Tin vũ khí hôm nay 20.1: Nga chuẩn bị thử nghiệm thế hệ tên lửa xuyên lục địa mới

Nga chuẩn bị thử nghiệm thế hệ tên lửa xuyên lục địa mới

Nga đang lên kế hoạch tiến hành các đợt thử nghiệm mới đối với thế hệ tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM) nhiên liệu rắn trong năm 2026, như một phần của quá trình thay thế dần dòng Topol-M đã phục vụ hơn hai thập kỷ. Theo các nguồn tin từ Nga, các cuộc thử nghiệm này sẽ bao gồm cả biến thể triển khai trong hầm phóng cố định lẫn phiên bản cơ động trên xe mang phóng, phản ánh cách tiếp cận quen thuộc nhằm duy trì khả năng sống còn của lực lượng răn đe hạt nhân trên bộ.

Topol-M, tên lửa đạn đạo xuyên lục địa đầu tiên do Nga phát triển sau khi Liên Xô tan rã, chính thức được biên chế cho Lực lượng Tên lửa Chiến lược Nga vào tháng 12.2000 và có tầm hoạt động khoảng 11.000km - Ảnh: Bộ Quốc phòng Nga

Điểm đáng chú ý là các ICBM thế hệ mới được cho là sẽ không chỉ thay đổi về tầng đẩy, mà còn đi kèm đầu đạn siêu vượt âm có khả năng điều khiển, khác với các đầu đạn đạn đạo truyền thống. Những đầu đạn này không thuộc dòng Avangard hiện có, mà được Nga xếp vào nhóm “siêu vượt âm thế hệ thứ hai” dành riêng cho tên lửa đạn đạo xuyên lục địa. Nếu được xác nhận, đây sẽ là bước tiến song song trong hiện đại hóa cả phương tiện mang và tải trọng tác chiến.

Mặc dù Nga chưa công bố tên định danh chính thức, giới phân tích thường liên hệ quá trình thay thế Topol-M với một số chương trình đã biết như RS-24 Yars, RS-26 Rubezh hoặc dự án tương lai Kedr. Tuy nhiên, việc nhấn mạnh các thử nghiệm mới và đầu đạn siêu vượt âm có điều khiển cho thấy nhiều khả năng đây không chỉ là các biến thể nâng cấp của Yars hay Rubezh, mà là một hướng phát triển riêng biệt, phục vụ giai đoạn hiện đại hóa tiếp theo của lực lượng tên lửa chiến lược Nga.

Topol-M (RT-2PM2) chính thức vào biên chế từ năm 2000, là một trong những ICBM đầu tiên của Nga được phát triển sau khi Liên Xô tan rã. Tên lửa này sử dụng nhiên liệu rắn ba tầng, có tầm bắn khoảng 11.000km, mang một đầu đạn hạt nhân đơn, và được triển khai cả trong hầm phóng lẫn trên bệ phóng cơ động bánh lốp. Với vòng đời thiết kế khoảng 15 - 20 năm, phần lớn Topol-M hiện nay đã tiến sát hoặc vượt ngưỡng thời gian phục vụ dự kiến, khiến việc thay thế từ giai đoạn 2026 - 2027 trở nên hợp lý về mặt kỹ thuật.

Trong bối cảnh Nga đang dần chuyển từ các hệ thống mang đầu đạn đơn sang các tên lửa có khả năng mang nhiều đầu đạn hoặc đầu đạn cơ động, các thử nghiệm ICBM mới không chỉ nhằm duy trì số lượng, mà còn hướng tới tăng tính xuyên thủng phòng thủ tên lửa. Việc kết hợp tầng đẩy nhiên liệu rắn thế hệ mới với đầu đạn siêu vượt âm có điều khiển có thể làm phức tạp đáng kể bài toán phát hiện và đánh chặn của các hệ thống phòng thủ hiện đại, đồng thời phản ánh xu hướng cạnh tranh công nghệ ngày càng rõ nét trong lĩnh vực răn đe hạt nhân trên bộ.

Tên lửa Hàn Quốc Hyunmoo-V, mối đe dọa cho hệ thống hầm ngầm của Triều Tiên

Theo hãng tin Yonhap, kể từ ngày 19.1, Hàn Quốc đã bắt đầu triển khai tác chiến tiền phương tên lửa đạn đạo Hyunmoo-V, đánh dấu việc hệ thống này chính thức chuyển từ giai đoạn phát triển sang biên chế hoạt động. Đây là loại tên lửa được thiết kế cho các đòn tấn công thông thường có độ chính xác cao nhằm vào những mục tiêu ngầm sâu và kiên cố, nằm trong kế hoạch răn đe dài hạn đối với Triều Tiên.

Tên lửa Hyunmoo-V có khối lượng đầu đạn lên tới 9 tấn và tầm bắn tác chiến tối thiểu khoảng 300km trong cấu hình xuyên phá hầm ngầm. Nếu giảm khối lượng đầu đạn, tên lửa này có thể vươn tới các mục tiêu ở khoảng cách lên tới 5.500km - Ảnh: KFN

Quá trình triển khai được khởi động từ cuối năm 2025 và dự kiến thực hiện theo từng giai đoạn, với mục tiêu hoàn tất trong nhiệm kỳ của Tổng thống Lee Jae-myung. Giới chức quốc phòng Hàn Quốc cho biết Hyunmoo-V đóng vai trò then chốt trong năng lực tấn công phản lực thông thường, nhằm đối phó với mạng lưới hầm ngầm, sở chỉ huy và cơ sở chiến lược được bảo vệ nghiêm ngặt. Việc đưa hệ thống này vào trực chiến cho thấy sản xuất, huấn luyện và tích hợp cấp đơn vị đang được tiến hành song song.

Hyunmoo-V lần đầu được công bố trước công chúng hồi tháng 10.2024, khi tên lửa xuất hiện trên bệ phóng cơ động trong cấu hình hoàn chỉnh. Theo các thông tin chính thức, tên lửa mang đầu đạn có khối lượng rất lớn, khoảng 8 - 9 tấn, với tầm bắn tối thiểu khoảng 300km trong cấu hình xuyên phá hầm ngầm. Khi giảm tải trọng, tầm bắn được đánh giá có thể mở rộng đáng kể, từ vài trăm đến hàng nghìn kilômét. Sai số vòng tròn xác suất được ước tính chỉ vài mét, cho thấy ưu tiên hàng đầu của hệ thống là độ chính xác và động năng, hơn là phạm vi tác chiến.

Chương trình Hyunmoo-V bắt nguồn từ đầu những năm 2010, sau khi các đánh giá an ninh chỉ ra hạn chế của Hàn Quốc trong việc tấn công các mục tiêu ngầm sâu. Tiến trình phát triển ban đầu bị ràng buộc bởi các giới hạn về tên lửa, nhưng sau khi những hạn chế này được dỡ bỏ vào giai đoạn 2017 - 2021, dự án đã được đẩy nhanh đáng kể. Đến cuối năm 2023, hệ thống được cho là đã hoàn tất phát triển và sẵn sàng bước vào sản xuất loạt.

Về mặt kỹ thuật, Hyunmoo-V được triển khai trên xe mang phóng bánh lốp nhiều trục, sử dụng phương thức phóng nguội nhằm tăng khả năng sống còn và cơ động. Tên lửa sử dụng động cơ nhiên liệu rắn hai tầng, đạt tốc độ rất cao trong pha cuối, tạo động năng lớn để xuyên phá kết cấu bê tông và đá trước khi kích nổ. Đầu đạn ưu tiên khối lượng và hình học va chạm để gây sụp đổ cấu trúc ngầm, thay vì tạo hiệu ứng nổ diện rộng.

Trong học thuyết quốc phòng của Hàn Quốc, Hyunmoo-V là một thành phần quan trọng của hệ thống “ba trục”, đặc biệt trong trụ cột trừng phạt và trả đũa quy mô lớn. Cùng với kế hoạch mở rộng số lượng và tiếp tục cải tiến, hệ thống này đang được định vị như nền tảng trung tâm của năng lực tấn công thông thường chính xác cao trong dài hạn.

Cột mốc mới của UAV chiến đấu Mỹ

General Atomics (Mỹ) cho biết máy bay không người lái phản lực MQ-20 Avenger đã hoàn thành một bài thử nghiệm đánh chặn trên không mang tính bước ngoặt vào tháng 1, trong đó hệ thống bay tự hành của UAV đã chủ động phát hiện, tiếp cận và mô phỏng tiêu diệt một máy bay có người lái đóng vai đối phương. Đây là lần đầu tiên Avenger thực hiện một kịch bản đánh chặn không đối không “sống” với mức độ can thiệp tối thiểu từ con người, phản ánh bước tiến rõ rệt trong khái niệm máy bay chiến đấu hợp tác (CCA) mà Không quân Mỹ đang theo đuổi.

General Atomics đã chứng minh một bước tiến lớn trong năng lực tác chiến trên không tự động, khi UAV MQ-20 Avenger thực hiện thành công một pha đánh chặn trên không thực tế nhằm vào máy bay có người lái với sự can thiệp tối thiểu của con người - Ảnh: General Atomics

Chuyến bay xuất phát từ California đã sử dụng một bộ phần mềm tự hành tham chiếu do chính phủ Mỹ cung cấp. Sau khi kế hoạch nhiệm vụ được lập trên giao diện người - máy và nạp lên máy bay, MQ-20 cất cánh theo chế độ điều khiển truyền thống, rồi chuyển sang điều khiển tự hành khi đã ở trên không. Trong quá trình bay, hệ thống cho thấy khả năng tuân thủ các vùng không phận “được phép” và “bị cấm”, đồng thời linh hoạt điều chỉnh quỹ đạo để thực hiện nhiệm vụ.

Trọng tâm của thử nghiệm là pha đánh chặn, trong đó UAV Avenger sử dụng cảm biến tìm kiếm - theo dõi hồng ngoại (IRST) do Anduril Industries phát triển để phát hiện mục tiêu một cách thụ động, không cần phát sóng radar. Dựa trên dữ liệu thu được, hệ thống tự hành đã xây dựng đường bay đánh chặn, tính toán hình học tiếp cận và thực hiện một phương án khai hỏa mô phỏng. General Atomics cho biết, nếu mang vũ khí thật, đòn đánh này được đánh giá là có khả năng tiêu diệt mục tiêu.

MQ-20 Avenger là UAV phản lực cỡ lớn, được xem là bước phát triển tốc độ cao và giảm tín hiệu so với dòng MQ-9 Reaper. Máy bay có chiều dài khoảng 13m, sải cánh gần 20m, sử dụng động cơ phản lực cánh quạt PW545B, cho phép bay ở độ cao trên 15.000m với tốc độ hành trình xấp xỉ 740km/h. Khoang vũ khí trong thân giúp giảm tín hiệu radar và hồng ngoại, trong khi tải trọng và thời gian bay trên 20 giờ cho phép thực hiện các nhiệm vụ trinh sát, tuần tra và tấn công tầm xa.

Trong những năm gần đây, Avenger đã trở thành nền tảng thử nghiệm chính cho các giải pháp tự hành mở. Nó từng bay với phần mềm Hivemind của Shield AI, cũng như tham gia các bài thử phối hợp giữa máy bay thật và “bản sao số” trong môi trường tác chiến hỗn hợp. Bài thử đánh chặn tháng 1 cho thấy các năng lực này đang chuyển từ mô phỏng sang kịch bản gần thực tế.

Từ góc độ tác chiến, khả năng phát hiện thụ động, tự ra quyết định và bay trong không phận phức tạp cho thấy UAV tự hành có thể đảm nhiệm vai trò “cánh tay nối dài” cho máy bay có người lái, giảm gánh nặng cho phi công và cho phép triển khai số lượng lớn nền tảng không người lái trong các chiến dịch trên không tương lai.

Hoàng Vũ