Tiêu chí sàng lọc và cơ chế rót vốn cho công nghệ chiến lược

Công nghệ chiến lược trong danh mục mới được xác định dựa trên 5 nguyên tắc và tiêu chí khắt khe để đảm bảo tính tinh gọn và hiệu quả cao nhất. Trả lời câu hỏi của Một Thế Giới, Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) cho biết, việc sàng lọc không chỉ tuân thủ Luật Công nghệ cao 2025 mà còn dựa trên ba yếu tố thực tiễn: nhu cầu phát triển kinh tế, tiềm năng của các ngành công nghiệp nội địa và khả năng hình thành chuỗi giá trị thị trường.

Ảnh minh họa

Danh mục mới hướng đến việc tập trung vào các sản phẩm có tác động trực tiếp đến kinh tế thay vì đầu tư dàn trải như giai đoạn trước.

5 tiêu chí then chốt định hình danh mục công nghệ chiến lược mới

Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ cho biết, để vào danh mục trên, các công nghệ được điều chỉnh này bảo đảm tính kế thừa từ Quyết định số 1131/QĐ-TTg và được thẩm định, đánh giá từ hàng chục cơ quan bộ ngành, tổ chức chuyên môn. Trong quá trình tinh gọn danh mục các công nghệ trình Thủ tướng, những tiêu chí cụ thể được dùng để 'sàng lọc' các công nghệ dựa trên các nguyên tắc và tiêu chí như:

Thứ nhất, thực hiện nghiêm chỉ đạo của Tổng bí thư, Thủ tướng Chính phủ và Phó thủ tướng Chính phủ về việc danh mục phải tinh gọn;

Thứ hai, việc điều chỉnh, bổ sung danh mục đảm bảo tính kế thừa Quyết định số 1131/QĐ-TTg ngày 12/6/2025 của Thủ tướng Chính phủ;

Danh mục 10 CNCL mới đang được Bộ Tư pháp thẩm định hồ sơ.

Thứ ba, đáp ứng tiêu chí xác định công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược được quy định tại Điều 5, Điều 6 Luật Công nghệ cao số 133/2025/QH15;

Thứ tư, dựa trên 3 yếu tố cơ bản: (i) Nhu cầu phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế; (ii) Lợi thế, tiềm năng của các ngành công nghiệp trong nước; (iii) Khả năng hình thành chuỗi giá trị và thị trường cho sản phẩm công nghệ. (Thống báo kết luận số 22);

Thứ năm, tôn trọng đề xuất của các bộ, cơ quan, đặc biệt là các bộ: Quốc phòng, Công an, Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường, Y tế, Xây dựng, Giáo dục và Đào tạo, Tài chính (được giao nhiệm vụ phối hợp với Bộ KH&CN tại Thông báo kết luận số 22).

Hiện nay, Bộ KH&CN đã phối hợp rất chặt chẽ với các bộ, cơ quan, tổ chức chuyên môn để rà soát, hoàn thiện Danh mục. Đến ngày 23/04/2026, Bộ KH&CN đã gửi hồ sơ xin ý kiến thẩm định của Bộ Tư Pháp. Danh mục mới có số lượng công nghệ ít và sản phẩm công nghệ ít hơn danh mục tại Quyết định 1131, công nghệ, sản phẩm mới được bổ sung lần này tập trung nhiều vào các công nghệ, sản phẩm có lợi thế, tiềm năng của các ngành công nghiệp trong nước, đã có thị trường, có tác động lớn và trực tiếp đến phát triển kinh tế.

30 sản phẩm CNCL và sản phẩm công nghệ tạo động lực tăng trưởng mới.

Bên cạnh đó, việc lựa chọn còn căn cứ vào khả năng tạo ra sự đột phá cho năng lực cạnh tranh quốc gia. Những công nghệ lần đầu được đưa vào diện chiến lược như đường sắt tốc độ cao hay chế biến sâu đất hiếm đều dựa trên lợi thế địa chính trị và tiềm năng công nghiệp sẵn có của Việt Nam. Điều này giúp ngân sách nhà nước được tập trung vào các "mũi nhọn" thực sự, có khả năng dẫn dắt toàn bộ chuỗi cung ứng và tạo ra thị trường bền vững cho sản phẩm công nghệ.

Cơ chế rót vốn: Không phân biệt tập đoàn và khởi nghiệp

Trả lời về lo ngại chính sách ưu đãi chỉ tập trung vào các "ông lớn", Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ khẳng định không có sự phân biệt đối xử giữa các tập đoàn và doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ (Deeptech startups).

Nhà nước thực hiện vai trò dẫn dắt vốn thông qua ba hình thức hỗ trợ chính: đặt hàng tài trợ thông qua các nhiệm vụ khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; hưởng ưu đãi về thuế, đầu tư, đấu thầu; và hỗ trợ hạ tầng nghiên cứu như phòng thí nghiệm trọng điểm.

Cơ chế này được thiết kế để tạo "ngách" cho các doanh nghiệp khởi nghiệp dựa trên năng lực sáng tạo và hiệu quả của sản phẩm đầu ra. Đối với các tập đoàn lớn đã có nền tảng, Nhà nước khuyến khích họ đóng vai trò dẫn đầu chuỗi giá trị, trong khi các doanh nghiệp Deeptech sẽ được tiếp thêm nguồn lực để phát triển các giải pháp đột phá. Mục tiêu cuối cùng là dùng vốn ngân sách làm "mồi" để thu hút mạnh mẽ vốn đầu tư tư nhân và dòng vốn FDI vào các lĩnh vực công nghệ trọng yếu.

Tập trung vào sản phẩm có lợi thế và thị trường rõ ràng

Việc phân loại 30 sản phẩm thành hai nhóm ưu tiên là cách để Nhà nước tối ưu hóa nguồn lực hỗ trợ. Nhóm 1 tập trung vào các sản phẩm có tác động kinh tế trực tiếp như vắc xin thế hệ mới, thiết bị mạng di động thế hệ sau, giúp doanh nghiệp trong nước nhanh chóng thương mại hóa.

Sự điều chỉnh này cũng phản ánh việc tiếp thu ý kiến từ 38 đơn vị trong việc lựa chọn các sản phẩm phù hợp với thế mạnh ngành và vùng. Bộ KH&CN đã giải trình và sàng lọc kỹ lưỡng, chỉ đưa vào danh mục những sản phẩm thực sự đáp ứng hàm lượng công nghệ cao, nhằm bảo đảm uy tín và giá trị của danh hiệu "Sản phẩm công nghệ chiến lược" khi tiếp cận các gói hỗ trợ đặc thù từ Chính phủ.

Bộ KH&CN khẳng định danh mục công nghệ và sản phẩm chiến lược không chỉ là danh sách hành chính, mà là tuyên ngôn về định hướng đầu tư quốc gia.

Bộ KH&CN kỳ vọng danh mục sẽ sớm được phê duyệt để có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, tạo động lực mới cho cộng đồng khoa học và doanh nghiệp.