Tiền Mỹ bán dầu Venezuela đang chảy về đâu?

Chính quyền Tổng thống Trump đã xác nhận vụ bán dầu đầu tiên của Venezuela vào hôm 14/1 với số tiền thu được là 500 triệu USD. Và đây chỉ là thương vụ mua bán đầu tiên trong số nhiều thương vụ dự kiến sẽ mang về hàng tỷ USD trong những tháng tiếp theo – và có thể là nhiều năm tới.

Các đợt bán dầu tiếp theo dự kiến diễn ra trong vài ngày hoặc vài tuần tới. Chi tiết về đợt bán đầu tiên không được công bố. Người phát ngôn Nhà Trắng Taylor Rogers chỉ cho biết, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã “làm trung gian cho một thỏa thuận năng lượng mang tính lịch sử với Venezuela, để mang lại lợi ích cho người dân hai nước”.

Chính quyền Tổng thống Trump đã xác nhận vụ bán dầu đầu tiên của Venezuela vào hôm 14/1 với số tiền thu được là 500 triệu USD. (Nguồn: The New Arab)

Vì sao lại là Qatar?

Theo một cựu quan chức chính quyền, các khoản tiền đã được gửi đến Qatar, thay vì được giữ trong các ngân hàng Mỹ hoặc gửi trực tiếp đến Venezuela. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói với tờ Newsmax mới đây rằng tiền mặt từ việc bán dầu đã bắt đầu chảy vào Caracas ngay từ hôm 15/1.

Tổng thống Donald Trump từng tuyên bố, tiền thu được từ việc bán dầu phải trực tiếp mang lại lợi ích cho Venezuela và ngăn chặn những người có ý kiến về doanh thu dầu mỏ của Venezuela tiếp cận số tiền mà Mỹ hiện đang thu được từ các giao dịch đó.

Ông chủ Nhà Trắng vừa ban hành một sắc lệnh hành pháp, theo đó mọi nỗ lực nhằm đặt lệnh tịch thu, phong tỏa hoặc các phán quyết pháp lý khác để đòi lại số tiền đó đều sẽ bị chặn đứng. Sắc lệnh nêu rõ nếu số tiền này không được giải phóng khỏi những vướng mắc pháp lý thì sẽ “gây cản trở đáng kể đến những nỗ lực quan trọng của chúng ta nhằm đảm bảo sự ổn định kinh tế và chính trị ở Venezuela”.

Một quan chức chính quyền cho hay, doanh thu từ việc bán dầu hiện đang được giữ trong các tài khoản ngân hàng do chính phủ Mỹ kiểm soát, như được nêu trong sắc lệnh vừa được Tổng thống ban hành. Tài khoản chính, theo một quan chức cấp cao khác, được đặt tại Qatar.

Cũng theo các quan chức này, Qatar là một địa điểm “trung lập”, nơi dòng tiền có thể lưu chuyển tự do với sự chấp thuận của Mỹ và không có nguy cơ bị phong tỏa. Sắc lệnh của ông Trump cũng nêu rõ rằng, ít nhất một phần doanh thu sẽ được giữ trong các tài khoản thuộc Bộ Tài chính Mỹ.

Việc chuyển tiền vào một tài khoản ở Qatar, có thể nằm ngoài tầm với của các doanh nghiệp và chủ nợ phương Tây của Venezuela và là một cách để đạt được mục tiêu của Mỹ.

Một chuyên gia chuyên theo dõi tình hình quốc tế và Venezuela cho biết, Qatar từ lâu đã đóng vai trò trung gian giữa Mỹ và chính quyền Caracas, ngay cả trước khi việc Washington bắt giữ nhà lãnh đạo Nicolás Maduro, mở ra các kênh liên lạc trực tiếp hơn giữa hai chính phủ.

Các ngân hàng Qatar từng đóng vai trò trung gian tương tự dưới thời chính quyền cựu Tổng thống Biden khi cho phép dòng tiền từ việc bán dầu mỏ lại chảy vào Iran trong bối cảnh Mỹ nới lỏng các lệnh trừng phạt với Tehran.

Ông Alejandro Grisanti, Giám đốc sáng lập của Ecoanalitica, một công ty tư vấn khu vực Mỹ Latinh và Nam Mỹ hoạt động tại Venezuela và một số quốc gia khác thông tin, các ngân hàng Qatar đang nắm giữ số tiền này đã được chỉ thị bán đấu giá cho các ngân hàng Venezuela với ưu tiên dành cho việc cung cấp thực phẩm, thuốc men và hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ.

Số tiền này sẽ được Ngân hàng Trung ương Venezuela thu gom và phân bổ theo các yêu cầu do phía Mỹ đặt ra. Số tiền thu được cũng sẽ được dùng để tài trợ cho các hoạt động của chính phủ Venezuela, an ninh và cung cấp lương thực cho người dân.

Hiện Nhà Trắng không đưa ra bình luận trực tiếp về việc vì sao số tiền bán dầu lại được chuyển đến một ngân hàng ở Qatar trước khi được thanh toán cho Venezuela.

Một quan chức chính quyền giấu tên cho biết: “Cần nhắc lại rằng, Venezuela đã bị cô lập khỏi hệ thống ngân hàng quốc tế trong nhiều năm. Khi chính quyền nhanh chóng hành động theo chỉ đạo của Tổng thống Trump, chúng tôi đang xem xét lại các thông số và hạn chế pháp lý hiện hành”.

Những tranh cãi về tính minh bạch

Giới quan sát cho rằng, khoản tiền được giữ ở Qatar không chỉ khiến chúng nằm ngoài tầm với trước các thách thức pháp lý của Mỹ đối với sắc lệnh đó mà còn làm giảm tính minh bạch của Washington trong việc theo dõi dòng tiền.

“Trừ khi có một kế hoạch công khai nào đó được đưa ra và nói rõ đây là cơ cấu quản lý của chính phủ đối với khoản tiền này, ai sẽ kiểm soát và đảm bảo các biện pháp kiểm soát chống tham nhũng, chống rửa tiền sẽ được áp dụng…, nếu không việc này đang được thiết lập giống như một quỹ đen. Điều này rất đáng lo ngại”, một chuyên gia giấu tên cho biết.

Một tác phẩm điêu khắc về ngành công nghiệp dầu mỏ của Venezuela tại thủ đô Caracas. (Nguồn: Shutterstock)

Đồng thời, cũng có nhiều băn khoăn, lo ngại về việc số tiền chảy về Venezuela sẽ được chính quyền Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez sử dụng ra sao?

Một số khác đang đặt câu hỏi về động cơ của ông Trump khi gửi tiền cho phía Qatar.

Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren (đảng Dân chủ – bang Massachusetts), thành viên cao cấp của Ủy ban Tài chính Thượng viện, nói với tờ Semafor rằng: “Không có bất kỳ cơ sở pháp lý nào cho phép một tổng thống lập ra một tài khoản ở nước ngoài do chính mình kiểm soát để bán các tài sản bị quân đội Mỹ thu giữ. Đó chính xác là kiểu hành động mà một chính trị gia tham nhũng bị cám dỗ thực hiện".

Hồi tháng 5, Hoàng gia Qatar đã tặng ông Trump một chiếc máy bay hạng sang trị giá khoảng 400 triệu USD. Món quà này được trao trong bối cảnh doanh nghiệp gia đình của ông Trump đạt được thỏa thuận xây dựng một khu nghỉ dưỡng golf tại quốc gia giàu dầu mỏ này.

(theo CNN, Semafor)

Ái Linh