Tín dụng tăng nhanh, ngân hàng tăng tốc huy động vốn qua trái phiếu

Ngân hàng huy động hàng nghìn tỷ đồng qua trái phiếu

Theo thông tin công bố trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), trong tháng 7/2026 có 19 đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ với tổng giá trị 12.539 tỷ đồng. Trong đó, riêng lĩnh vực ngân hàng thực hiện 13 đợt phát hành, huy động 7.900 tỷ đồng, chiếm khoảng 63% tổng giá trị phát hành trong tháng.

Diễn biến này đánh dấu sự trở lại của nhóm ngân hàng ở vị trí dẫn đầu thị trường sau khi quy mô phát hành thấp hơn nhóm bất động sản trong nửa đầu năm. Cùng với sự gia tăng về quy mô huy động, mặt bằng lãi suất trái phiếu cũng có xu hướng đi lên. Theo phân tích của VCBS, lãi suất phát hành trái phiếu doanh nghiệp bình quân hiện đã lên khoảng 9,9%/năm. Trong đó, nhóm ngân hàng phổ biến quanh mức 9%/năm, trong khi nhóm bất động sản ghi nhận mức cao nhất khoảng 12,5%/năm.

Ngân hàng huy động hàng nghìn tỷ đồng qua trái phiếu. Ảnh: ST

Đằng sau xu hướng này là áp lực ngày càng lớn đối với bài toán cân đối nguồn vốn của các tổ chức tín dụng. Đến ngày 31/7/2026, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt gần 20,3 triệu tỷ đồng, tăng 8,98% so với cuối năm 2025. Trong khi huy động vốn chưa tăng tương ứng, chênh lệch giữa tốc độ tăng tín dụng và huy động tiếp tục tạo sức ép lên thanh khoản cũng như cơ cấu kỳ hạn nguồn vốn của hệ thống ngân hàng.

Một trong những thương vụ đáng chú ý trên thị trường gần đây đến từ Sacombank. Ngân hàng này vừa phát hành 3 lô trái phiếu mã STB12606, STB12607 và STB12608. Cả ba lô đều có kỳ hạn 6 năm, phát hành bằng đồng Việt Nam và áp dụng lãi suất cố định 10%/năm trong toàn bộ thời hạn trái phiếu.

Như vậy, chỉ qua ba lô trái phiếu trên, Sacombank đã huy động thành công 3.650 tỷ đồng. Các đợt phát hành nằm trong kế hoạch chào bán tối đa 20.000 tỷ đồng trái phiếu riêng lẻ đã được ngân hàng thông qua trước đó.

Theo phương án phát hành, nguồn vốn thu được sẽ được sử dụng để bổ sung vốn trung và dài hạn, qua đó tăng cường năng lực tài chính, nâng cao khả năng chống chịu rủi ro và đáp ứng các mục tiêu quản trị vốn của ngân hàng.

Ở kênh phát hành ra công chúng, HDBank cũng công bố kế hoạch chào bán trái phiếu đợt 2. Theo đó, ngân hàng dự kiến chào bán tổng cộng 100 triệu trái phiếu, tương ứng số vốn dự kiến huy động 10.000 tỷ đồng, với mệnh giá 100.000 đồng/trái phiếu. Số trái phiếu này được thực hiện qua hai đợt phát hành, khoảng cách giữa đợt thứ nhất và thứ hai không quá 12 tháng.

Trước đó, BIDV cũng công bố kết quả chào bán trái phiếu ra công chúng đợt 2. Tổng số lượng trái phiếu dự kiến chào bán gần 37 triệu đơn vị, mệnh giá và giá chào bán đều ở mức 100.000 đồng/trái phiếu, tương ứng tổng giá trị theo mệnh giá gần 3.699 tỷ đồng.

Đây là trái phiếu không chuyển đổi, không kèm chứng quyền, không có tài sản bảo đảm, xác lập nghĩa vụ trả nợ trực tiếp và là nợ thứ cấp của BIDV. Tuy nhiên, ngân hàng thực tế phân phối được hơn 13,65 triệu trái phiếu, tương đương gần 37% tổng lượng chào bán, qua đó thu về 1.365 tỷ đồng.

Nhiều ngân hàng khác cũng huy động quy mô lớn qua kênh trái phiếu. LPBank huy động 10.100 tỷ đồng, trong đó phần lớn là trái phiếu kỳ hạn 3 năm có lãi suất 8,6%/năm. Techcombank huy động thêm 9.000 tỷ đồng, nâng tổng giá trị phát hành từ đầu năm lên 25.000 tỷ đồng; VPBank cũng thu về 4.000 tỷ đồng.

Theo bà Nguyễn Thảo Hạnh, Phó phòng Bộ phận Nghiên cứu và Dịch vụ nhà đầu tư tại FiinRatings, trái phiếu ngân hàng có lợi thế nhất định trong việc thu hút các nhà đầu tư tổ chức. “Các ngân hàng là tổ chức có mức độ tín nhiệm cao hơn so với doanh nghiệp, được quản lý và giám sát chặt chẽ bởi Ngân hàng Nhà nước. Do đó, trái phiếu ngân hàng phù hợp khẩu vị thận trọng của nhiều quỹ đầu tư, công ty chứng khoán và bảo hiểm”, bà Hạnh nhận định.

Thực tế, quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp đã phục hồi đáng kể trong những tháng gần đây. Số liệu của Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam (VBMA) cho thấy, riêng tháng 6 có 41 đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp với tổng giá trị gần 44.000 tỷ đồng. Trong đó có 39 đợt phát hành riêng lẻ trị giá hơn 40.000 tỷ đồng và hai đợt phát hành ra công chúng trị giá 3.500 tỷ đồng. Lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, tổng giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp đạt gần 213.000 tỷ đồng, trong đó phát hành riêng lẻ gần 188.000 tỷ đồng và phát hành ra công chúng hơn 24.800 tỷ đồng.

Trái phiếu giúp ngân hàng giải bài toán vốn dài hạn

Theo các chuyên gia, việc ngân hàng gia tăng phát hành trái phiếu không đơn thuần nhằm đáp ứng nhu cầu thanh khoản trước mắt mà còn gắn với yêu cầu cơ cấu lại nguồn vốn, giảm phụ thuộc vào tiền gửi ngắn hạn và nâng cao các chỉ tiêu an toàn vốn.

TS. Lê Duy Bình, Giám đốc điều hành Economica Vietnam cho rằng, phát hành trái phiếu ra công chúng là một trong những kênh huy động vốn trung và dài hạn hiệu quả đối với các ngân hàng trong bối cảnh hiện nay. “Lợi ích lớn nhất của kênh này là giúp ngân hàng gia tăng nguồn vốn có kỳ hạn dài, từ đó cải thiện cơ cấu vốn và phục vụ tốt hơn cho nhu cầu tín dụng dài hạn của nền kinh tế”, ông Bình nhận định.

Theo ông, phát hành trái phiếu đồng thời giúp các ngân hàng tái cấu trúc tài sản và nguồn vốn theo hướng cân đối, bền vững hơn, giảm phụ thuộc vào vốn ngắn hạn, phù hợp với lộ trình giảm dần tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn theo quy định của NHNN. “Ngoài ra, trái phiếu thường được phát hành với quy mô lớn giúp tối ưu hóa chi phí huy động. Khi phát hành hiệu quả, ngân hàng không chỉ giảm được chi phí vốn mà còn có thể nâng cao vị thế trên thị trường vốn, góp phần đa dạng hóa kênh huy động, bên cạnh nguồn tiền gửi truyền thống từ dân cư và tổ chức kinh tế”, TS. Lê Duy Bình phân tích.

Tuy nhiên, theo chuyên gia này, huy động được nguồn vốn dài hạn mới chỉ là một vế của bài toán. Quan trọng hơn là ngân hàng phải sử dụng nguồn tiền tương ứng với kỳ hạn và khả năng tạo dòng tiền. “Thực tế, vốn huy động từ trái phiếu có thời hạn dài, vì vậy ngân hàng cần có kế hoạch sử dụng vốn tương ứng vào các dự án hoặc khoản cho vay có khả năng sinh lời bền vững, đảm bảo dòng tiền trả lãi và gốc đúng hạn. Đồng thời, xây dựng chiến lược quản trị thanh khoản phù hợp để tránh rủi ro mất cân đối dòng tiền. Điều này đòi hỏi ngân hàng phải nâng cao năng lực thẩm định, lựa chọn dự án, kiểm soát rủi ro tín dụng một cách chặt chẽ”, ông Bình nhấn mạnh.

TS. Châu Đình Linh, Trường Đại học Ngân hàng TP. HCM, cũng cho rằng ngoài nhu cầu bổ sung nguồn vốn, việc phát hành trái phiếu còn có ý nghĩa đối với năng lực an toàn vốn của các tổ chức tín dụng. Theo ông Linh, bên cạnh mục tiêu đáp ứng nhu cầu thanh khoản, nhiều trái phiếu ngân hàng, nhất là trái phiếu có kỳ hạn dài và đáp ứng các điều kiện theo quy định, còn có thể được tính vào vốn cấp 2. Qua đó, ngân hàng có thêm dư địa cải thiện hệ số an toàn vốn, củng cố năng lực tài chính và mở rộng hoạt động kinh doanh, nhất là khi huy động vốn cạnh tranh.

Đây cũng được xem là một trong những động lực khiến thị trường trái phiếu ngân hàng có thể tiếp tục sôi động trong những tháng còn lại của năm. Khi tăng trưởng tín dụng duy trì ở mức cao, nhu cầu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế tiếp tục lớn, trong khi huy động tiền gửi phải cạnh tranh ngày càng gay gắt, trái phiếu sẽ trở thành kênh bổ sung quan trọng trong chiến lược nguồn vốn của các ngân hàng.

“Nhiều ngân hàng đã công bố kế hoạch huy động thêm hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn tỷ đồng thông qua kênh trái phiếu. Vì vậy, hoạt động phát hành trái phiếu dự kiến tiếp tục sôi động trong nửa cuối năm 2026”, TS. Châu Đình Linh nhận định.