Tiến tới Đại hội XIV của Đảng Cần tư duy đổi mới mang tính đột phá

Ý nghĩa quan trọng trong kỷ nguyên mới

Đổi mới tư duy và cách làm trong xây dựng pháp luật có ý nghĩa hết sức quan trọng trong kỷ nguyên mới của dân tộc. Pháp luật cần bảo đảm hai yếu tố: Pháp luật phải phản ánh đúng thực tiễn xã hội. Tư duy đổi mới trong xây dựng pháp luật giúp các nhà làm luật nhận diện rõ hơn những biến đổi nhanh chóng của xã hội, từ đó xây dựng các quy định pháp luật phù hợp, kịp thời, tránh tình trạng luật lạc hậu, không còn phù hợp với thực tiễn. Ví dụ, trong lĩnh vực công nghệ thông tin, các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng cần được cập nhật liên tục để đáp ứng các thách thức mới.

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu tại phiên họp thứ Hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Tăng cường tính khả thi và hiệu quả của pháp luật. Đổi mới cách làm trong xây dựng pháp luật giúp nâng cao tính khả thi của các quy định, tránh những điều khoản khó thực hiện hoặc gây khó khăn cho người dân và doanh nghiệp. Đồng thời, tư duy đổi mới cũng thúc đẩy việc xây dựng pháp luật theo hướng minh bạch, dễ hiểu, dễ áp dụng, từ đó nâng cao hiệu quả thực thi.

Đột phá đổi mới trong tổ chức thực thi pháp luật là góp phần quan trọng xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, cần tập trung vào hai nội dung chính.

Một là, cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính và nâng cao năng lực thực thi, giảm thiểu các thủ tục rườm rà, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp tiếp cận pháp luật. Đồng thời, cần nâng cao năng lực, trình độ chuyên môn của cán bộ thực thi pháp luật, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý và giám sát quá trình thực thi.

Hai là, tăng cường sự giám sát, kiểm tra, đánh giá hiệu quả thực thi pháp luật, đồng thời xây dựng cơ chế trách nhiệm giải trình rõ ràng đối với các cơ quan, cá nhân liên quan. Điều này giúp hạn chế tiêu cực, tham nhũng, nâng cao niềm tin của xã hội vào hệ thống pháp luật.

Công tác xây dựng pháp luật trong nhiệm kỳ Quốc hội Khóa XV đã được quan tâm, đổi mới và thực hiện khá hiệu quả. Điển hình như: Luật An ninh mạng (2018) và Luật hợp nhất, sửa đổi năm 2025, là một bước đột phá đổi mới tư duy, thể hiện sự nhận thức rõ ràng về tầm quan trọng của an ninh mạng trong thời đại số, góp phần bảo vệ an toàn thông tin quốc gia và quyền lợi người dân. Luật Doanh nghiệp sửa đổi (2014, 2020) và sửa đổi 2025, nhằm đơn giản hóa thủ tục thành lập doanh nghiệp, giảm bớt các rào cản hành chính, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển là minh chứng cho đổi mới tư duy trong xây dựng pháp luật. Luật mới đã áp dụng nguyên tắc "không cấm thì cho phép", giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong hoạt động kinh doanh, thúc đẩy môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, cạnh tranh lành mạnh.

Đổi mới trong tổ chức thực thi pháp luật, đơn cử như việc cải cách thủ tục hành chính được thực hiện tại Bộ Công an, đã triển khai nhiều dịch vụ công trực tuyến như cấp căn cước công dân, giấy phép lái xe, giúp người dân thực hiện các thủ tục nhanh chóng, thuận tiện mà không cần phải đến trực tiếp cơ quan nhà nước nhiều lần. Đây là một bước đột phá đổi mới cách làm trong tổ chức thực thi pháp luật, giúp tăng cường minh bạch, giảm thiểu phiền hà, giảm tiêu cực và nâng cao sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.

Phát huy vai trò trung tâm xây dựng xã hội công bằng, dân chủ

Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, đứng đầu là Tổng Bí thư Tô Lâm đặc biệt quan tâm về đổi mới công tác xây dựng và thực thi pháp luật bằng những quan điểm chỉ đạo, cụ thể như:

Pháp luật phải bám sát thực tiễn, phù hợp với điều kiện Việt Nam. Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh việc xây dựng pháp luật cần phải "đứng trên mảnh đất thực tiễn của Việt Nam", tức là phải dựa trên thực tế đời sống xã hội, kinh tế, văn hóa của đất nước, đồng thời tiếp thu có chọn lọc các giá trị tinh hoa từ kinh nghiệm quốc tế để phù hợp với đặc thù trong nước. Xây dựng pháp luật phải tạo hành lang pháp lý thuận lợi nhất cho phát triển đất nước, hệ thống pháp luật sao cho tạo điều kiện thuận lợi nhất cho phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm sự ổn định, minh bạch và hiệu quả trong quản lý nhà nước.

Pháp luật cần dễ nhớ, dễ hiểu, dễ thực hiện. Một trong những tiêu chí quan trọng mà Tổng Bí thư Tô Lâm đề ra là luật pháp phải được soạn thảo với câu chữ ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu để mọi người dân và tổ chức có thể dễ dàng tiếp cận và thực hiện, tránh tình trạng luật khó hiểu, phức tạp gây khó khăn trong áp dụng.

Tăng cường hoàn thiện thể chế, pháp luật. Tổng Bí thư nhấn mạnh vai trò quan trọng của công tác hoàn thiện thể chế, pháp luật trong việc xây dựng đất nước, đồng thời chỉ rõ những tồn tại, hạn chế cần khắc phục để nâng cao chất lượng và hiệu quả của hệ thống pháp luật.

Pháp luật phải đi vào cuộc sống, có tính khả thi cao. Tổng Bí thư Tô Lâm cho rằng một đạo luật tốt là đạo luật "đi được vào cuộc sống". Tức là phải có tính khả thi, được thực thi hiệu quả, góp phần giải quyết các vấn đề thực tiễn, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân và doanh nghiệp.

Đột phá đổi mới mạnh mẽ tư duy và cách làm trong xây dựng và tổ chức thực thi pháp luật là yêu cầu tất yếu để pháp luật thực sự trở thành công cụ hiệu quả trong quản lý xã hội, bảo vệ quyền lợi công dân và thúc đẩy phát triển bền vững. Đổi mới này đòi hỏi quyết tâm, sáng tạo và phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và người dân. Chỉ khi đó, pháp luật mới thực sự phát huy vai trò trung tâm trong xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ và văn minh, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Anh Lương