Tin mừng cho cha mẹ nuôi dạy con song ngữ

Nhiều phụ huynh lo ngại việc trò chuyện với con bằng ngôn ngữ thứ 2 có thể làm giảm sự gắn kết trong gia đình. Ảnh: Freepik.

Nghiên cứu cho thấy việc chuyển đổi giữa hai ngôn ngữ không ảnh hưởng đến “đồng bộ thần kinh”, trạng thái hoạt động đồng thời của các mạng lưới thần kinh trong não giữa những người đang tương tác xã hội. Đây được xem là yếu tố quan trọng giúp hình thành và duy trì sự gắn bó lành mạnh giữa cha mẹ và con cái.

Nhóm nghiên cứu đã phân tích liệu ngôn ngữ được sử dụng trong gia đình song ngữ có ảnh hưởng đến chất lượng tương tác giữa mẹ và con hay không. Họ so sánh các tình huống khi hai mẹ con trò chuyện bằng tiếng mẹ đẻ của người mẹ với những lúc sử dụng tiếng Anh, nhằm xác định liệu đa ngôn ngữ có thể trở thành rào cản trong giao tiếp và gắn kết gia đình.

Kết quả được đăng tải trên tạp chí Frontiers in Cognition cho thấy sự đồng bộ này không hề bị gián đoạn khi thay đổi ngôn ngữ.

Efstratia Papoutselou, tác giả chính của nghiên cứu và là nghiên cứu viên tại Đại học Nottingham, cho biết não bộ của các bà mẹ song ngữ và con của họ vẫn duy trì trạng thái “đồng điệu” như nhau, bất kể họ chơi đùa bằng tiếng mẹ đẻ hay bằng ngôn ngữ thứ hai đã học được.

Đồng bộ thần kinh là hiện tượng não của hai người hoạt động cùng nhịp khi họ tương tác với nhau. Các nhà khoa học cho rằng đây là nền tảng sinh học quan trọng của sự thấu hiểu và gắn bó trong mối quan hệ cha mẹ, con cái.

Trong nghiên cứu, nhóm tác giả theo dõi 15 cặp mẹ con. Tất cả bà mẹ đều không phải người bản ngữ tiếng Anh nhưng sử dụng tiếng Anh thành thạo như ngôn ngữ thứ hai. Các em nhỏ đều song ngữ, sử dụng được cả tiếng mẹ đẻ của mẹ và tiếng Anh.

Hai mẹ con tham gia một buổi chơi kéo dài 45 phút, chia làm ba phần. Đầu tiên, họ tương tác bằng tiếng mẹ đẻ của người mẹ. Sau đó, họ chuyển sang nói chuyện bằng tiếng Anh. Ở phần cuối, hai mẹ con chơi độc lập trong im lặng.

Trong suốt quá trình này, cả mẹ và con đều đội một thiết bị chuyên dụng để đo sự thay đổi nồng độ oxy trong các mạch máu não, chỉ số phản ánh mức độ hoạt động của não bộ.

Kết quả cho thấy mức độ đồng bộ thần kinh cao hơn rõ rệt khi mẹ và con tương tác trực tiếp so với khi chơi độc lập. Sự đồng bộ này đặc biệt mạnh ở vùng vỏ não trán, khu vực liên quan đến việc ra quyết định, lập kế hoạch, suy luận và xử lý cảm xúc. Các tác giả kết luận rằng việc nói chuyện bằng ngôn ngữ thứ hai không làm giảm khả năng người mẹ đồng bộ với con trong lúc chơi đùa.

Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu cũng lưu ý rằng dù việc chuyển ngôn ngữ không làm gián đoạn đồng bộ thần kinh, nhiều nghiên cứu khác cho thấy việc sử dụng ngôn ngữ thứ hai có thể ảnh hưởng đến cách con người giao tiếp.

Một số nghiên cứu khác cho thấy ở người trưởng thành học ngôn ngữ thứ hai muộn hơn trong cuộc đời, cách tương tác có thể khác so với khi sử dụng tiếng mẹ đẻ, đặc biệt trong những tình huống giàu cảm xúc hoặc đòi hỏi nhiều nỗ lực nhận thức.

Các tác giả nhận định rằng người nói ngôn ngữ thứ hai thường cảm thấy có một khoảng cách cảm xúc nhất định khi sử dụng ngôn ngữ không phải bản ngữ. Điều này có thể ảnh hưởng đến cách họ thể hiện tình cảm, kỷ luật hay sự đồng cảm trong mối quan hệ cha mẹ, con cái.

Nhóm nghiên cứu đề xuất các nghiên cứu trong tương lai nên mở rộng sang những gia đình có trình độ ngôn ngữ khác nhau, bao gồm trường hợp cha mẹ kém thành thạo ngôn ngữ thứ hai hoặc trẻ không được tiếp xúc song ngữ ngay từ khi sinh ra. Ngoài ra, các nhà khoa học cũng nên xem xét các dạng tương tác ngoài gia đình, như giữa trẻ với giáo viên hoặc người lạ, để hiểu rõ hơn tác động của đa ngôn ngữ đến giao tiếp xã hội.

Phát hiện này góp phần làm dịu đi những lo ngại của nhiều phụ huynh song ngữ rằng việc chuyển đổi ngôn ngữ có thể làm suy yếu mối liên kết tình cảm với con. Ít nhất ở cấp độ não bộ, sự gắn kết ấy vẫn bền chặt, dù ngôn ngữ được sử dụng là gì.

Kỳ Duyên