vinjamuri, Chủ tịch kiêm CEO tổ chức phi lợi nhuận Chicago Council on Global Affairs, nói với Bloomberg TV.
THUẾ QUAN VÀ TRIỂN VỌNG GIA HẠN ĐÌNH CHIẾN
Theo giới phân tích, dù ở thế khó, ông Trump vẫn có một số lợi thế đàm phán. Chính quyền Mỹ đang tìm cách tái lập một phần hàng rào thuế quan đã bị Tòa án Tối cao Mỹ vô hiệu hóa. Theo ông Josh Lipsky, người đứng đầu bộ phận kinh tế quốc tế của tổ chức nghiên cứu Atlantic Council, Washington có thể công bố các mức thuế quan mới theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, liên quan đến tình trạng dư thừa công suất, trong những tuần tới.
Ông Lipsky cho rằng nhiều quốc gia đang chờ xem khi nào những mức thuế quan này được áp dụng. Theo ông, đây sẽ là một nội dung chính trong các cuộc trao đổi mang tính chiến thuật ở chuyến đi. Ông cũng cho rằng các mức thuế quan mới có thể được duy trì lâu hơn những đợt trước, dù thông báo chính thức có lẽ phải vài tuần nữa mới được đưa ra.
Ông Lipsky dự báo Trung Quốc sẽ đề nghị gia hạn thỏa thuận đình chiến hiện nay, đồng thời muốn biết Washington chuẩn bị áp những mức thuế quan nào lên hàng hóa nước này.
Theo Bloomberg, Bắc Kinh còn phải cân nhắc mức độ đáp trả các hạn chế xuất khẩu chip mới của Mỹ, cũng như liệu có nên đặt thỏa thuận đình chiến vào thế rủi ro hay không. Ngày 17/11, lãnh đạo Canada và Mexico cũng có các cuộc gặp riêng với ông Tập nhằm tìm cách thiết lập lại quan hệ thương mại trong bối cảnh căng thẳng với Mỹ.
Ông Lipsky và một số chuyên gia khác dự báo thỏa thuận đình chiến Mỹ - Trung cuối cùng sẽ được gia hạn, có thể tại hội nghị thượng đỉnh Nhóm 20 nền kinh tế lớn (G20) do ông Trump chủ trì ở Miami vào tháng tới.



