Tiêu chí vượt trội xây dựng mô hình 'xã, phường xã hội chủ nghĩa'

Chiều 9/11, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP Vũ Đại Thắng đã chủ trì buổi làm việc với hai xã Thư Lâm, Phúc Thịnh về tiến độ xây dựng và triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa”.

Gỡ điểm nghẽn hạ tầng, kinh tế

Báo cáo tại buổi làm việc, Chủ tịch UBND xã Phúc Thịnh Nguyễn Văn Bằng cho biết, đơn vị đã làm rõ các tiêu chí xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa. Thời gian tới, Phúc Thịnh tập trung đầu tư hạ tầng, giải phóng mặt bằng, nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, văn hóa và an sinh xã hội; phát triển thương mại, dịch vụ, logistics gắn với trục Nhật Tân - Nội Bài. Đồng thời, khai thác giá trị 53 di tích lịch sử - văn hóa và 15 di sản văn hóa phi vật thể, gắn bảo tồn di sản với phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa.

Chủ tịch UBND xã Thư Lâm Phạm Trọng La đánh giá, đến ngày 4/11, địa phương có 12/54 tiêu chí đạt yêu cầu, 8 tiêu chí có điểm, nhưng chưa đạt và 34 tiêu chí chưa đủ căn cứ xác định điểm. Tổng điểm đạt 22,8/100 điểm. Đáng chú ý, 23/54 tiêu chí chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể.

Lãnh đạo TP Hà Nội làm việc với xã Thư Lâm và Phúc Thịnh về tiến độ xây dựng mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa"

Theo lộ trình, Thư Lâm phấn đấu đến hết năm 2026 đạt 14/54 tiêu chí; năm 2027 đạt 31 tiêu chí; năm 2030 đạt 48 tiêu chí, tương ứng 84/100 điểm; giai đoạn 2031-2035 hoàn thành và duy trì đủ 54 tiêu chí.

Từ thực tế này, Thư Lâm kiến nghị TP sớm giao cơ quan đầu mối thống nhất hướng dẫn, đánh giá 54 tiêu chí; đẩy nhanh phê duyệt quy hoạch phân khu, bố trí vốn cho các công trình hạ tầng trọng điểm. Đồng thời, nghiên cứu cơ chế đặc thù về phân cấp nguồn thu, định mức chi thường xuyên, bổ sung ngân sách có mục tiêu; tăng cường cán bộ chuyên môn và duy trì tổ chuyên gia hỗ trợ trực tiếp địa phương.

Tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu nhấn mạnh, đối với việc triển khai 54 chỉ tiêu, tiêu chí, trước hết cần xác định rõ trách nhiệm của từng sở, ngành trong hướng dẫn hai xã. Các sở, ngành không thể chỉ chờ địa phương hoàn thành kiểm đếm, thống kê rồi mới tổ chức thẩm định, đánh giá, chấm điểm và công nhận. Thay vào đó, phải chủ động hướng dẫn ngay từ đầu để hai xã hiểu rõ yêu cầu, cách thức thực hiện và phương pháp đánh giá từng tiêu chí.

Ông Nguyễn Xuân Lưu yêu cầu, từ nay đến hết tháng 11, các sở, ngành phải cụ thể hóa 54 chỉ tiêu, tiêu chí thành bộ tài liệu hướng dẫn thống nhất. Trong đó, cần làm rõ từng chỉ tiêu của Thành phố, chỉ tiêu của xã, phường; xác định những nội dung địa phương cần đạt cao hơn hoặc thấp hơn so với yêu cầu chung, tùy theo tính chất của từng tiêu chí.

Cụ thể hóa 54 tiêu chí xã xã hội chủ nghĩa

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng nhận định, hai xã đã triển khai khối lượng công việc lớn, chủ động xây dựng đề án, kế hoạch và các nội dung theo định hướng của Ban Chỉ đạo Thành phố. Các đồng chí lãnh đạo xã đã nhận thức rõ vị trí, vai trò, trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ được giao.

Tuy nhiên, xây dựng mô hình không chỉ là câu chuyện đầu tư hạ tầng hay bố trí nguồn lực tài chính. Trong 54 tiêu chí, có nhiều nội dung thuộc các lĩnh vực văn hóa, y tế, giáo dục, chính trị, tổ chức bộ máy, hoạt động của Mặt trận và các tổ chức đoàn thể. Vì vậy, cần có sự vào cuộc đồng bộ của các sở, ngành TP cùng hai địa phương nghiên cứu, đề xuất giải pháp thực hiện cụ thể.

Chủ tịch UBND TP Hà Nội kết luận buổi làm việc.

Chủ tịch UBND TP nhấn mạnh, các sở, ngành không thể chỉ giao chỉ tiêu rồi chờ địa phương thống kê, báo cáo để kiểm đếm vào cuối năm. Cách làm đó chưa thể hiện được vai trò hướng dẫn, đồng hành và trách nhiệm của cơ quan quản lý chuyên ngành.

“Các tiêu chí của mô hình thí điểm phải có yêu cầu cao hơn mức bình quân chung, tạo được sự khác biệt và sức hấp dẫn của mô hình mới. Nếu chỉ đặt ra những mục tiêu tương đương tiêu chuẩn thông thường thì chưa cần thiết phải xây dựng mô hình thí điểm”, Chủ tịch UBND TP nhấn mạnh.

Lấy ví dụ trong lĩnh vực giáo dục, Chủ tịch UBND TP cho rằng, trường học trong mô hình này không chỉ dừng lại ở việc đạt chuẩn quốc gia mà cần nghiên cứu những chính sách, điều kiện học tập tốt hơn cho học sinh. Có thể tính đến các nội dung như hỗ trợ miễn phí bữa ăn trưa, sách giáo khoa, mở rộng các hoạt động giáo dục văn hóa, nghệ thuật và kỹ năng xã hội. Những nội dung này cần được các sở, ngành cùng địa phương nghiên cứu, đề xuất cụ thể, phù hợp với điều kiện thực tế và khả năng cân đối nguồn lực để đầu tư.

Về nhiệm vụ thời gian tới, người đứng đầu UBND TP Hà Nội yêu cầu các cơ quan, đơn vị khẩn trương hoàn thành những nội dung được giao trong năm 2026. Theo báo cáo tại buổi làm việc, trong số 18 nhiệm vụ mới chỉ có 6 nhiệm vụ hoàn thành. Các nhiệm vụ còn lại, nhất là những nội dung liên quan đến quy hoạch, mô hình chính quyền minh bạch, có trách nhiệm giải trình, cần được tập trung triển khai, bảo đảm tiến độ.

Lãnh đạo UBND TP cũng yêu cầu các sở, ngành sớm có ý kiến góp ý, hướng dẫn cụ thể để hai địa phương hoàn thiện đề án, phấn đấu thông qua đề án trong thời gian tới và triển khai thực hiện từ năm 2027. Những vấn đề cần tập trung tháo gỡ, nhất là về quy hoạch, nguồn lực và tổ chức bộ máy, phải được rà soát, báo cáo thành phố để có chỉ đạo kịp thời.