Thương vụ dầu mỏ 20 tỷ USD chen vào đàm phán Mỹ - Nga về Ukraine

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky (phải), Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump, ông Steve Witkoff (giữa) và ông Jared Kushner trong cuộc họp báo chung sau hội đàm, tại Kiev, ngày 6/9/2026. Ảnh: AA/TTXVN phát

Theo báo The New York Times ngày 3/10, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đề cập thương vụ bán các tài sản năng lượng quốc tế của tập đoàn dầu khí Lukoil với hai đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner trong cuộc gặp tại Điện Kremlin ngày 5/9. Ông Putin cho rằng việc hoàn tất thương vụ có thể phát đi tín hiệu rằng Nga vẫn có thể làm ăn với Mỹ.

Thương vụ liên quan đến hệ thống mỏ dầu, nhà máy lọc dầu và trạm xăng của Lukoil trên khắp thế giới, với giá trị tài sản quốc tế được tập đoàn này ước tính khoảng 20 tỷ USD hồi đầu năm. Giao dịch cần được Chính phủ Mỹ và Điện Kremlin chấp thuận.

Phía Mỹ được cho là nhìn nhận thương vụ như một cách tạo thiện chí với Moskva, đồng thời góp phần giảm giá năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, việc Washington phê duyệt giao dịch cũng sẽ giúp các tài sản của Lukoil thoát khỏi những hạn chế do lệnh trừng phạt của Mỹ áp đặt, qua đó làm tăng đáng kể giá trị của chúng.

Điều khiến thương vụ thu hút sự chú ý là mạng lưới quan hệ kinh doanh giữa các nhà đầu tư tiềm năng với những nhân vật thân cận Tổng thống Trump. Theo 8 nguồn tin am hiểu quá trình đàm phán được The New York Times dẫn lời, nhóm đang dẫn đầu thương vụ gồm nhà đầu tư Mỹ Todd Boehly, hai doanh nhân Qatar và một quỹ đầu tư tại Các Tiểu vương quốc Arập Thống nhất (UAE), cùng cơ quan tài chính của Chính phủ Mỹ.

Không có bằng chứng cho thấy ông Witkoff hay ông Kushner trực tiếp thu lợi từ giao dịch. Tuy nhiên, việc hai người vừa tham gia đàm phán ngoại giao với Nga, vừa có quan hệ kinh doanh với một số bên liên quan đến thương vụ, làm dấy lên những câu hỏi về nguy cơ xung đột lợi ích.

Mạng lưới quan hệ kinh doanh chằng chịt

The New York Times cho biết, ông Todd Boehly, đồng sở hữu đội bóng chày Los Angeles Dodgers, là người dẫn đầu nhóm nhà đầu tư trong thương vụ trên. Ông từng đóng góp tổng cộng 2 triệu USD cho các hoạt động chính trị ủng hộ ông Trump, gồm 1 triệu USD cho ủy ban MAGA vào tháng 12/2025 và 1 triệu USD thông qua công ty đầu tư Eldridge Industries cho lễ nhậm chức của Tổng thống Mỹ.

Một nhà đầu tư lớn khác là tập đoàn Qatar do hai anh em Moutaz và Ramez Al-Khayyat kiểm soát. Hai doanh nhân này từng dự lễ nhậm chức của ông Trump năm 2025 và đang hợp tác với ông Kushner cùng vợ là Ivanka Trump trong dự án xây dựng khu nghỉ dưỡng hạng sang trị giá hàng tỷ USD ở miền Nam Albania.

Một bên tham gia quan trọng khác là quỹ đầu tư có trụ sở tại Abu Dhabi, do Sheikh Tahnoon bin Zayed Al Nahyan, cố vấn an ninh quốc gia hàng đầu của UAE, kiểm soát. Ông Tahnoon cũng nắm quyền chi phối một quỹ từng mua lượng cổ phần lớn trong World Liberty Financial, công ty tiền mã hóa của gia đình ông Trump, có sự tham gia của ông Witkoff và con trai ông.

Trong tuyên bố với The New York Times, một quan chức cấp cao của chính quyền Mỹ xác nhận ông Witkoff và ông Kushner trực tiếp tham gia đàm phán các điều khoản tài chính liên quan đến khoản đầu tư của Chính phủ Mỹ vào thương vụ. Mục tiêu là bảo đảm Mỹ nhận được khoản thanh toán đáng kể ngay từ đầu và có quyền hưởng lợi nhuận.

Người phát ngôn của ông Witkoff khẳng định đặc phái viên này không nhận lương, tự chi trả chi phí đi lại và không có lợi ích tài chính hay xung đột lợi ích trong giao dịch.

Cuộc đua giành tài sản của Lukoil

Thương vụ mua tài sản quốc tế của Lukoil đã thu hút nhiều nhà đầu tư kể từ khi tập đoàn này đưa các tài sản ra thị trường vào mùa thu năm ngoái. Một số tập đoàn năng lượng lớn của Mỹ, trong đó có Chevron, cũng từng bày tỏ quan tâm.

Tuy nhiên, khi quá trình phê duyệt của Mỹ kéo dài, một nhóm nhà đầu tư khác do ông Boehly dẫn đầu đã nổi lên và chiếm ưu thế trong cuộc đua.

Trước đó, tháng 11/2025, Bộ Tài chính Mỹ bác bỏ đề nghị mua tài sản Lukoil của Gunvor, một công ty kinh doanh năng lượng có trụ sở tại Thụy Sĩ và từng có quan hệ với Nga. Washington cáo buộc Gunvor có liên hệ với Điện Kremlin và tuyên bố sẽ không cấp phép cho công ty này hoạt động, chừng nào Nga còn tiếp tục chiến dịch quân sự tại Ukraine.

Chính quyền Mỹ áp đặt trừng phạt đối với Lukoil khoảng một năm trước, với mục tiêu gia tăng sức ép buộc Moskva chấm dứt xung đột. Tuy nhiên, các biện pháp này cũng khiến tập đoàn Nga phải bán danh mục tài sản quốc tế, mở ra cơ hội đầu tư lớn cho các bên mua.

Washington nắm quyền quyết định quan trọng đối với thương vụ do kiểm soát việc thực thi các lệnh trừng phạt. Trong khi đó, tại Nga, quyết định cuối cùng được cho là phụ thuộc vào Tổng thống Putin, dù Lukoil về mặt pháp lý là doanh nghiệp tư nhân.

Năng lượng trở thành một phần của đàm phán

Theo các nguồn tin được The New York Times dẫn lời, các cuộc đàm phán về thương vụ Lukoil diễn ra trong bối cảnh chính quyền ông Trump tìm cách khôi phục quan hệ kinh tế với Nga ngay cả khi xung đột Ukraine chưa kết thúc.

Hai đặc phái viên Witkoff và Kushner đã nhiều lần tới Nga gặp ông Putin. Họ cho rằng triển vọng khôi phục quan hệ kinh tế với phương Tây có thể thúc đẩy nhà lãnh đạo Nga nhượng bộ trong vấn đề Ukraine.

Đặc phái viên kinh tế của Tổng thống Putin, ông Kirill Dmitriev, cũng tham gia sát sao vào quá trình đàm phán. Tháng trước, ông tới New York và Washington gặp các quan chức Mỹ, đồng thời cho biết đối thoại giữa hai nước vẫn tiếp diễn trên nhiều lĩnh vực, trong đó có năng lượng.

Các tài sản của Lukoil có ý nghĩa đáng kể đối với thị trường năng lượng quốc tế. Các nhà máy lọc dầu của tập đoàn tại Hà Lan, Bulgaria và Romania sản xuất dầu diesel và nhiên liệu hàng không, những mặt hàng đang khan hiếm kể từ khi xung đột Iran bùng phát, đẩy giá năng lượng tăng cao.

Thương vụ vì thế có thể mang lại lợi ích kinh tế cho Mỹ, đồng thời phục vụ mục tiêu ngoại giao của Washington trong quan hệ với Moskva.

Tuy nhiên, quá trình đàm phán kéo dài khiến Bộ Tài chính Mỹ nhiều lần phải gia hạn các biện pháp cho phép các trạm xăng Lukoil tại Mỹ và một số doanh nghiệp liên quan tiếp tục giao dịch với đối tác tài chính. Lần gia hạn gần nhất có hiệu lực đến ngày 29/10.