Tiền phạt bằng 1/30 con trâu, dễ tái diễn chuyện trâu bò thả rông gây chết người

Tối 30/6, cuộc đời đầy hứa hẹn của một chàng trai 20 tuổi đang học ngành Luật đã chấm dứt đầy oan khốc trên Tỉnh lộ 547 ở Hà Tĩnh, đoạn qua xã Mai Phụ. Đang chạy xe máy, nam sinh viên Nguyễn Khánh Hàn va phải con trâu đang chạy rông trên đường tối, ngã xuống đúng lúc một chiếc xe tải đi qua. Tài xế xe tải không kịp xử lý tình huống nên cán trúng nạn nhân, gây tử vong.

Đây không phải là trường hợp hi hữu. Vấn nạn gia súc thả rông từng gây ra không ít vụ tai nạn giao thông thương tâm khác.

Hiện trường vụ tai nạn do trâu thả rông tại Hà Tĩnh ngày 30/6. (Ảnh: Hoàng Anh)

Khoảng 22h45 ngày 29/9/2024, tại Quốc lộ 19 trên địa bàn tỉnh Gia Lai (đoạn thuộc huyện Đức Cơ cũ), chàng thanh niên Bùi Quốc Trung cũng tông trúng con bò trên đường khi đang chạy xe máy và qua đời ngay lúc đó. Cú va chạm mạnh đến nỗi cả con bò cũng chết tại hiện trường, chiếc xe máy hư hỏng nặng.

Bò thả rông cũng khiến anh K. - tài xế xe máy - ngã xuống mặt đường tỉnh 707 thuộc địa bàn tỉnh Lâm Đồng (lúc đó là xã Hàm Mỹ, huyện Hàm Thuận Nam, tỉnh Bình Thuận) vào ngày 27/7/2024. Nạn nhân chấn thương sọ não nặng, dù được chuyển viện khẩn cấp vào TP.HCM để cứu chữa nhưng vẫn bị tử thần đón đi giữa đêm khuya.

Không chỉ tỉnh lộ, trâu bò thậm chí còn được thả rông trên cao tốc. Vài tháng trước, lúc 3h ngày 19/3, chiếc ô tô đang chạy với tốc độ gần 110 km/h trên cao tốc Hà Nội - Hải Phòng thì tài xế nhìn thấy 3 con trâu đi thẳng về phía đầu xe, tuy lập tức đánh lái để tránh nhưng vẫn tông phải một con. Trâu chết, chiếc xe hỏng nặng phần đầu.

Gần đây nhất là vụ tai nạn xảy ra trên tuyến cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây ngày 24/5; chiếc ô tô 7 chỗ hiệu Mitsubishi Xpander đang chạy với tốc độ 100km/h thì đâm vào một con bò. Đầu xe nát bấy, túi khí bung ra. May mắn không có thiệt hại về người.

Vì sao bao năm qua, vấn nạn trâu bò thả rông trên đường vẫn tiếp tục gây nhức nhối, vẫn tiếp tục lấy đi tính mạng những con người đầu xanh tuổi trẻ? Rõ ràng đây là hành vi vi phạm pháp luật, chế tài xử phạt cũng đã có từ lâu, vì sao người chăn nuôi vẫn không sợ?

Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, hành vi dẫn dắt hoặc để gia súc vi phạm quy tắc giao thông có thể bị phạt từ 60.000 - 600.000 đồng. Theo điều 8 Nghị định 282/2025, việc thả rông vật nuôi tại nơi công cộng, khu dân cư có thể bị phạt từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng. Mức phạt cho hành vi có thể đe dọa mạng người này chỉ bằng khoảng 1/30 giá trị con trâu (trâu thịt được vỗ béo tốt giá khoảng 22 – 30 triệu đồng/con).

Đó là chưa kể, loại vi phạm này rất dễ “lọt lưới”. Cán bộ ở một số địa phương từng trả lời trên truyền hình rằng việc xử lý gặp nhiều khó khăn, như gia súc thả rông đó từ địa phương lân cận di chuyển đến; việc bắt, tạm giữ gia súc để xử lý vi phạm cần nhân lực chuyên nghiệp và chuồng trại để nuôi nhốt; không có nhân sự để canh hay chăm sóc trâu bò thả rông bị tạm giữ trong thời gian chờ chủ đến...

Có những trường hợp người chủ mãi không chịu đến nhận để giải quyết, bò chết sau một thời gian bị nhốt trong chuồng và chính quyền địa phương phải bỏ tiền ra đền bù. Ngoài ra, một số cán bộ có tâm lý “không muốn triệt đường làm ăn của bà con” nên cứ thông cảm, nhắc nhở rồi bỏ qua.

Có lẽ vì mức phạt còn nhẹ, việc xử lý không quyết liệt nên người dân “nhờn luật”; không ít hộ chăn nuôi nhiều lần viết cam kết không tái phạm nhưng rồi vẫn để trâu bò nhà mình gặm cỏ ở các dải phân cách, đi lại tự do trên các làn xe cơ giới. Tai nạn xảy ra, chủ gia súc có trách nhiệm bồi thường thiệt hại, thậm chí có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hậu quả nghiêm trọng, nhưng họ không quá lo vì “lúc đó ai biết đó là trâu bò nhà nào”.

Không thể tiếp tục coi nhẹ vấn nạn này thêm nữa, để lại có thêm những người chết oan vì thói cẩu thả, tùy tiện, coi thường pháp luật và sự dung túng, tắc trách của những đơn vị hữu trách. Các cơ quan chức năng, các địa phương phải coi đây là vấn đề nóng, phải lập tức và kiên quyết, mạnh mẽ dẹp bỏ.

Ngoài việc nghiên cứu điều chỉnh chế tài đủ mạnh, cần phải quyết liệt, nghiêm khắc hơn trong việc xử lý vi phạm, tránh tình trạng phép vua thua lệ làng, nể nang, né tránh hay coi chuyện trâu bò chạy rông trên đường là chuyện vặt ở nông thôn.

Mỗi con trâu trên tỉnh lộ, quốc lộ, cao tốc là một quả bom nổ chậm, là cái bẫy chết người - cái chết được báo trước mà lỗi thuộc về những người biết rõ nguy cơ mà vẫn để bi kịch có cơ hội xảy ra.

Nói cho đến cùng, cái chết do trâu bò thả rông không phải tai nạn đen đủi mà là hậu quả của việc xã hội vẫn chấp nhận cảnh trâu bò nghênh ngang trên đường như một “đặc sản nông thôn”, người ta quen với hình ảnh đó đến mức không còn thấy bất thường nữa.