Tín hiệu đèn đỏ hé lộ bất thường trong vụ tàu cao tốc Tây Ban Nha

Vụ 2 đoàn tàu cao tốc va chạm tại miền Trung Tây Ban Nha sáng 28/10 khiến ít nhất 69 người thiệt mạng và hơn 100 người bị thương. Đây là tai nạn đường sắt nghiêm trọng nhất tại nước này kể từ năm 2013, đồng thời làm dấy lên nhiều câu hỏi về quy trình vận hành và mức độ an toàn của mạng lưới đường sắt cao tốc.

Theo Bộ trưởng Giao thông Tây Ban Nha Óscar Puente, tai nạn xảy ra vào khoảng 8h53 tại khu vực giữa hai thị trấn Mora và Orgaz, gần tỉnh Toledo, cách Madrid khoảng 118 km về phía nam.

Thời điểm đó, đoàn tàu cao tốc Iryo đang dừng trước tín hiệu đèn đỏ, thì bị đoàn tàu Renfe chạy từ Madrid đến Seville đâm từ phía sau. Cú va chạm khiến 3 toa tàu trượt khỏi đường ray và lao xuống sườn taluy, Reuters cho biết.

Đoàn tàu được phép chạy dù đèn đỏ vẫn bật

Diễn biến ban đầu cho thấy sự cố có thể bắt nguồn từ trục trặc kỹ thuật kết hợp với sai sót trong quá trình điều hành.

Khoảng 8h30 cùng ngày, hệ thống an toàn tự động LZB gặp sự cố trên đoạn đường sắt dài 63 km ở phía nam thành phố Toledo. Hệ thống này lập tức kích hoạt cơ chế dừng tự động đối với 6 đoàn tàu đang lưu thông trong khu vực.

Sau khi hệ thống gặp trục trặc, trung tâm điều hành của Adif, công ty quản lý hạ tầng đường sắt quốc doanh Tây Ban Nha, tại ga Atocha ở Madrid chuyển sang điều khiển thủ công.

Đến 8h36, đoàn tàu Renfe được cấp phép tiếp tục hành trình dù tín hiệu đèn đỏ vẫn bật và tàu Iryo phía trước chưa di chuyển. Theo ông Puente, đoàn tàu Renfe không bị áp dụng giới hạn tốc độ và đã tăng tốc lên khoảng 200 km/h trước khi xảy ra va chạm.

"Đèn tín hiệu đỏ cấm tàu di chuyển, nhưng đoàn tàu vẫn được cấp phép tiếp tục hành trình", ông Puente nói, đồng thời mô tả quyết định này là "không thể lý giải".

Quyết định khó hiểu trước thảm kịch

Các đoạn ghi âm liên lạc giữa nhân viên điều độ và lái tàu được truyền thông Tây Ban Nha công bố hé lộ những phút trước thảm kịch. Trong đó, nhân viên điều độ dường như yêu cầu tàu Renfe tiếp tục chạy với tốc độ bình thường mà không xác nhận đoàn tàu Iryo đã rời khỏi vị trí hay chưa.

Theo quy trình an toàn được đề cập trong các thông tin ban đầu, khi xảy ra tình huống tương tự, tàu cần di chuyển với tốc độ khoảng 40 km/h để lái tàu có đủ thời gian xử lý và phanh khi cần thiết.

Một đoạn ghi âm khác cho thấy lái tàu Iryo cũng nhận được chỉ thị khôi phục hoạt động bình thường. Tuy nhiên, vài phút sau, người này thông báo không thể khởi động lại đoàn tàu và phương tiện vẫn đang đứng yên.

Dù vậy, các công đoàn đường sắt cảnh báo không nên vội quy trách nhiệm cho từng nhân viên điều độ. Họ cho rằng những đoạn ghi âm bị rò rỉ đã qua chỉnh sửa và có thể thiếu các thông tin quan trọng về bối cảnh trao đổi.

Hiện trường hai tàu cao tốc đâm nhau ở Tây Ban Nha Ít nhất 64 người thiệt mạng sau khi hai tàu cao tốc va chạm tại tỉnh Toledo, miền Trung Tây Ban Nha, trên tuyến đường sắt nối Madrid với Seville.

Bên cạnh khả năng sai sót trong điều hành, tình trạng của hệ thống LZB cũng trở thành tâm điểm chú ý.

Salvador Garcia-Ayllon, giáo sư tại Đại học Kỹ thuật Cartagena, cho rằng đây là hệ thống đã lỗi thời và không còn được sử dụng tại các quốc gia châu Âu khác. Hệ thống này dự kiến được thay thế từ năm 2021, nhưng kế hoạch chưa được triển khai trên đoạn đường xảy ra tai nạn.

Công đoàn lái tàu SEMAF cho biết đã nhiều lần yêu cầu cải thiện an toàn và bảo trì đường sắt. Theo tổ chức này, các cuộc đàm phán với chính phủ về vấn đề an toàn, được khởi động sau vụ tai nạn tại Adamuz hồi tháng 1, đã đình trệ vào tháng 4 mà không đạt được đồng thuận.

Trước thảm kịch mới nhất, Tây Ban Nha đã ghi nhận hai vụ tai nạn đường sắt chết người khác trong năm nay. Vụ việc hồi tháng 1 tại tỉnh Córdoba khiến 46 người thiệt mạng, trong khi một vụ trật bánh gần Barcelona khiến một lái tàu tử vong.

Thủ tướng Pedro Sánchez cam kết điều tra toàn diện vụ việc. "Nếu có sai phạm do sự tắc trách, điều đó sẽ được làm sáng tỏ. Nếu hệ thống an toàn có thiếu sót, chúng tôi sẽ xử lý một cách quyết liệt", ông tuyên bố.

Công tác nhận dạng nạn nhân vẫn tiếp diễn

Theo cập nhật của chính quyền khu vực Castilla-La Mancha, đoàn tàu Iryo chở 151 hành khách, trong khi tàu Renfe có 393 người trên khoang. Trong số những người thiệt mạng, 24 người đi trên tàu Renfe và 44 người có mặt trên tàu Iryo.

Có 110 người bị thương được đưa đến bệnh viện, trong đó 60 người đã được xuất viện tính đến sáng 29/10 (giờ địa phương).

Hơn 500 nhân viên cứu hộ và ứng phó khẩn cấp, cùng ít nhất 3 trực thăng và nhiều thiết bị bay không người lái, được triển khai tại hiện trường. Các đội cứu hộ làm việc xuyên đêm để tìm kiếm nạn nhân trong những toa tàu bị biến dạng.

Lực lượng Vệ binh Dân sự Tây Ban Nha mở 4 văn phòng tại các thành phố khác nhau để đẩy nhanh quá trình nhận dạng thi thể, đồng thời thu thập mẫu ADN từ thân nhân. Theo cơ quan này, đã có 67 trường hợp được trình báo mất tích sau tai nạn.

Công tác nhận dạng đang được triển khai trong khi lực lượng cứu hộ tiếp tục tìm kiếm tại những toa tàu bị phá hủy. Ảnh: Reuters.

Các nhân viên cứu hộ làm việc tại hiện trường vụ va chạm giữa hai đoàn tàu cao tốc giữa các thị trấn Mora và Orgaz, gần Toledo (Tây Ban Nha) ngày 28/10. Ảnh: Reuters.

Một phụ nữ tên Rosario cho biết bà đã cung cấp mẫu ADN để hỗ trợ tìm kiếm con trai 32 tuổi Francisco José, người có mặt trên một trong 2 đoàn tàu gặp nạn. Bà kể con trai từng định lên một trong những đoàn tàu liên quan đến vụ tai nạn tại Adamuz hồi tháng 1, nhưng sau đó quyết định mua vé cho chuyến đi muộn hơn, theo CNN.

Trong số những người thiệt mạng có một sĩ quan Vệ binh Dân sự tên José Manuel và cựu Bộ trưởng Tây Ban Nha Fátima Báñez, theo xác nhận của các cơ quan liên quan.

Bộ Ngoại giao Tây Ban Nha cho biết 42 công dân nước ngoài đến từ 7 quốc gia có liên quan đến vụ tai nạn. Trong số này, ít nhất một người thiệt mạng và 7 người bị thương. Bộ Ngoại giao Mỹ cũng xác nhận có một số công dân nước này bị thương.

Tây Ban Nha đã bắt đầu 3 ngày quốc tang từ ngày 29/10. Thủ tướng Sánchez cho biết các đội cứu hộ đang tập trung đưa thi thể những người thiệt mạng ra khỏi các toa tàu để phục vụ công tác nhận dạng. Chính phủ cũng sẽ triển khai các khoản bồi thường cho gia đình nạn nhân trong thời gian tới.