Tiết kiệm năng lượng, lợi người bệnh (Kỳ 3): Thêm nguồn lực, xanh hoá nền y tế

Thêm nguồn lực cho người bệnh

Cùng với chuyển đổi số, Bệnh viện Bạch Mai đang triển khai Dự án thực hiện các tiêu chí về môi trường, xã hội và quản trị (ESG), hướng tới mô hình bệnh viện hiện đại, minh bạch, trách nhiệm và bền vững.

Với khoảng 2 triệu lượt khám và 200.000 lượt điều trị nội trú mỗi năm, bệnh viện phát sinh lượng chất thải đáng kể, đồng thời có nhu cầu sử dụng điện, nước và các nguồn lực lớn. Vì vậy, một trong những trọng tâm của dự án là tối ưu năng lượng, sử dụng hiệu quả tài nguyên và nâng cao hiệu quả quản lý chất thải.

Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội).

Theo kế hoạch, Bệnh viện Bạch Mai đặt mục tiêu tối ưu 10-15% nguồn lực năng lượng, tập trung giảm điện, nước tiêu thụ trên mỗi giường bệnh thông qua các giải pháp cải tiến và hệ thống chỉ số theo dõi hiệu quả. Bệnh viện cũng hướng tới giảm chất thải nguy hại, chất thải lây nhiễm; tăng cường phân loại tại nguồn, tối ưu thu gom, lưu giữ, xử lý và nâng tỷ lệ chất thải có khả năng tái chế.

Hiện bệnh viện vận hành hệ thống xử lý nước thải công suất 2.500-3.000 m³/ngày đêm, bảo đảm nước thải sau xử lý đạt quy chuẩn đầu ra cột A.

Dự án ESG được triển khai với sự phối hợp của Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia (STAMEQ) và Ban Thư ký Tổ chức Năng suất châu Á (APO), trong đó Bệnh viện Bạch Mai là một trong bốn đơn vị được lựa chọn tham gia thí điểm.

PGS.TS Vũ Văn Giáp, Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai nhấn mạnh, việc triển khai ESG là bước đi quan trọng trong định hướng phát triển lâu dài của bệnh viện, nhằm nâng cao hiệu quả quản trị, sử dụng tiết kiệm nguồn lực, giảm tác động môi trường và tăng cường trách nhiệm xã hội. "Bệnh viện cam kết phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đơn vị liên quan để triển khai dự án đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng và hiệu quả thực chất", PGS.TS Vũ Văn Giáp nói.

Hệ thống thiết bị y tế được đầu tư, vận hành tại Bệnh viện Bạch Mai.

Theo ông Lê Ngọc Thanh, Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh, các giải pháp tiết kiệm năng lượng, tối ưu vận hành và bảo vệ môi trường mang lại lợi ích trực tiếp cho cả người bệnh và nhân viên y tế.

"Mỗi kilowatt/giờ điện tiết kiệm được cũng là một phần nguồn lực được giữ lại để phục vụ người bệnh. Khi chi phí năng lượng được tối ưu, bệnh viện có thêm điều kiện đầu tư cho chuyên môn, trang thiết bị và môi trường khám, chữa bệnh. Người bệnh vì thế được hưởng lợi từ chính những kilowatt/giờ điện được sử dụng hiệu quả. Với cán bộ, nhân viên y tế, điều kiện làm việc được cải thiện, trang thiết bị hoạt động ổn định hơn, qua đó nâng cao hiệu quả công việc và giảm áp lực trong quá trình vận hành", ông Lê Ngọc Thanh nhấn mạnh.

Về khả năng nhân rộng, ông Thanh cho rằng các bệnh viện tuyến tỉnh có thể triển khai nhiều giải pháp với chi phí hợp lý như xây dựng quy chế sử dụng năng lượng tiết kiệm; thay thế đồng bộ hệ thống chiếu sáng bằng đèn LED; quản lý điện năng theo từng khu vực, khoa phòng; ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý tài sản, vận hành kỹ thuật và tăng cường truyền thông nội bộ nhằm hình thành văn hóa tiết kiệm năng lượng. "Đây đều là những giải pháp tương đối dễ triển khai, không đòi hỏi đầu tư quá lớn nhưng có thể tạo hiệu quả rõ rệt nếu được thực hiện đồng bộ và duy trì thường xuyên", ông Thanh nhấn mạnh.

Không gian xanh tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh.

Trong thời gian tới, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh tiếp tục hướng tới mô hình bệnh viện xanh - sạch - đẹp, thông minh và phát triển bền vững; từng bước đầu tư công nghệ tiết kiệm năng lượng, nghiên cứu ứng dụng năng lượng tái tạo khi đủ điều kiện, mở rộng chuyển đổi số, tăng cường quản lý chất thải và sử dụng vật tư thân thiện với môi trường.

"Đây là định hướng quan trọng nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, đồng thời xây dựng môi trường khám, chữa bệnh an toàn, văn minh và đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe của nhân dân", Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh nói.

Xây dựng văn hóa tiết kiệm 

ThS.BS Trần Nguyễn Như Anh, Giám đốc Quản lý chất lượng, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TPHCM cho biết, bệnh viện xác định tiết kiệm năng lượng, kiểm soát rác thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên không chỉ nhằm tối ưu chi phí vận hành mà từng bước trở thành một "nền tảng giao thức cơ bản" (philosophy) trong hoạt động của mỗi cán bộ, nhân viên.

Cán bộ, nhân viên và khách hàng thường xuyên được hướng dẫn, tuyên truyền về phân loại rác đúng cách. Tại khu vực vệ sinh, các bảng nhắc nhở tiết kiệm điện, nước được bố trí ở vị trí dễ quan sát.

Bệnh viện sử dụng giấy vệ sinh dạng cuộn lớn nhằm giảm lượng giấy và bao bì, đồng thời trang bị máy sấy tay để hạn chế sử dụng khăn giấy. Tại một số phòng chức năng như phòng siêu âm, khăn vải được sử dụng thay khăn giấy và được giặt, khử khuẩn theo quy trình sau mỗi lần sử dụng.

Mọi không gian trong hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh đều được phủ xanh. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Trong hoạt động hàng ngày, bệnh viện từng bước giảm sử dụng nhựa dùng một lần. Chai nước tại các cuộc họp, văn phòng được thay bằng bình và cốc thủy tinh có thể sử dụng nhiều lần. Nhà thuốc chuyển một phần túi cấp phát thuốc từ túi nilon sang túi giấy; căng tin sử dụng chai thủy tinh và cho phép đổi chai khi mua nước mới.

Đáng chú ý, chuyển đổi số cũng trở thành một giải pháp giảm chất thải. Năm 2025, bệnh viện số hóa các biểu mẫu đăng ký khám, kết quả và không in phim X-quang, CT, MRI cho tất cả người bệnh như trước đây. Một số quy trình nội bộ sử dụng nhiều giấy tờ, trong đó có quy trình mua sắm hàng hóa, cũng được số hóa 100%.

"Điều chúng tôi hướng tới không phải là một vài chương trình riêng lẻ mà là hình thành thói quen trong toàn hệ thống. Tiết kiệm điện, nước, phân loại rác, hạn chế sử dụng nhựa và giảm giấy in cần trở thành những việc làm tự nhiên trong công việc hàng ngày của mỗi cán bộ, nhân viên", ThS.BS Trần Nguyễn Như Anh nhấn mạnh.

Theo ThS.BS Trần Nguyễn Như Anh, mục tiêu của bệnh viện không dừng ở việc giảm chi phí vận hành mà hướng tới xây dựng một mô hình phát triển bền vững, trong đó lợi ích môi trường được gắn với chất lượng khám chữa bệnh và trải nghiệm của người bệnh.

Các hoạt động tuyên truyền về tiết kiệm năng lượng, phân loại rác được duy trì thường xuyên, đi cùng các quy định, hướng dẫn và cơ chế giám sát. Qua đó, bệnh viện từng bước hình thành ý thức sử dụng tài nguyên tiết kiệm, giảm phát sinh chất thải trong đội ngũ cán bộ, nhân viên và lan tỏa tới người bệnh, khách hàng.

"Phát triển bệnh viện xanh phải bắt đầu từ những giải pháp cụ thể, đo đếm được và duy trì lâu dài. Khi mỗi cán bộ nhân viên thay đổi một thói quen nhỏ, tổng thể bệnh viện sẽ tạo ra một thay đổi lớn. Đây cũng là cách Tâm Anh gắn mục tiêu phát triển bền vững với chất lượng phục vụ người bệnh", ThS.BS Trần Nguyễn Như Anh nói.

Trong năm 2026, bệnh viện tiếp tục duy trì những giải pháp đã phát huy hiệu quả, đồng thời tập trung hơn vào số hóa toàn bộ quy trình khám và điều trị. Mục tiêu là vừa nâng cao trải nghiệm, chất lượng điều trị, vừa giảm lượng giấy, mực in và các nguồn tài nguyên tiêu thụ trong quá trình vận hành.

Từ tiết kiệm năng lượng đến y tế xanh

Những câu chuyện tại Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện K, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh và Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TPHCM cho thấy, tiết kiệm năng lượng trong bệnh viện không còn là những hành động riêng lẻ như tắt một bóng đèn hay hạn chế sử dụng thiết bị. Đó đang trở thành một phương thức quản trị, trong đó công nghệ, chuyển đổi số, tối ưu vận hành và thay đổi thói quen sử dụng tài nguyên cùng hướng tới một mục tiêu: giảm tiêu hao nhưng không làm giảm chất lượng khám, chữa bệnh.

Ở góc độ chính sách, hướng đi này đã được Bộ Y tế xác lập trong Quyết định số 3990/QĐ-BYT ngày 30/12/2024, ban hành Kế hoạch thực hiện Chiến lược, Kế hoạch hành động quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2025-2030 của Bộ Y tế.

Theo kế hoạch, mục tiêu đến năm 2030 là xây dựng nền y tế xanh, thông minh, bền vững; giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên và nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ y tế. Bộ Y tế cũng đặt mục tiêu hoàn thiện và mở rộng mô hình cơ sở y tế xanh, bền vững, có khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu và sự cố môi trường.

Đáng chú ý, tăng trưởng xanh trong y tế được xác định không chỉ gắn với năng lượng tái tạo hay giảm phát thải. Kế hoạch của Bộ Y tế bao quát cả tiết kiệm nước và năng lượng, sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường, số hóa để giảm giấy và vật liệu tiêu hao, xây dựng cơ sở hạ tầng bền vững, tăng cường quản lý chất thải và ứng dụng công nghệ trong quản trị, vận hành cơ sở y tế.

Quyết định 3990/QĐ-BYT cũng yêu cầu các giải pháp tăng trưởng xanh trong ngành y tế phải hài hòa giữa lợi ích kinh tế và bảo vệ môi trường, đồng thời thường xuyên kiểm tra, giám sát, đánh giá để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả thực chất.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa với bệnh viện. Một cơ sở khám, chữa bệnh không thể tiết kiệm bằng cách cắt giảm những nhu cầu thiết yếu của người bệnh. Phòng mổ, ICU, cấp cứu, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh hay hệ thống bảo quản thuốc, máu đều phải được bảo đảm điều kiện vận hành nghiêm ngặt. Vì vậy, dư địa tiết kiệm nằm ở việc lựa chọn công nghệ phù hợp, nâng cao hiệu suất thiết bị, quản lý dữ liệu, tối ưu quy trình và thay đổi hành vi sử dụng.

Khi một kilowatt/giờ điện được tiết kiệm mà vẫn bảo đảm người bệnh được điều trị trong điều kiện tốt nhất, giá trị của kilowatt/giờ ấy không chỉ nằm trên hóa đơn tiền điện. Đó còn là nguồn lực có thể được dành cho thuốc, thiết bị, chuyên môn, cải thiện môi trường điều trị và nâng cao chất lượng phục vụ.

Và khi hàng nghìn cơ sở y tế cùng chuyển từ tư duy "tiêu thụ" sang "quản trị nguồn lực", những phần tiết kiệm nhỏ ở từng bệnh viện sẽ tạo thành một giá trị lớn ở cấp độ toàn ngành.

Quyết định 3990/QĐ-BYT đã đặt nền tảng chính sách cho quá trình đó khi xác định phát triển nền y tế xanh phải gắn với chuyển đổi số, sử dụng hiệu quả tài nguyên, xây dựng cơ sở y tế bền vững và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

Từ một bóng đèn LED, một hệ thống điều khiển thông minh, một tấm pin năng lượng mặt trời hay một bệnh án không còn in trên giấy, câu chuyện tiết kiệm năng lượng vì thế không dừng lại ở một bệnh viện. Đó là những viên gạch nhỏ góp phần hình thành một nền y tế xanh, thông minh và bền vững hơn.

Và sau cùng, đích đến của mỗi kilowatt/giờ được sử dụng hiệu quả vẫn là con người: một môi trường khám, chữa bệnh an toàn hơn, một hệ thống y tế vận hành hiệu quả hơn và thêm nguồn lực để chăm sóc sức khỏe nhân dân tốt hơn.