Tiếp xúc cử tri: Nền tảng xây dựng Quốc hội gắn với thực tiễn

Tiếp xúc cử tri, kênh nắm bắt trực tiếp hơi thở đời sống

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2030 là sự kiện chính trị quan trọng của đất nước. Bên cạnh việc thực hiện quy trình theo luật định, cuộc bầu cử còn là đợt thực hành dân chủ sâu rộng, nơi cử tri trực tiếp lựa chọn những người đại diện cho ý chí, nguyện vọng và lợi ích của mình.

Ngày 15/3, cử tri cả nước sẽ tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, nhiệm kỳ 2026 - 2031. Ảnh: Giang Nam

Hiện nay, các bước chuẩn bị cho cuộc bầu cử đang được triển khai theo đúng quy định. Danh sách những người ứng cử đã được công bố và các ứng cử viên bước vào giai đoạn vận động bầu cử, tiếp xúc cử tri để trình bày chương trình hành động.

Theo PGS.TS Nguyễn Quang Tuyến - Trưởng khoa Pháp luật Kinh tế, Trường Đại học Luật Hà Nội, việc các ứng cử viên trực tiếp gặp gỡ và lắng nghe ý kiến cử tri là giải pháp rất quan trọng, thể hiện rõ tinh thần dân chủ trực tiếp trong quá trình bầu cử.

Thông qua các buổi tiếp xúc, ứng cử viên có cơ hội hiểu rõ hơn tâm tư, nguyện vọng và những vấn đề người dân tại địa phương quan tâm.

Nếu trúng cử đại biểu Quốc hội, những kiến nghị này sẽ được phản ánh tại nghị trường, góp phần hoàn thiện chính sách liên quan đến các vấn đề lớn của đất nước cũng như các vấn đề dân sinh hằng ngày.

Theo ông Tuyến, nhiệm kỳ Quốc hội tới sẽ đối mặt với nhiều thách thức khi Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng cao. Trong bối cảnh đó, việc nắm bắt thực tiễn đời sống xã hội là yếu tố rất quan trọng và tiếp xúc cử tri chính là kênh trực tiếp, hiệu quả giúp ứng cử viên hiểu rõ hơn những vấn đề thực tế tại địa phương.

Bên cạnh đó, các buổi tiếp xúc cũng giúp cử tri có điều kiện tìm hiểu kỹ hơn về những người ứng cử. Thông qua chương trình hành động của từng ứng viên, cử tri có thể đánh giá mức độ phù hợp với thực tiễn địa phương và cân nhắc lựa chọn người xứng đáng đại diện cho mình tại Quốc hội.

Trong thực tế, nhiều cử tri đã thẳng thắn nêu các vấn đề dân sinh cụ thể tại các buổi tiếp xúc, như chế độ phụ cấp đối với lực lượng ở cơ sở, hạ tầng địa phương hay các chính sách an sinh xã hội.

Theo PGS.TS Nguyễn Quang Tuyến, tiếp xúc cử tri là quá trình tương tác hai chiều: ứng cử viên có thêm thông tin để hiểu sâu thực tiễn địa phương, còn cử tri có cơ sở để đánh giá năng lực và trách nhiệm của người ứng cử.

Kỳ vọng vào những “đại biểu kiến tạo”

Theo PGS.TS Trần Thành Nam - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội, cơ cấu ứng cử đại biểu Quốc hội năm nay thể hiện sự quan tâm rõ hơn tới chất lượng đại biểu, đặc biệt về chuyên môn và khả năng đại diện cho nhiều tầng lớp xã hội.

Ông Lỗ Xuân Hòa - Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã Yên Lãng (TP. Hà Nội) trao đổi về quy định bầu cử với cử tri. Ảnh: Phạm Hùng.

Việc công khai thông tin về ứng cử viên ngày càng đầy đủ và minh bạch hơn, giúp cử tri có thêm cơ sở để tìm hiểu trước khi bầu chọn. Nhờ đó, việc lựa chọn đại biểu không chỉ dựa trên cảm nhận mà ngày càng dựa nhiều hơn vào các dữ liệu cụ thể về năng lực, kinh nghiệm và chương trình hành động của ứng viên.

Các chương trình hành động của ứng cử viên cũng phần nào thể hiện tầm nhìn, cam kết phụng sự và tinh thần cống hiến nếu được cử tri tín nhiệm. Đây là cơ sở quan trọng để cử tri đánh giá mức độ phù hợp của từng ứng viên.

Trong bối cảnh hiện nay, ngoài các hình thức tiếp xúc cử tri truyền thống, nhiều ý kiến cho rằng, cần tăng cường các kênh thông tin chính thống trên môi trường mạng để cử tri tiếp cận thông tin đầy đủ và chính xác hơn về ứng viên.

Theo PGS.TS Trần Thành Nam, đại biểu Quốc hội trong giai đoạn mới không chỉ cần giải quyết các vấn đề dân sinh trước mắt mà còn phải có tầm nhìn dài hạn, góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển của đất nước trong nhiều thập kỷ tới.

Đồng thời, cơ cấu đại biểu cũng cần quan tâm hơn tới những lĩnh vực và nhóm xã hội mới như kinh tế số, công nghệ cao hay khu vực lao động phi chính thức để các nhóm này có tiếng nói rõ ràng hơn trong quá trình xây dựng chính sách.

Ông Nam cũng cho rằng, chương trình hành động của ứng cử viên nên được xây dựng theo hướng cụ thể, có thể đo lường, qua đó giúp cử tri theo dõi và giám sát việc thực hiện cam kết sau khi trúng cử.

“Chúng tôi kỳ vọng Quốc hội khóa tới sẽ có nhiều đại biểu có năng lực giải quyết những vấn đề mới, phức tạp của thời kỳ phát triển mới, đặc biệt trong các lĩnh vực như kinh tế số, khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo”, ông Nam chia sẻ.

Trong kỷ nguyên phát triển mới, đất nước cần những “đại biểu kiến tạo”, không chỉ am hiểu thể chế mà còn thấu hiểu thực tiễn đời sống và có khả năng đưa ra các quyết sách dựa trên dữ liệu, tri thức và trách nhiệm trước cử tri.

Quy trình hiệp thương dân chủ đã hoàn thành bước chuẩn bị quan trọng, bảo đảm tiêu chuẩn và cơ cấu đại biểu. Tuy nhiên, chất lượng thực sự của cơ quan dân cử sẽ phụ thuộc vào sự lựa chọn của cử tri và bản lĩnh của những người được cử tri tín nhiệm.

Nguyễn Hạnh