Tiến sĩ vật lý y khoa Dương Thanh Tài: Cần dũng cảm vượt qua vùng an toàn để đi xa hơn

Tiến sĩ Dương Thanh Tài. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Trò chuyện cùng phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Đồng Nai, Tiến sĩ DƯƠNG THANH TÀI nhận định: Lĩnh vực vật lý y khoa Việt Nam có nhiều cơ hội phát triển và học hỏi thêm kinh nghiệm tiên tiến của thế giới. Theo ông, muốn đi xa hơn trong môi trường học thuật và nghề nghiệp quốc tế, mỗi người cần không ngừng rèn luyện kỹ năng và dũng cảm vượt qua “vùng an toàn” của bản thân để theo đuổi đam mê một cách bền bỉ.

"Bệ phóng" từ Đồng Nai

* Thưa Tiến sĩ Dương Thanh Tài, con đường sự nghiệp của ông về vật lý y khoa bắt đầu như thế nào?

- Con đường đến với vật lý y khoa của tôi bắt đầu khá tình cờ. Khi đó, tôi đang ở học kỳ cuối đại học và làm khóa luận tốt nghiệp. Bên cạnh việc hoàn thành đề tài, tôi cũng dành thời gian tìm hiểu cơ hội việc làm, học cách viết CV và theo dõi các thông tin tuyển dụng.

May mắn là thời điểm đó Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai đang tuyển nhân sự cho hệ thống máy xạ trị gia tốc và tôi nhanh chóng nắm lấy cơ hội ấy.

* Vì sao ông lại chọn lĩnh vực này vào lúc đó?

- Thời điểm đó tôi chưa hiểu thật đầy đủ xạ trị là gì, cũng chưa biết nhiều về vật lý y khoa; ở Việt Nam gần như chưa có chương trình đào tạo chính quy. Gần đây, vật lý y khoa mới được biết đến nhiều hơn và một số trường đại học bắt đầu mở ngành hoặc chương trình đào tạo liên quan.

Nếu hỏi vì sao vật lý y khoa là sự lựa chọn lúc đó, tôi nghĩ rằng công việc đã chọn tôi. Tôi đến với lĩnh vực này từ một cơ hội rất thực tế, rồi dần dần gắn bó, học hỏi và nhận ra ý nghĩa sâu sắc của nó trong điều trị ung thư.

* 12 năm làm việc tại Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai đã mang lại cho ông trải nghiệm thực tế như thế nào?

- Tại Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai, tôi may mắn nhận được sự quan tâm, hỗ trợ để tiếp tục học lên thạc sĩ, rồi tiến sĩ. Đó cũng là nơi tôi được tiếp xúc trực tiếp với công việc lâm sàng hàng ngày trong xạ trị ung thư, từ kiểm tra chất lượng máy xạ trị, lập và kiểm tra kế hoạch điều trị, đảm bảo an toàn bức xạ, đến phối hợp với bác sĩ xạ trị, kỹ thuật viên và các bộ phận khác. Nó giúp tôi hiểu rằng vật lý y khoa không chỉ là các công thức, phép đo hay mô phỏng trên máy tính. Đằng sau mỗi kế hoạch điều trị là một bệnh nhân cụ thể, một gia đình cụ thể và một niềm hy vọng rất lớn. Người làm vật lý y khoa phải có sự cẩn trọng, tính chính xác, vì công việc của mình ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và an toàn trong điều trị.

Sau hơn 12 năm, cảm thấy mình cần tiếp tục thay đổi, thử sức ở một môi trường mới, tôi quyết định rời bệnh viện và làm việc tại Trường đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh để có cơ hội nghiên cứu và phát triển vật lý y khoa theo hướng học thuật và chuẩn quốc tế.

Theo đuổi đam mê bằng sự bền bỉ học hỏi

* Vì sao ôn g mạnh dạn vượt ra khỏi “vùng an toàn” trong nước để dấn thân vào nghiên cứu vật lý y khoa ở môi trường quốc tế?

- Ở bệnh viện, tôi tập trung nhiều vào ứng dụng lâm sàng; ở môi trường đại học, tôi có thêm cơ hội nhìn lại dưới góc độ đào tạo, nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực.

Tại Trường đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, tôi nhận ra rằng mình không thể chỉ dừng lại trong "vùng an toàn". Nếu muốn phát triển chuyên môn một cách sâu hơn và đóng góp nhiều hơn, tôi cần bước ra môi trường quốc tế.

Làm việc và nghiên cứu tại Canada cũng như Hoa Kỳ giúp tôi mở rộng rất nhiều về tư duy chuyên môn, phương pháp nghiên cứu và cách tổ chức công việc. Từ đó, tôi nhìn rõ hơn con đường mình muốn: kết hợp giữa lâm sàng, nghiên cứu, đào tạo và kết nối quốc tế để đóng góp lâu dài cho lĩnh vực vật lý y khoa.

* Hiện ông đang tập trung nghiên cứu những vấn đề nào trong lĩnh vực vật lý y khoa?

- Tôi tập trung vào việc đánh giá và nâng cao chất lượng điều trị trong xạ trị ung thư, đặc biệt là tối ưu hóa kế hoạch điều trị, mô phỏng Monte Carlo và ứng dụng các kỹ thuật xạ trị hiện đại. Hướng nghiên cứu của tôi khá rộng, trải dài từ xạ trị ngoài, xạ trị áp sát, y học hạt nhân đến an toàn bức xạ.

Một số hướng tôi đang quan tâm gồm: kiểm định và tối ưu hóa các kỹ thuật xạ trị như: VMAT, IMRT, SRS/SBRT; mô phỏng Monte Carlo trong tính liều và kiểm chứng liều; dosimetry cá thể hóa trong điều trị bằng dược chất phóng xạ; cũng như ứng dụng hình ảnh CBCT và trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ xạ trị chính xác hơn. Các nghiên cứu đều cố gắng kết nối giữa khoa học tính toán, công nghệ bức xạ và nhu cầu thực tế trong điều trị cho bệnh nhân.

* Ông từng từ chối cơ hội đào tạo sau tiến sĩ tại Đại học Harvard, ông có thể chia sẻ thêm về sự lựa chọn này?

- Với tôi, đây là một cơ hội lớn và tôi luôn xem đây là một dấu mốc rất đáng quý trong hành trình nghề nghiệp của mình. Nhưng tôi đã suy nghĩ rất kỹ và quyết định từ chối cơ hội này. Lý do quan trọng nhất là tôi muốn quay lại làm việc trong môi trường bệnh viện. Sau khi rời Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai, tôi thật sự nhớ công việc lâm sàng, nhớ môi trường xạ trị, cảm giác được trực tiếp tham gia vào quá trình điều trị cho bệnh nhân. Đó là điều rất thật!

Trong sự nghiệp, không phải lựa chọn tốt nhất trên giấy tờ lúc nào cũng là lựa chọn phù hợp nhất với mục tiêu dài hạn của mình. Tôi phải cân nhắc giữa việc nghiên cứu thuần túy ở môi trường rất danh tiếng và một con đường giúp tôi phát triển sâu hơn trong hướng ứng dụng lâm sàng. Cuối cùng, tôi chọn hướng đi phù hợp hơn.

Điều mong muốn của tôi là trở thành một nhà vật lý y khoa có thể vừa làm lâm sàng vừa nghiên cứu vừa đào tạo và tạo cầu nối giữa Việt Nam với cộng đồng vật lý y khoa quốc tế.

* Và Group cộng đồng vật lý y khoa Việt Nam trên Facebook cũng là để thực hiện mục tiêu này?

- Mục tiêu của nhóm là chia sẻ kiến thức chuyên môn, cập nhật tài liệu, giới thiệu cơ hội học tập, nghiên cứu; đồng thời kết nối sinh viên với các anh, chị đang làm việc trong bệnh viện, trường đại học hoặc các trung tâm quốc tế. Nhóm cũng góp phần nâng cao nhận thức về vai trò của nhà vật lý y khoa trong điều trị ung thư.

Tôi luôn sẵn sàng hướng dẫn, góp ý hồ sơ và giới thiệu để các bạn trẻ có thể tham gia các khóa học quốc tế, hội nghị hoặc chương trình đào tạo chuyên sâu. Từ những kết nối ban đầu, chúng tôi cũng từng bước hình thành các nhóm nghiên cứu, có nhiều công trình được đăng trên các tạp chí quốc tế, đóng góp cho sự phát triển của ngành vật lý y khoa tại Việt Nam.

* Với những gì đã trải nghiệm của mình, ông có lời khuyên gì đối với người trẻ trên con đường khai phá đam mê?

- Tôi tin rằng thế hệ trẻ Việt Nam trong kỷ nguyên số rất thông minh, học nhanh và có khả năng thích nghi tốt. Tuy nhiên, để đi xa trong môi trường quốc tế, chỉ thông minh là chưa đủ. Các bạn cần rèn luyện tư duy phản biện, ngoại ngữ, giao tiếp chuyên nghiệp, làm việc nhóm, viết khoa học và đặc biệt là khả năng vượt qua "vùng an toàn" của bản thân. Chủ động nghiên cứu tài liệu quốc tế, tham gia nhóm nghiên cứu, viết bài, gửi email trao đổi với chuyên gia, tìm học bổng, tham dự hội nghị và dám thử sức với những cơ hội mới là những ưu điểm.

Và để phục vụ đất nước có nhiều hình thức. Có người trở về làm việc trực tiếp tại Việt Nam, nhưng cũng có người đóng góp khi ở nước ngoài. Họ kết nối, hướng dẫn sinh viên, hợp tác nghiên cứu, chuyển giao kiến thức, giới thiệu cơ hội học tập hoặc hỗ trợ xây dựng mạng lưới chuyên môn cho Việt Nam.