Thủy điện thiếu nước nghiêm trọng

Tại thủy điện Đăk Mi 4, những bãi cát rộng hiện ra giữa lòng hồ. Ảnh: Tấn Thành.

Mực nước nhiều hồ xuống thấp

Tháng 11 hàng năm thường là mùa mưa lũ ở miền Trung. Tuy nhiên, năm nay, nhiều hồ thủy điện lớn tại Đà Nẵng như, sông Tranh 2, Đăk Mi 3, Đăk Mi 4, A Vương, Sông Bung 4 vẫn trong tình trạng thiếu nước nghiêm trọng. Mực nước tại nhiều hồ thấp hơn mực nước dâng bình thường hàng chục mét, ảnh hưởng đến khả năng phát điện và tích trữ nước.

Ghi nhận của PV trong hai ngày 4 và 5/11, tại lòng hồ thủy điện Đăk Mi 4, đoạn qua các xã vùng cao Phước Thành, Phước Chánh, TP Đà Nẵng, nhiều khu vực lòng hồ đã trơ đáy, để lộ những bãi cát rộng. Những nơi trước đây chìm sâu dưới mặt nước nay cỏ mọc xanh, trở thành bãi chăn thả trâu, bò của người dân. Trong khi đó, tại hồ thủy điện Sông Tranh 2, mực nước cũng xuống thấp, nhiều khu vực nước rút sâu từ 3 đến 5m.

Thực trạng này trái ngược với những năm trước, khi bước vào đầu tháng 11, nước từ các đợt mưa lớn thường đổ về, giúp mực nước các hồ dâng cao. Đây cũng là thời điểm các nhà máy thủy điện bắt đầu tính toán phương án điều tiết nước, bảo đảm an toàn công trình và phục vụ vùng hạ du.

Ông Vũ Đức Toàn - Giám đốc Công ty Thủy điện Sông Tranh (đơn vị quản lý Nhà máy Thủy điện Sông Tranh 2) cho biết, trong 10 tháng đầu năm 2026, biến đổi khí hậu và hiện tượng El Nino đã tác động đáng kể đến tình hình thủy văn tại hồ chứa.

Cụ thể, lượng mưa trung bình trên lưu vực đạt khoảng 2.100mm, chỉ bằng 60% so với cùng kỳ năm 2025 (3.600mm). Lưu lượng nước về hồ bình quân đạt 60m³/s, bằng 44% so với cùng kỳ năm trước (135,3m³/s) và thấp hơn 20% so với trung bình nhiều năm (75m³/s). Đặc biệt, trong hai tháng cao điểm mùa lũ (tháng 9 và 10), lưu lượng nước về hồ bình quân chỉ đạt 97m³/s, giảm 45% so với trung bình nhiều năm (174m³/s).

Đến cuối tháng 10, mực nước hồ chỉ đạt cao trình 148m, tương ứng dung tích khoảng 83 triệu m3, thấp hơn 27m so với cùng kỳ năm 2025. Trong khi đó, cuối tháng 10 năm ngoái, hồ đã tích nước đạt mực nước dâng bình thường 175m.

Theo ông Toàn, hiện tượng El Nino được dự báo tiếp tục tác động mạnh đến nguồn nước trên lưu vực Vu Gia - Thu Bồn nói chung và sông Tranh nói riêng, ảnh hưởng đến khả năng tích nước và hoạt động phát điện trong những tháng cuối năm 2026, đầu năm 2027. Lượng nước về hồ Sông Tranh 2 trong giai đoạn này có thể thiếu hụt từ 20 đến 40% so với trung bình nhiều năm.

Ông Ngô Xuân Thế - Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Thủy điện A Vương cho biết, lưu lượng nước về hồ trong tháng 10 suy giảm do ảnh hưởng của El Nino. Đến cuối tháng 10, dung tích hữu ích của hồ mới đạt hơn 76 triệu m3, trong khi dung tích còn thiếu để đạt mực nước dâng bình thường hơn 190 triệu m3, thấp hơn mức trung bình nhiều năm.

Theo ông Thế, dự báo từ nay đến hết mùa mưa năm 2026 và kéo dài đến tháng 9/2027, lượng mưa có thể thấp hơn trung bình nhiều năm, khiến nguồn nước bổ sung cho các hồ tiếp tục hạn chế.

Tập trung tích trữ nước phục vụ sản xuất

Tình trạng thiếu nước không chỉ diễn ra tại Đà Nẵng mà còn gây áp lực lớn đối với các hồ thủy điện ở Quảng Ngãi. Trước nguy cơ nguồn nước tiếp tục thiếu hụt, đến ngày 4/11, 3 nhà máy thủy điện Đắkđrinh, Nước Trong và Núi Ngang đã dừng phát điện để tập trung tích nước, ưu tiên phục vụ sản xuất.

Ông Nguyễn Duy Nghĩa - Trưởng phòng Kỹ thuật Công ty CP Thủy điện Đắkđrinh cho biết, nhà máy được giao sản lượng điện bình quân khoảng 540 triệu kWh/năm. Việc dừng phát điện để tích nước ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Tuy nhiên, đơn vị chấp hành chỉ đạo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công thương và UBND tỉnh Quảng Ngãi nhằm ưu tiên nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, công nghiệp trong năm 2027.

Theo ông Nguyễn Thanh Hùng - Phó Giám đốc Công ty TNHH Khai thác công trình thủy lợi tỉnh Quảng Ngãi, đơn vị đã đề nghị hai nhà máy thủy điện Nước Trong và Núi Ngang ngừng phát điện từ ngày 3/11 để tập trung tích trữ nước. Dự kiến đến ngày 5/12, khi bắt đầu cấp nước phục vụ vụ Đông Xuân, các nhà máy mới vận hành phát điện trở lại.

Cùng với đó, đơn vị yêu cầu các bộ phận trực thuộc xây dựng phương án ứng phó thiên tai, phòng chống hạn hán, xâm nhập mặn; tổ chức tưới luân phiên ngay từ vụ Đông Xuân nhằm sử dụng hiệu quả nguồn nước hiện có.

Trước nguy cơ El Nino tiếp tục tác động, ngày 4/11, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi đã có công văn yêu cầu các sở, ngành và địa phương chủ động triển khai giải pháp ứng phó, hạn chế thấp nhất thiệt hại do hạn hán, thiếu nước.

Trước đó, ngày 23/10/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có Công văn số 12379/BNNMT-TNN gửi UBND tỉnh Quảng Ngãi, đề nghị chủ động triển khai giải pháp ứng phó nguy cơ thiếu hụt nguồn nước trên lưu vực sông Trà Khúc do ảnh hưởng của El Nino.