Tiêm kích F-16 Ukraine từng chỉ còn vài tên lửa không đối không AIM-9 Sidewinder

Theo các nguồn tin quân sự được Reuters dẫn lại, trong giai đoạn từ cuối tháng 11 đến giữa tháng 12/2025, lực lượng không quân Ukraine rơi vào tình trạng thiếu nghiêm trọng tên lửa không đối không tầm ngắn dẫn đường hồng ngoại AIM-9 Sidewinder do Mỹ sản xuất.

Trong hơn 3 tuần, toàn bộ phi đội tiêm kích F-16 Fighting Falcon của Ukraine chỉ còn “một số rất ít” tên lửa để sử dụng.

Thời điểm xảy ra sự thiếu hụt được đánh giá là cực kỳ nhạy cảm. Đây là giai đoạn ngay trước khi Nga chuẩn bị triển khai chiến dịch không kích mùa đông nhằm vào các thành phố và cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine.

Khi nguồn cung tên lửa bị gián đoạn, năng lực phòng thủ trên không của Kiev bị đặt vào tình thế khó khăn, bởi các tiêm kích F-16 là một phần quan trọng trong mạng lưới phòng không nhiều tầng của nước này.

Theo các nguồn tin có liên quan trực tiếp tới tình hình chiến trường, khi nguồn cung tên lửa AIM-9 Sidewinder tạm thời cạn kiệt, nhiều phi công F-16 Ukraine buộc phải thay đổi chiến thuật tác chiến.

Thay vì sử dụng tên lửa dẫn đường hồng ngoại để tiêu diệt mục tiêu từ khoảng cách an toàn, họ phải sử dụng pháo tự động 6 nòng cỡ 20 mm M61 Vulcan lắp sẵn trong thân máy bay để bắn hạ mục tiêu trên không.

Pháo M61 Vulcan là loại pháo quay nhiều nòng, có tốc độ bắn khoảng 6.000 viên đạn/phút. Vũ khí này được thiết kế để tiêu diệt máy bay đối phương ở cự ly gần.

Tuy nhiên khi sử dụng pháo để đánh chặn máy bay không người lái hoặc tên lửa hành trình, tiêm kích phải tiếp cận mục tiêu ở khoảng cách rất gần, khiến nguy cơ bị tấn công hoặc va chạm tăng cao.

Một vấn đề khác là phần lớn các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái tấn công tầm xa của Nga thường diễn ra vào ban đêm.

Khi không có tên lửa dẫn đường hồng ngoại, việc bắn pháo vào mục tiêu nhỏ trong điều kiện tầm nhìn hạn chế trở nên rất nguy hiểm. Vì vậy nhiều nhiệm vụ đánh chặn bằng pháo chỉ được thực hiện vào ban ngày.

Tên lửa AIM-9 Sidewinder là loại tên lửa không đối không tầm ngắn dẫn đường bằng đầu dò hồng ngoại, được thiết kế để khóa mục tiêu dựa trên tín hiệu nhiệt phát ra từ động cơ máy bay hoặc phương tiện bay.

Tên lửa có chiều dài khoảng 2,8 m, đường kính thân khoảng 12,7 cm và trọng lượng khoảng 85 kg. Động cơ rocket nhiên liệu rắn giúp tên lửa đạt tốc độ bay trên Mach 2,5, tương đương hơn 3.000 km/h.

Trong cấu hình chiến đấu tiêu chuẩn, mỗi tiêm kích F-16 Fighting Falcon có thể mang từ 2 đến 4 tên lửa AIM-9 Sidewinder trên các giá treo ở đầu cánh hoặc dưới cánh.

Ngoài ra máy bay còn có thể mang theo tên lửa không đối không tầm trung dẫn đường radar chủ động AIM-120 AMRAAM để tấn công mục tiêu ở khoảng cách xa hơn.

Tiêm kích F-16 Fighting Falcon là máy bay chiến đấu đa nhiệm một động cơ do tập đoàn Lockheed Martin của Mỹ phát triển.

Máy bay có chiều dài khoảng 15 m, sải cánh gần 10 m, trọng lượng cất cánh tối đa khoảng 19 tấn và tốc độ tối đa khoảng 2.100 km/h. Bán kính chiến đấu của máy bay khoảng 550 km khi mang tải trọng vũ khí tiêu chuẩn.

Các tiêm kích F-16 bắt đầu được triển khai trong lực lượng không quân Ukraine từ năm 2024 và nhanh chóng tham gia nhiệm vụ phòng thủ trên không.

Theo các nguồn tin quân sự, các máy bay này đã tham gia đánh chặn khoảng 2.000 mục tiêu trên không, bao gồm máy bay không người lái tấn công tầm xa và tên lửa hành trình.

Tình trạng thiếu tên lửa chỉ được giải quyết vào tháng 12/2025 khi các quốc gia đối tác chuyển giao thêm tên lửa AIM-9 Sidewinder cho Ukraine.

Một số nguồn tin cho biết Đức và Canada nằm trong số các nước đã cung cấp loại vũ khí này từ kho dự trữ của họ, tuy nhiên chi tiết các lô chuyển giao không được công bố vì lý do an ninh.

Sự kiện này cho thấy một thực tế quan trọng của chiến tranh hiện đại - ngay cả khi sở hữu các hệ thống vũ khí tiên tiến như tiêm kích F-16, năng lực chiến đấu vẫn phụ thuộc rất lớn vào nguồn dự trữ đạn dược và chuỗi cung ứng quốc tế.

Khi nguồn cung tên lửa bị gián đoạn, hiệu quả chiến đấu của cả một lực lượng không quân có thể suy giảm nhanh chóng.

Việt Hùng