Tiếp tục 'mở đường' bằng tư duy mới và năng lực quản trị mới

Năm mươi năm sau, tại Lễ kỷ niệm Thành phố vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ nhìn lại chặng đường phát triển đáng tự hào, mà quan trọng hơn, đã xác lập một yêu cầu mới đối với Thành phố trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Thông điệp xuyên suốt là Thành phố phải tiếp tục "mở đường" cho cả nước bằng đổi mới tư duy phát triển, đổi mới thể chế, đổi mới quản trị và nâng cao năng lực thực thi.

Đó là một thông điệp có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh đất nước đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới. Khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh Thành phố Hồ Chí Minh phải "hòa cùng dòng chảy" và phải là "động năng của dòng chảy đó", đồng thời tiếp tục "đi trước, mở đường, thử nghiệm, đột phá và lan tỏa", yêu cầu đặt ra không còn dừng ở việc duy trì tốc độ tăng trưởng hay giữ vững vị trí dẫn đầu về quy mô kinh tế. Điều được kỳ vọng cao hơn là Thành phố tiếp tục đóng vai trò tiên phong trong đổi mới mô hình phát triển, tạo ra những kinh nghiệm mới về thể chế và quản trị để lan tỏa cho cả nước.

Trong 40 năm đổi mới, Thành phố Hồ Chí Minh nhiều lần trở thành nơi khởi nguồn của những tư duy và cơ chế mới. Tuy nhiên, bối cảnh phát triển hiện nay đã khác. Sau khi mở rộng không gian phát triển, Thành phố sở hữu nhiều lợi thế hơn nhưng đồng thời cũng đối mặt với yêu cầu quản trị ở quy mô lớn và phức tạp hơn.

Chính vì vậy, điểm nhấn đáng chú ý nhất trong bài phát biểu không nằm ở sáu nhóm nhiệm vụ được giao, mà ở tư duy phát triển được đặt ra cho Thành phố. Khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định điều quyết định để hiện thực hóa khát vọng phát triển là "tư duy mới, thể chế mới, hạ tầng mới, quản trị mới, đội ngũ cán bộ mới và phương thức tổ chức thực hiện mới", đó cũng là sự chuyển dịch rõ nét trong cách tiếp cận phát triển: từ chú trọng mục tiêu tăng trưởng sang coi trọng năng lực kiến tạo tăng trưởng; từ ban hành chủ trương sang bảo đảm năng lực tổ chức thực hiện; từ phát huy lợi thế sẵn có sang xây dựng năng lực cạnh tranh dựa trên chất lượng quản trị.

Đó cũng là lý do yêu cầu về năng lực thực thi được nhấn mạnh xuyên suốt bài phát biểu: việc đã rõ phải làm ngay; việc còn vướng phải khẩn trương tháo gỡ; cấp nào có thẩm quyền thì cấp đó phải chịu trách nhiệm; không để chủ trương đúng chậm đi vào cuộc sống; không để trách nhiệm chung làm mờ trách nhiệm cá nhân; không để tiềm năng lớn bị níu lại bởi cách làm cũ. Thông điệp ấy cho thấy trọng tâm của phát triển không còn là ban hành thêm cơ chế, mà là chuyển hóa cơ chế thành kết quả cụ thể, đo đếm được bằng chất lượng phục vụ người dân, môi trường đầu tư và hiệu quả quản trị.

Nhìn vào sáu nhiệm vụ trọng tâm được giao, có thể thấy một điểm chung xuyên suốt là xây dựng nền quản trị hiện đại, hiệu lực và hiệu quả. Từ xây dựng đội ngũ cán bộ có năng lực thực thi cao, đẩy mạnh quản trị số, dữ liệu liên thông, phát huy cơ chế đặc thù, đến lấy chất lượng sống của người dân làm thước đo phát triển, tất cả đều hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực điều hành và khả năng tổ chức thực hiện của bộ máy.

Ở góc độ rộng hơn, đây không chỉ là yêu cầu đối với Thành phố Hồ Chí Minh mà còn phản ánh bước phát triển trong tư duy lãnh đạo đối với tiến trình phát triển quốc gia. Trong giai đoạn cạnh tranh mới, năng lực cạnh tranh của một quốc gia hay một siêu đô thị không chỉ được quyết định bởi nguồn lực, mà ngày càng phụ thuộc vào chất lượng thể chế, hiệu quả quản trị và năng lực thực thi. Thành phố Hồ Chí Minh được kỳ vọng tiếp tục là nơi thử nghiệm những mô hình mới về quản trị và cải cách thể chế, từ đó tạo động lực lan tỏa cho cả nước.

Nửa thế kỷ trước, việc Thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh là sự ghi nhận những đóng góp lịch sử và gửi gắm niềm tin vào tương lai. Hôm nay, niềm tin ấy được đặt trong một yêu cầu cao hơn. Mang tên Bác không chỉ là niềm tự hào, mà còn là trách nhiệm phải luôn tiên phong đổi mới, dám đột phá và biết tạo ra những giá trị mới cho đất nước.

Nếu trong giai đoạn đổi mới trước đây, Thành phố Hồ Chí Minh góp phần mở đường cho cải cách kinh tế, thì trong kỷ nguyên phát triển mới, Thành phố được kỳ vọng mở đường cho đổi mới thể chế, đổi mới quản trị và nâng cao năng lực thực thi. Đó không chỉ là con đường để Thành phố tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu, mà còn là đóng góp quan trọng đối với mục tiêu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa kiến tạo phát triển, hiện đại và có năng lực thực thi cao mà đất nước đang hướng tới.