Tìm lại đồng thuận trong một thế giới nhiều biến động

2209-LHQ2.jpg: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại Phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc Khoá 81. Ảnh: Thống Nhất – TTXVN

Khôi phục lòng tin, tăng cường hợp tác đa phương

Với chủ đề “Khôi phục lòng tin, quản lý chuyển đổi: Một Liên hợp quốc hành động vì tất cả mọi người”, Tuần lễ cấp cao UNGA 81 diễn ra trong bối cảnh cộng đồng quốc tế phải đối mặt với hàng loạt thách thức, từ xung đột, khủng hoảng nhân đạo, bất bình đẳng đến biến đổi khí hậu và sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI).

Phát biểu khai mạc phiên thảo luận chung, Tổng Thư ký Liên hợp quốc (TTK LHQ) António Guterres cảnh báo những “vết rạn nứt” trên thế giới đang ngày càng mở rộng. Theo ông, các cuộc xung đột, bất bình đẳng, cú sốc khí hậu và những gián đoạn do công nghệ không phải là những cuộc khủng hoảng riêng lẻ, mà có mối liên hệ chặt chẽ với nhau và đều gắn với vấn đề quyền lực.

Ông Guterres chỉ ra ba sự dịch chuyển quyền lực lớn đang diễn ra, gồm sự trỗi dậy của các trung tâm ảnh hưởng mới về kinh tế, chính trị và công nghệ; sự chuyển giao quyền lực từ chính phủ sang các tập đoàn và cá nhân có thế lực; và sự chuyển giao quyền lực từ con người sang máy móc, trong đó có AI. Từ đó, TTK LHQ kêu gọi xây dựng một thế giới đa cực dựa trên sự liên kết, luật pháp quốc tế và các quy tắc chung, thay vì chia rẽ thành các khối đối đầu.

Trong thông điệp của mình, người đứng đầu Liên hợp quốc tập trung vào bốn “phép thử” lớn về quyền lực, gồm chiến tranh, bất bình đẳng, biến đổi khí hậu và AI. Đối với các cuộc xung đột tại Trung Đông, Ukraine, Sudan, Myanmar và nhiều nơi khác, ông cảnh báo những hệ lụy khi vũ lực lấn át ngoại giao và trách nhiệm giải trình bị xói mòn. Ông đồng thời nhấn mạnh nhu cầu cải tổ Hội đồng Bảo an, trong đó có việc tăng cường đại diện của châu Phi.

Về khí hậu, Tổng Thư ký kêu gọi các chính phủ thúc đẩy kế hoạch chuyển đổi khỏi nhiên liệu hóa thạch phù hợp với mục tiêu hạn chế mức tăng nhiệt độ toàn cầu ở ngưỡng 1,5 độ C, đồng thời tăng cường hỗ trợ các quốc gia dễ bị tổn thương. Về AI, ông nhấn mạnh yêu cầu tăng cường đối thoại, minh bạch, lòng tin và hợp tác, cho rằng vấn đề cốt lõi không nằm ở công nghệ mà ở trách nhiệm giải trình trong việc sử dụng công nghệ.

Cùng quan điểm về nhu cầu cải tổ và nâng cao hiệu quả hoạt động của LHQ, Chủ tịch Đại hội đồng khóa 81 Khalilur Rahman cho rằng tổ chức này vẫn giữ vai trò không thể thay thế, song sự tồn tại thôi là chưa đủ. Theo ông, cộng đồng quốc tế đòi hỏi Liên hợp quốc phải hoạt động hiệu quả hơn, trong đó cần tiếp tục cải tổ Hội đồng Bảo an theo hướng đại diện, minh bạch và phù hợp hơn với thực tế địa chính trị hiện nay.

Các vấn đề được nêu tại phiên khai mạc cho thấy một trong những mối quan tâm xuyên suốt của Tuần lễ cấp cao UNGA 81 là làm thế nào để củng cố vai trò của chủ nghĩa đa phương trong bối cảnh thế giới ngày càng phân hóa. Bên cạnh các cuộc khủng hoảng cụ thể, yêu cầu đặt ra là xây dựng những cơ chế hợp tác có khả năng ứng phó hiệu quả hơn với các thách thức xuyên biên giới và bảo đảm luật pháp quốc tế được tôn trọng.

Từ hội nhập đến chủ động đóng góp

Ngày 22/9 (giờ địa phương), tại Trụ sở Liên hợp quốc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có bài phát biểu quan trọng tại Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc Khóa 81.

“Hành trình gần nửa thế kỷ của Việt Nam cùng Liên hợp quốc phản ánh chính quá trình chuyển mình của đất nước chúng tôi”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, từ chỗ chủ yếu tiếp nhận sự hỗ trợ trong những năm tháng tái thiết và đổi mới, Việt Nam ngày nay ngày càng chủ động đóng góp vào những nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế. Lực lượng quân đội và công an Việt Nam tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình LHQ, “mang khát vọng hòa bình của dân tộc đến những nơi mà hòa bình còn mong manh”.

Trong thông điệp tại Đại hội đồng LHQ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh trong bối cảnh thế giới đang trải qua những chuyển dịch sâu sắc, với nhiều rủi ro và bất định, Việt Nam đề cao việc khôi phục lòng tin, duy trì đối thoại, tôn trọng Hiến chương LHQ và luật pháp quốc tế, đồng thời thúc đẩy hợp tác để cạnh tranh không trở thành đối đầu và khác biệt không dẫn tới xung đột.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng nhấn mạnh yêu cầu quản trị những thay đổi về khoa học, công nghệ và trí tuệ nhân tạo. “Khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang mở ra những cơ hội chưa từng có, đồng thời cũng đặt ra những thách thức mới”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nói.

Các nước đang phát triển cần được tham gia thực chất vào quá trình xây dựng các quy tắc về công nghệ, được hỗ trợ về cơ sở hạ tầng và năng lực số, đồng thời tiếp cận công bằng với những thành quả của tiến bộ khoa học - công nghệ. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, việc Việt Nam đăng cai Lễ mở ký Công ước LHQ về chống tội phạm mạng tại Hà Nội năm 2025 thể hiện mong muốn đóng góp thiết thực vào hợp tác số toàn cầu. Việt Nam cũng đồng thời tích cực chuẩn bị đảm nhiệm vai trò chủ nhà APEC năm 2027, cùng các nước xây dựng một ASEAN đoàn kết, tự cường và vững mạnh.

Trong khuôn khổ chuyến công tác tại New York, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có các cuộc gặp với Tổng thống Thụy Sĩ Guy Pamerlin, Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb, Tổng thống Timor Leste José Ramos-Horta, Tổng thống Fiji Ratu Lalabalavu, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul và Thủ tướng Australia Anthony Albanese. Các cuộc gặp tập trung thúc đẩy quan hệ song phương, tăng cường phối hợp tại các diễn đàn đa phương, nhất là LHQ và ASEAN, đồng thời mở rộng hợp tác trong những lĩnh vực cùng quan tâm.

Một dấu ấn khác là lễ trao các văn kiện hợp tác giữa Việt Nam và LHQ. Các Chương trình Hợp tác quốc gia giai đoạn 2027-2031 giữa Việt Nam với UNDP, UNICEF và UNFPA mở ra khuôn khổ hợp tác mới về đổi mới mô hình phát triển, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, nâng cao năng lực tự cường và phát triển con người.

Cũng tại sự kiện, Việt Nam và Văn phòng LHQ về Ma túy và Tội phạm (UNODC) trao Ý định thư về việc thành lập Trung tâm Phòng, chống tội phạm mạng khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại Việt Nam, góp phần cụ thể hóa những ưu tiên Việt Nam nêu tại Đại hội đồng LHQ về hợp tác công nghệ và an ninh mạng.

Từ bài phát biểu tại diễn đàn đa phương đến các cuộc gặp song phương và những thỏa thuận hợp tác cụ thể, hoạt động của Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tại Tuần lễ cấp cao UNGA 81 cho thấy một Việt Nam không chỉ hội nhập mà ngày càng chủ động tham gia, đóng góp vào các vấn đề chung của cộng đồng quốc tế.