Tiềm năng xuất khẩu trái cây tươi vào thị trường Trung Quốc

Nông dân xã Gia Kiệm chăm sóc vườn chuối xuất khẩu.

Thời gian gần đây, Việt Nam và Trung Quốc chính thức ký kết Nghị định thư kiểm dịch thực vật, mở cửa thị trường xuất khẩu chính ngạch cho nhiều loại trái cây tươi. Đây là cơ hội lớn để tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu nhiều mặt hàng nông sản, trái cây tươi vào thị trường hiện có hơn 1,4 tỷ dân này.

Thị trường tiêu thụ chính

Thông tin từ Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), thời gian qua, ngành rau quả là một trong những ngành tăng trưởng nhanh nhất của lĩnh vực trồng trọt. Trung Quốc vẫn là thị trường nhập khẩu rau quả lớn nhất của Việt Nam. Đến nay, Việt Nam có hơn 20 loại rau quả được phép xuất khẩu vào thị trường Trung Quốc. 2 nước đã ký nhiều nghị định thư cho các sản phẩm như: sầu riêng, măng cụt, mít, chuối, dừa, chanh leo, khoai lang, thạch đen, sầu riêng đông lạnh.

Sầu riêng đang có mức tăng trưởng nổi bật nhất. Giai đoạn 2021-2025, Việt Nam xuất khẩu gần 190 ngàn tấn sầu riêng đông lạnh và hơn 3 triệu tấn sầu riêng tươi đi 28 quốc gia. Trong đó, Trung Quốc chiếm trên 95% khối lượng xuất khẩu mặt hàng này. Với trái mít, Việt Nam đã xuất khẩu hơn 3,2 triệu tấn mít/năm, Trung Quốc chiếm khoảng 99% về sản lượng.

Trung Quốc hiện là thị trường xuất khẩu nông - lâm - thủy sản lớn nhất của Việt Nam. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang Trung Quốc đạt 5,5 tỷ USD, chiếm 64% trên tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam. Đây cũng là năm Việt Nam vượt lên trở thành nhà cung cấp rau, trái cây lớn thứ 2 cho thị trường Trung Quốc với hơn 22,5% thị phần.

Tuy là thành phố công nghiệp nhưng Đồng Nai cũng thuộc tốp đầu cả nước xuất khẩu các sản phẩm từ cây công nghiệp, cây ăn trái. Hiện tổng diện tích cây công nghiệp lâu năm trên địa bàn thành phố đạt hơn 513,3 ngàn hécta, tổng diện tích cây ăn trái gần 104 ngàn hécta. Nhiều loại cây ăn trái đặc sản là cây trồng chủ lực với diện tích lớn, có lợi thế xuất khẩu.

Hiện sầu riêng là cây ăn trái thuộc tốp đầu về lợi nhuận. Đồng Nai đang tăng nhanh diện tích cây trồng này với hơn 23 ngàn hécta, sản lượng gần 250 ngàn tấn. Với diện tích khoảng 21 ngàn hécta, Đồng Nai là địa phương có diện tích trồng chuối cấy mô lớn nhất nước với sản lượng hơn 900 ngàn tấn/năm. Với gần 11 ngàn hécta bưởi, sản lượng gần 163 ngàn tấn/năm, Đồng Nai là một trong những vùng sản xuất bưởi quy mô lớn ở khu vực phía Nam. Cây xoài cũng là cây trồng chủ lực tại nhiều địa phương với nhiều giống đặc sản như: xoài cát Hòa Lộc, xoài giống Úc, xoài giống Đài Loan… góp phần mang lại hiệu quả kinh tế cao với tổng diện tích gần 12 ngàn hécta.

Chiếm lĩnh thị trường lớn nhất thế giới

Đồng Nai có thế mạnh phát triển nhanh những vùng chuyên canh các mặt hàng trái cây xuất khẩu chính sang thị trường Trung Quốc. Nắm bắt tiềm năng lớn của thị trường xuất khẩu, các doanh nghiệp, hợp tác xã, nông dân trên địa bàn thành phố ngày càng quan tâm chuẩn hóa vùng trồng theo hướng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, chuẩn hóa cơ sở đóng gói, truy xuất được nguồn gốc nhằm đẩy mạnh xuất khẩu vào thị trường lớn nhất thế giới còn rất giàu tiềm năng này.

Chỉ tính riêng cây chuối, đến nay, thành phố Đồng Nai đã xây dựng được 54 mã số vùng trồng chuối với diện tích gần 7,3 ngàn hécta và 37 mã số cơ sở đóng gói chuối xuất khẩu, chủ yếu xuất khẩu vào thị trường Trung Quốc. Theo một số doanh nghiệp đang đẩy nhanh nhân rộng các vùng chuyên canh chuối xuất khẩu tại Đồng Nai, hoạt động xuất khẩu trái cây tươi nói chung, trái chuối nói riêng trong năm 2026 đối mặt với nhiều thách thức. Khó khăn lớn nhất là chi phí đầu vào, nhất là chi phí vận chuyển tăng cao, áp lực cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu ngày càng lớn. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn mạnh dạn đầu tư mở rộng quy mô các vùng trồng chuối xuất khẩu. Nguyên do là vì trái cây Việt Nam, trong đó có sản phẩm chuối ngày càng được thị trường thế giới đánh giá cao về chất lượng.

Đồng Nai còn có lợi thế thu hút được nhiều doanh nghiệp chế biến sâu nông sản. Đây cũng là ngành hàng có dư địa rất lớn xuất khẩu vào thị trường Trung Quốc. Ông Đinh Cao Khuê, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam nhận xét: Trong những năm tới, dư địa tăng trưởng lớn nhất thuộc về các sản phẩm chế biến sâu nông sản. Các doanh nghiệp Trung Quốc đang có nhu cầu lớn nhập khẩu các sản phẩm nước trái cây cô đặc, nước ép, rau quả đông lạnh, đồ hộp và các nguyên liệu phục vụ ngành công nghiệp thực phẩm. Đây là phân khúc thị trường có giá trị gia tăng cao, tiêu thụ ổn định quanh năm vì ít phụ thuộc vào mùa vụ như trái cây tươi.