Tiệm sữa đậu hoa ở Hà Nội

Hà Nội trong ký ức của tôi luôn có một mùi hương rất riêng. Đó là mùi sữa đậu nành nóng thoảng ra từ một gian bếp nhỏ bên đường, quyện trong hơi lạnh của những buổi sáng mưa phùn. Một mùi hương bình dị thôi, nhưng mỗi lần nhớ lại, tôi như thấy cả một khoảng trời tuổi trẻ hiện về, với chiếc xe đạp cũ, những con phố còn thưa người và một tiệm sữa đậu hoa đã thân thuộc từ bao giờ.

Tôi đang là nghiên cứu sinh ngành văn học ở Trung Quốc. Những năm tháng sống xa Hà Nội cho tôi cơ hội đi qua nhiều vùng đất, thưởng thức những món ăn khác nhau và làm quen với nhiều nền văn hóa ẩm thực. Nhưng càng đi xa, tôi càng nhận ra có những hương vị không dễ gì thay thế. Chúng không chỉ nằm ở cách chế biến hay nguyên liệu, mà còn gắn với một nơi chốn, một thời điểm và những người từng đi qua cuộc đời mình. Tôi đã hiểu điều ấy trong một buổi sáng ở Triều Sán, Trung Quốc.

Hôm đó, một người bạn nói với tôi rằng, thật tiếc nếu không được sinh ra và lớn lên ở Triều Sán, bởi như thế sẽ không biết món đậu nành đánh cùng trứng ngon đến nhường nào. Tôi vốn nghĩ đó chỉ là một lời giới thiệu có phần hóm hỉnh. Nhưng rồi, trong một buổi sáng se lạnh, khi ngồi trước bát đậu nành nóng vừa được khuấy cùng trứng gà tươi, tôi mới hiểu vì sao người ta lại yêu thích món ăn bình dị ấy đến vậy.

Đậu nành được xay từ những hạt đậu tươi, nấu vừa tới để giữ lại vị thanh và hương thơm tự nhiên. Khi sữa còn nóng, người bán đập thêm một quả trứng, khuấy nhẹ để trứng quyện vào làn sữa trắng. Bát đậu nành vì thế trở nên sánh mịn, có vị béo dịu mà không ngấy. Ăn kèm là chút đậu hoa mềm mượt và những chiếc quẩy vừa rán vàng, còn nóng hổi.

Tôi thích cách người Triều Sán chuẩn bị bữa sáng. Mọi thứ đều giản dị, vừa vặn, không cầu kỳ mà vẫn đủ sức níu chân người thưởng thức. Tôi ngồi trong một góc quán nhỏ, bên chiếc bàn gỗ nhìn ra dòng sông uốn lượn quanh Cổ Trấn. Chậm rãi nhúng chiếc quẩy vàng ruộm vào bát đậu nành, thưởng thức vị giòn tan hòa cùng chút mềm mịn, béo thơm của đậu hoa. Ngoài kia, phố chợ dần thức giấc trong làn hơi ẩm của buổi sớm. Và không hiểu sao, giữa khung cảnh xa lạ ấy, tôi lại nhớ Hà Nội.

Tôi nhớ những buổi sáng mưa phùn của nhiều năm về trước, khi mình còn là một cô học trò với chiếc xe đạp rong ruổi qua những con phố thân quen. Hà Nội ngày ấy thường se lạnh, bầu trời thấp và những tán xà cừ xanh thẫm sau đêm mưa. Đường phố chưa quá đông đúc, chỉ có tiếng bánh xe lăn trên mặt đường ướt, tiếng người gọi nhau từ những cửa hàng vừa mở cửa và mùi thức ăn nóng hổi len qua từng góc phố. Trên một con đường như thế có tiệm sữa đậu hoa mà tôi vẫn thường ghé mỗi sáng.

Quán nhỏ, chẳng có biển hiệu cầu kỳ, chỉ dăm ba chiếc bàn và vài chiếc ghế thấp đặt dưới gốc xà cừ. Bên trong là gian bếp với chiếc nồi lớn luôn giữ sữa đậu nành nóng. Bà chủ quán đã có tuổi, mái tóc bạc phơ, gương mặt hiền từ. Mỗi lần thấy tôi dừng xe, bà lại mỉm cười, như thể đã quá quen với vị khách nhỏ tuổi thường ghé qua vào những buổi sáng đi học.

Tôi thường gọi một bát sữa đậu hoa nóng, thêm vài chiếc quẩy hoặc chiếc đùi gà rán vàng ruộm. Có hôm, tôi chọn thêm chiếc bánh bao chiên nhỏ hay một chiếc bánh ngọt trong tủ kính để ăn lót dạ trước khi đến lớp. Bữa sáng chẳng có gì đặc biệt, nhưng bao giờ cũng khiến tôi thấy dễ chịu.

Tôi vẫn nhớ cảm giác hai bàn tay ôm lấy bát sữa còn nóng, khẽ hít hà mùi thơm dịu của đậu nành. Một miếng quẩy giòn, một thìa đậu hoa mềm mịn, chút sữa đậu thanh ngọt nơi đầu lưỡi. Những món ăn bình thường ấy đã sưởi ấm biết bao buổi sáng mùa đông, mùa mưa của tuổi học trò.

Có lẽ, với nhiều người, đó chỉ là một bữa điểm tâm sáng rất đỗi bình thường. Nhưng tuổi trẻ vốn có cách riêng để làm cho những điều bình thường trở nên đáng nhớ. Đôi khi, niềm vui chỉ đơn giản là được ngồi bên chiếc bàn nhỏ, ăn sáng cùng mấy người bạn, nghe một câu chuyện đang kể dở rồi chợt giật mình vì sắp đến giờ vào lớp. Những chiếc xe đạp dựng ngoài cửa, tiếng cười nói râm ran và cả sự vội vàng của những đứa trẻ sợ muộn học… Tất cả tưởng như chẳng có gì đáng lưu tâm, vậy mà sau bao nhiêu năm, mỗi lần nhớ lại, lòng tôi vẫn thấy bồi hồi.

Chiếc xe đạp cọc cạch giờ chỉ còn trong ký ức. Những người bạn năm nào có người vẫn ở Hà Nội, có người đã đi đến những miền đất khác. Còn tiệm sữa đậu hoa ấy cũng không biết bây giờ có còn nguyên vẹn như ngày tôi vẫn ghé qua hay không. Nhưng chỉ cần nghĩ đến, tôi vẫn hình dung được làn hơi nóng bay lên từ bát sữa, nụ cười hiền hậu của bà chủ quán và một Hà Nội rất đỗi thân thương.

Có lẽ, chỉ khi sống xa một nơi nào đó, người ta mới nhận ra những điều tưởng chừng nhỏ bé lại có sức níu giữ mình đến vậy. Một bát đậu nành nóng ở Triều Sán đã đưa tôi trở về với tiệm sữa đậu hoa ở Hà Nội. Hai món ăn có cách chế biến và hương vị riêng, nhưng lại gặp nhau ở sự giản dị của một bữa sáng. Ở nơi đất khách, tôi bắt gặp nét văn hóa ẩm thực của một vùng đất qua cách người dân chăm chút cho món ăn quen thuộc. Còn trong ký ức của mình, tôi tìm thấy Hà Nội qua một quán nhỏ, một người bán hàng hiền hậu và những buổi sáng tuổi hoa niên.

Tôi nghĩ, ẩm thực đôi khi là một cách rất tự nhiên để lưu giữ ký ức và văn hóa của mỗi vùng đất. Một món ăn có thể kể câu chuyện về thói quen sinh hoạt, về khẩu vị của người dân, về nhịp sống của một thành phố. Nhưng với mỗi người, món ăn ấy còn mang theo những kỷ niệm riêng, những gương mặt và những tháng năm không thể trở lại.

Triều Sán những ngày lập thu, trời bắt đầu chớm lạnh. Tôi ngồi bên quán nhỏ, chậm rãi ăn hết bát đậu nành trứng. Phố chợ đã đông hơn, những cửa hàng lần lượt mở cửa, tiếng xe cộ hòa cùng tiếng người trò chuyện. Một ngày mới đang bắt đầu. Tôi bỗng nghĩ đến Hà Nội, đến những buổi sáng mưa phùn giăng kín lối, đến cô học trò năm nào vẫn đạp xe qua phố, dừng chân bên tiệm sữa đậu hoa quen thuộc.

Hóa ra, nỗi nhớ một thành phố đôi khi không cần đến những điều lớn lao. Nó có thể bắt đầu từ một món ăn, một mùi hương hay một thói quen đã trở thành thân thuộc. Có những nơi ta từng đi qua mỗi ngày mà không nghĩ sẽ có lúc nhớ đến da diết. Có những người ta từng gặp gỡ rất đỗi bình thường, đến khi xa rồi mới nhận ra họ đã góp phần làm nên một miền ký ức đẹp đẽ.

Tôi vẫn nhớ lời người bạn ở Triều Sán hôm ấy: thật tiếc nếu không được sinh ra và lớn lên ở nơi này, bởi sẽ không thể hiểu hết cái ngon của món đậu nành trứng. Tôi nghĩ, có lẽ mỗi vùng đất đều có những hương vị như thế, những món ăn mà chỉ khi sống cùng nó, đi qua những mùa của nó, người ta mới cảm nhận được trọn vẹn.

Và Hà Nội cũng vậy. Có thể với người này là một bát phở nóng trong buổi sớm, với người khác là chiếc bánh rán bên góc phố, một cốc trà nóng trong chiều trở gió. Còn với tôi, đó là bát sữa đậu hoa thơm dịu, là chiếc quẩy vàng giòn và nụ cười của bà chủ quán bên gốc xà cừ năm nào.

Giờ đây, mỗi khi ngồi ở một nơi xa, nâng bát đậu nành nóng lên và nhấp một ngụm thật chậm, tôi lại thấy Hà Nội như đang ở rất gần. Một thành phố đôi khi không chỉ được nhớ bằng những con đường ta đã đi qua, mà còn bằng những hương vị từng nuôi lớn tuổi thơ mình. Và có lẽ, đó cũng là cách Hà Nội ở lại trong tôi: bình dị, ấm áp, thân thương, như một bát sữa đậu hoa của những ngày xưa cũ.