Tiếp nối sứ mệnh tiên phong

Tuyến Metro số 1 đi qua khu vực cảng Phước Long, phường Thủ Đức, TPHCM. Ảnh: HOÀNG HÙNG

Theo nghị quyết tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa VI nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, từ ngày 2-7-1976 thành phố Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đó không chỉ là một quyết nghị mang ý nghĩa lịch sử, mà còn là sự kết tinh của lòng dân, của truyền thống đấu tranh kiên cường, bất khuất và của niềm tin lớn lao về thành phố nơi Bác ra đi tìm đường cứu nước xứng đáng mang tên Người để tiếp tục đi đầu trên hành trình dựng xây đất nước.

Năm mươi năm đã trôi qua. Với Thành phố Hồ Chí Minh (TPHCM), đó là một chặng đường đủ để thử thách bản lĩnh, đo đếm tầm vóc và làm sáng rõ một chân lý: vinh dự càng lớn thì trách nhiệm càng nặng. Thành phố mang tên Bác chưa bao giờ được phép bằng lòng với quá khứ; chính quá khứ vẻ vang luôn thôi thúc thành phố phải mở đường, phải đổi mới, phải đi trước để cùng cả nước đi xa hơn.

Nửa thế kỷ ấy là hành trình đi lên qua muôn vàn thử thách. Từ đổ nát sau chiến tranh, qua những năm tháng khó khăn của cơ chế cũ và những bước chuyển mình mạnh mẽ của thời kỳ đổi mới, TPHCM đã không ngừng khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế, trung tâm lớn về tài chính, thương mại, khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạo và hội nhập quốc tế. Quy mô kinh tế chiếm gần một phần tư GDP cả nước, đóng góp khoảng một phần ba tổng thu ngân sách quốc gia không chỉ phản ánh sức mạnh phát triển mà còn cho thấy trách nhiệm của thành phố đối với sự lớn mạnh của đất nước.

Bước vào năm 2026, TPHCM đứng trước một không gian phát triển mới với sứ mệnh lớn hơn: trở thành cực tăng trưởng mạnh hơn, trung tâm liên kết vùng sâu rộng hơn, đầu mối logistics, tài chính, công nghiệp, dịch vụ và đổi mới sáng tạo có sức cạnh tranh trong khu vực.

Những dấu mốc như tuyến metro số 1 đi vào vận hành, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM chính thức ra mắt, dự án Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ được triển khai hay mục tiêu phát triển gần 190km đường sắt đô thị đến năm 2030 cho thấy khát vọng hiện đại hóa đang từng bước được hiện thực bằng những nền tảng hạ tầng và thể chế mới.

Nhưng tự hào không đồng nghĩa với tự mãn. Thành phố vẫn đang đối mặt với không ít điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng, quản trị, chất lượng nguồn nhân lực; những áp lực về giao thông, ngập nước, ô nhiễm môi trường hay yêu cầu nâng cao hiệu quả đầu tư công... Nhìn thẳng vào những hạn chế ấy chính là cách để thành phố tiếp tục đổi mới với tinh thần nói thật, làm thật, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm.

Điểm tựa lớn nhất hôm nay là tầm nhìn phát triển mới đã được xác lập. Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị mở ra quỹ đạo phát triển dài hạn, đưa TPHCM hướng tới mục tiêu trở thành đô thị văn minh, hiện đại, năng động, sáng tạo vào năm 2030; trung tâm của châu Á vào năm 2045; và đô thị toàn cầu thông minh, hiện đại vào năm 2075. Đó không chỉ là mục tiêu phát triển, mà còn là lời hiệu triệu cho hành trình của nhiều thế hệ tiếp theo.

Để hiện thực hóa khát vọng ấy, thành phố phải tiếp tục xây dựng thể chế vượt trội; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình; lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm động lực tăng trưởng; coi chuyển đổi xanh là nền tảng phát triển bền vững; phát triển hạ tầng chiến lược đồng bộ; đồng thời đặt văn hóa và con người ở vị trí trung tâm của mọi chính sách.

Trong dòng chảy ấy, dự thảo Luật Đô thị đặc biệt có ý nghĩa hết sức quan trọng. Một khung thể chế đủ mạnh, đủ ổn định và đủ vượt trội sẽ tạo điều kiện để TPHCM phát huy đầy đủ vai trò tiên phong, xây dựng mô hình quản trị hiện đại, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo thêm dư địa cho những đột phá phát triển.

Sau cùng, mọi mục tiêu phát triển đều hướng tới con người. Một thành phố đáng sống không chỉ được đo bằng những công trình hiện đại hay những con số tăng trưởng, mà còn bằng chất lượng cuộc sống của người dân, một môi trường sống xanh hơn, giao thông thuận tiện hơn, dịch vụ công hiệu quả hơn, cơ hội phát triển công bằng hơn và một xã hội vẫn gìn giữ được nghĩa tình giữa nhịp sống hiện đại. Thành quả phát triển chỉ thật sự có ý nghĩa khi người dân là chủ thể tạo nên và cũng là người đầu tiên được thụ hưởng.

Kỷ niệm 50 năm thành phố Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh là dịp để thêm một lần khẳng định: tên gọi thiêng liêng ấy không chỉ là niềm tự hào, mà còn là lời nhắc nhở thường trực về trách nhiệm tiên phong. Tiên phong trong đổi mới tư duy, hoàn thiện thể chế, làm chủ khoa học - công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và xây dựng một đô thị văn minh, hiện đại, nghĩa tình.