Tiếp tục hoàn thiện dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi)

Bổ sung quy định về thẩm quyền của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao sang Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an

Trình bày Tờ trình tóm tắt về dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi), Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Thứ trưởng Bộ Công an nhấn mạnh sự cần thiết ban hành Luật, việc ban hành Luật dựa trên các chủ trương, quan điểm của Đảng về sắp xếp tổ chức, bộ máy Nhà nước theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, không tổ chức đơn vị hành chính cấp huyện; việc sửa đổi Luật dựa trên nền tảng Hiến pháp và các quy định của pháp luật liên quan đến tư pháp hình sự.

Qua gần 10 năm thi hành, quy định của Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự đã bộc lộ một số vướng mắc, bất cập, chưa phù hợp với tình hình thực tiễn.

Về mục đích ban hành Luật, theo Thứ trưởng Bộ Công an, việc sửa đổi Luật nhằm thể chế hóa chủ trương, quan điểm của Đảng; kiện toàn hệ thống cơ quan điều tra; hoàn thiện quy định về nhiệm vụ, quyền hạn, thẩm quyền điều tra; tháo gỡ các vướng mắc, bất cập trong thực tiễn.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi)

Về phạm vi điều chỉnh, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) quy định về nguyên tắc tổ chức điều tra hình sự; tổ chức bộ máy, nhiệm vụ, quyền hạn của Cơ quan điều tra; nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra; Điều tra viên và các chức danh khác trong điều tra hình sự; quan hệ phân công, phối hợp và kiểm soát trong hoạt động điều tra hình sự; bảo đảm điều kiện cho hoạt động điều tra hình sự và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Về bố cục và nội dung cơ bản của dự thảo Luật, dự thảo Luật gồm8 chương, 52 điều (giảm 21 điều so với Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015; trong đó: bỏ 1 chương (Chương IV) và 24 điều; bổ sung 2 điều; giữ nguyên 7 điều; sửa đổi, bổ sung 43 điều.

Thượng tướng Phạm Thế Tùng trình bày Tờ trình tóm tắt về dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi)

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung các quy định về cơ quan điều tra: Quy định về tổ chức cơ quan điều tra và giao Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định về tổ chức bộ máy các cơ quan điều tra của Công an nhân dân và trong Quân đội nhân dân.

Khi không tổ chức cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, bổ sung quy định về thẩm quyền của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao sang Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an; thẩm quyền của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát quân sự Trung ương sang Cơ quan An ninh điều tra Bộ Quốc phòng.

Bổ sung thẩm quyền điều tra của các cơ quan điều tra của Công an nhân dân và trong Quân đội nhân dân đối với các tội phạm khác theo phân công của Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng để giải quyết các vụ án trên thực tế nhằm bảo đảm tính khách quan.

Dự thảo Luật cũng sửa đổi, bổ sung các quy định về cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra và Công an cấp xã. Đồng thời, sửa đổi, bổ sung các quy định về Điều tra viên 

Hoàn thiện dự án Luật, bảo đảm chất lượng trước khi trình Quốc hội

Trình bày Báo cáo tóm tắt thẩm tra sơ bộ dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu nêu rõ, Thường trực Ủy ban tán thành với nhiều nội dung trong Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật, thấy rằng dự án Luật đã thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách của Đảng về cải cách tư pháp; xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng, chống tội phạm, đáp ứng yêu cầu về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, chủ trương bảo vệ người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo dự án Luật tiếp tục rà soát để thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, chính sách của Đảng ban hành trong thời gian gần đây; rà soát kỹ quy định trong dự thảo, đối chiếu với các quy định liên quan để bảo đảm tính đồng bộ, tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Thảo luận về nội dung này, các đại biểu đóng góp ý kiến, thảo luận về nhiều nội dung của dự thảo Luật như: nguyên tắc tổ chức điều tra hình sự; tổ chức cơ quan điều tra của Công an nhân dân và Quân đội nhân dân; việc giám sát và bảo đảm quyền khiếu nại, tố cáo của người tố giác; nhiệm vụ, quyền hạn của Cơ quan an ninh điều tra Bộ Công an, Cơ quan an ninh điều tra Bộ Quốc phòng; nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra như Hải quan, Kiểm lâm, Kiểm ngư...

Quang cảnh phiên thảo luận

Kết luận nội dung thảo luận, thay mặt Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đánh giá cao Chính phủ, Cơ quan soạn thảo là Bộ Công an đã tích cực, chủ động phối hợp với các cơ quan có liên quan và phối hợp với Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội trong quá trình xây dựng dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi).

Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành cơ bản với những nội dung chính trong Tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp; đồng thời đề nghị Chính phủ, Bộ Công an phối hợp chặt chẽ với Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tiếp tục hoàn chỉnh dự thảo Luật, bảo đảm đồng bộ với dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) và thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành, kịp tiến độ trình tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI (tháng 10.2026).