Tiểu thuyết đồ hoạ thắng giải 'Oscar truyện tranh'

Tác phẩm “Purgatory Funeral Cakes” (tạm dịch: Tiệm Bánh Tang Lễ - Luyện Ngục Đường) của họa sĩ truyện tranh Hàn Quốc Sanho đã giành giải Tác phẩm châu Á xuất bản tại Mỹ hay nhất tại Giải thưởng Eisner lần thứ 38. Giải thưởng này thường được ví như “Oscar của truyện tranh”, theo Korea Times.

Giải thưởng (diễn ra ngày 24/7) vinh danh bản dịch tiếng Anh xuất sắc của một tác phẩm truyện tranh châu Á được phát hành tại Bắc Mỹ.

Một cảnh trong sách Tiệm bánh tang lễ Luyện Ngục Đường. Ảnh: The Korea Herald.

Trước đó, một số tác phẩm Hàn Quốc như “The Story of Life on the Golden Fields” (tạm dịch: Chuyện đời trên những cánh đồng vàng) của Kim Dong-hwa, “Grass” (Cỏ) của Keum Suk Gendry-Kim và “Hellbound” (Địa ngục) của Yeon Sang-ho và Choi Kyu-seok từng được đề cử. Tuy nhiên, đây là lần đầu một tác phẩm Hàn Quốc giành giải.

Giải Eisner được xem là một trong ba giải thưởng lớn của ngành truyện tranh quốc tế, cùng với Liên hoan Truyện tranh Quốc tế Angoulême của Pháp và Giải thưởng Harvey của Mỹ.

Những chiếc bánh dành cho người đã khuất

Xuất bản lần đầu tại Hàn Quốc, Tiệm Bánh Tang Lễ - Luyện Ngục Đường là tiểu thuyết đồ họa kỳ ảo kể về một cửa hàng bí ẩn chuyên làm bánh cho người đã khuất. Bản tiếng Anh được nhà xuất bản Mỹ Dark Horse Comics phát hành năm 2025, do dịch giả Danny Lim dịch.

Tác phẩm là bộ truyện tranh đầu tay gồm 3 tập của họa sĩ Sanho, xoay quanh Margot, một thợ làm bánh, và người trợ lý ma Miro. Họ điều hành một cửa hàng đặc biệt, chuyên làm bánh cho người đã qua đời.

Theo câu chuyện, người chết phải vượt qua vùng đất luyện ngục trong 49 ngày để đến Cánh cổng Tái sinh cùng hành trang là những chiếc bánh của Margot.

Mỗi chiếc bánh được làm riêng, dựa trên những ký ức mà người thân còn sống chia sẻ, chuyển hóa thành hương vị, kết cấu và hình dáng, trở thành món quà cuối cùng, độc nhất dành cho người đã mất.

Tác phẩm kể về một cửa hàng đặc biệt, chuyên làm bánh cho người đã khuất. Ảnh: The Korea Herald.

Đằng sau thế giới kỳ ảo ấy là câu chuyện về ký ức và nỗi mất mát. Người chết dần đánh mất ký ức khi đi qua luyện ngục, trong khi người sống lại đi theo hướng ngược lại: họ tìm về những ký ức để níu giữ họ. “Tôi nghĩ nỗi tiếc thương bắt đầu từ việc nhớ lại”, Sanho nói với Korea Herald.

Theo cô, dù người đã khuất “không còn tồn tại ở bất cứ đâu trên thế giới này”, ký ức họ để lại vẫn sống trong lòng người ở lại. Vì thế, con người cần trở về với những kỷ niệm vui vẻ, để ký ức về họ không chỉ gắn với nỗi buồn chia ly.

Ý tưởng về những chiếc bánh dành cho người đã khuất bắt nguồn từ một ký ức thời thơ ấu của Sanho. Trên ngọn đồi sau ngôi nhà nơi cô lớn lên ở vùng quê Gimhae (tỉnh Nam Kyungsang) có hai ngôi mộ vô chủ. Đó chỉ là những ụ đất trọi, không hàng rào hay bia đá.

Sanho từng chứng kiến bố mẹ rót rượu soju lên mộ như một nghi thức đơn giản dành cho người đã khuất. Năm 8 tuổi, khi gia đình chuẩn bị chuyển đi, cô lấy một miếng bánh sinh nhật đặt lên một trong những ngôi mộ. “Ký ức ấy ở lại với tôi rất lâu và trở thành khởi nguồn của ‘Tiệm bánh tang lễ - Luyện Ngục Đường”, cô kể.

Sanho muốn những chiếc bánh trong truyện không chỉ chứa các hương vị mà còn có thể chứa cả ký ức. “Nếu thực sự muốn, gần như chẳng có thứ gì là không thể trở thành nguyên liệu”, cô nói. Chính ý tưởng này tạo nên những chiếc bánh mang tính cá nhân cao, nơi những kỷ niệm tưởng như vô hình được biến thành một phần hữu hình của món quà dành cho người chết.

Tác phẩm cũng phản ánh sự quan tâm của Sanho đến những người cảm thấy mình là kẻ ngoài cuộc. Các nhân vật của cô thường là những sinh vật khác thường sống trong những thế giới đời thường, như chú mèo mơ trở thành phi hành gia, ngôi sao nhạc rock hát bằng mang hay bà mẹ ma cà rồng lái xe tải vào ban đêm. “Cảm giác mình là kẻ ngoài cuộc trong một xã hội luôn đòi hỏi mọi người phải bình thường... có thể đau đớn và cô độc”, Sanho nói. Cô cho rằng một số điều mình muốn gửi gắm qua cảm giác ấy đã được đưa vào những nhân vật xa lạ trong truyện.

“Tiệm bánh tang lễ - Luyện Ngục Đường” ban đầu được Sanho tự xuất bản năm 2019. Sau đó, tác phẩm được Nhà xuất bản Munhakdongne phát hành, giành nhiều giải thưởng tại Hàn Quốc và từng bước vươn ra thị trường quốc tế. Truyện hiện được xuất bản tại 9 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có Mỹ và Pháp.

Khác với xu hướng webtoon cuộn dọc đang chiếm ưu thế tại Hàn Quốc, Sanho chọn kể câu chuyện trên những trang truyện in. Cô cho rằng webtoon phù hợp với việc kiểm soát nhịp thời gian và hướng ánh nhìn của độc giả, trong khi trang giấy cho phép mở ra những không gian rộng theo chiều ngang.

Đặc biệt, cô yêu thích những trang truyện đôi và muốn tận dụng chính hình thức vật lý của cuốn sách: “Tôi muốn sử dụng chính hình thức vật lý của một cuốn sách - thứ mà bạn phải mở ra như mở một cánh cửa để bước vào”.

Hiện Sanho đang thực hiện hai tác phẩm mới: một câu chuyện về người đàn ông mắc bệnh nan y muốn tự làm ngôi mộ cho mình và một câu chuyện về người phụ nữ buộc phải ăn những thứ bị cấm để sống sót.