Tiêu chuẩn hóa phải đi trước, dẫn dắt phát triển công nghệ mới

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định phát biểu tại lễ kỷ niệm. Ảnh: PV

Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định nhấn mạnh, trong bối cảnh thế giới đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng, giảm phát thải và bảo đảm khả năng tiếp cận năng lượng an toàn, tin cậy với chi phí hợp lý, tiêu chuẩn giữ vai trò quan trọng trong việc thống nhất các yêu cầu kỹ thuật, bảo đảm an toàn, chất lượng và khả năng tương thích giữa thiết bị, hệ thống và công nghệ.

Từ yêu cầu thực tiễn đó, Thứ trưởng Lê Xuân Định cho rằng công tác tiêu chuẩn hóa của Việt Nam cần thay đổi cách tiếp cận, không chỉ đáp ứng nhu cầu hiện có mà phải chủ động nhận diện xu hướng, dự báo nhu cầu và chuẩn bị tiêu chuẩn cho những lĩnh vực mới. Chuyển dịch xanh, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và sự thay đổi của chuỗi cung ứng toàn cầu đang làm xuất hiện nhanh chóng các sản phẩm, công nghệ, mô hình kinh doanh mới, đặt ra yêu cầu ngày càng cao về an toàn, khả năng kết nối, truy xuất và tính bền vững.

Quang cảnh buổi lễ. Ảnh: PV

Tính đến tháng 10-2026, hệ thống tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) có hơn 14.600 tiêu chuẩn còn hiệu lực, trong đó khoảng 65% hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế và khu vực. Theo Thứ trưởng, đây là nền tảng quan trọng, song quy mô không phải mục tiêu cuối cùng. Điều quan trọng là tiêu chuẩn phải có chất lượng, được xây dựng kịp thời, có khả năng dự báo và tạo ra giá trị thực chất cho doanh nghiệp, thị trường và xã hội.

Triển khai Chiến lược tiêu chuẩn quốc gia giai đoạn 2026-2035 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 876/QĐ-TTg ngày 15-5-2026, Thứ trưởng Lê Xuân Định đề nghị ưu tiên xây dựng tiêu chuẩn phục vụ các công nghệ chiến lược, năng lượng sạch, lưu trữ năng lượng, lưới điện, hạ tầng sạc xe điện và sử dụng năng lượng hiệu quả; đồng thời nâng cao vai trò của Việt Nam trong xây dựng tiêu chuẩn quốc tế.

Một yêu cầu đáng chú ý là gắn tiêu chuẩn hóa chặt chẽ hơn với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển công nghệ; ứng dụng công nghệ số trong xây dựng, quản lý, phổ biến và áp dụng tiêu chuẩn để doanh nghiệp, người dân dễ tiếp cận, sử dụng. Cùng với đó, cần chuyển mạnh từ xây dựng tiêu chuẩn sang tạo giá trị từ tiêu chuẩn, lấy nhu cầu thực tiễn làm căn cứ và tăng cường hướng dẫn, đào tạo, hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng hiệu quả.

Chiến lược tiêu chuẩn quốc gia đặt mục tiêu đến năm 2030 xây dựng khoảng 100 TCVN mới phục vụ công nghệ chiến lược, hỗ trợ tối thiểu 50.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa áp dụng TCVN; tỷ lệ TCVN hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế, khu vực đạt 75%. Đến năm 2035, khoảng 30% TCVN mới phục vụ công nghệ mới, kinh tế số và kinh tế xanh; tỷ lệ TCVN hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế, khu vực đạt 80%.

Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia Nguyễn Nam Hải. Ảnh: PV

Tại lễ kỷ niệm, Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia Nguyễn Nam Hải cũng nhấn mạnh vai trò của tiêu chuẩn trong xây dựng niềm tin, nâng cao hiệu quả vận hành của nền kinh tế và thích ứng với những thay đổi về công nghệ, thương mại.

Sáng cùng ngày, trong khuôn khổ Lễ kỷ niệm Ngày Tiêu chuẩn Thế giới cũng đã diễn ra 4 hội thảo chuyên đề. Các hội thảo tập trung vào các lĩnh vực: An ninh năng lượng; vật liệu thân thiện môi trường; thực phẩm an toàn, bền vững; trí tuệ nhân tạo và đô thị thông minh. Các nội dung thảo luận hướng tới làm rõ vai trò của tiêu chuẩn trong giải quyết những yêu cầu thực tiễn của phát triển công nghệ, sản xuất và đời sống.

Hội thảo chuyên đề lĩnh vực An ninh năng lượng. Ảnh: PV

Các hội thảo góp phần mở rộng trao đổi chuyên môn về những lĩnh vực đang đặt ra yêu cầu mới đối với hoạt động tiêu chuẩn hóa. Đây cũng là những nội dung gắn với thông điệp của Ngày Tiêu chuẩn Thế giới năm 2026: Phát huy vai trò của tiêu chuẩn trong thúc đẩy phát triển bền vững, bảo đảm công nghệ được ứng dụng an toàn, hiệu quả và đáp ứng nhu cầu thực tiễn.