Tin vũ khí hôm nay 25.2: Tên lửa siêu vượt âm Trung Quốc có thể xuất hiện trong kho vũ khí Iran?

Tên lửa siêu vượt âm Trung Quốc có thể xuất hiện trong kho vũ khí Iran?

Iran được cho là đang đàm phán mua tên lửa hành trình chống hạm siêu vượt âm CM-302 của Trung Quốc, theo nguồn tin do Reuters dẫn lại. Nếu thương vụ được xác nhận, đây sẽ là bước nâng cấp đáng kể trong năng lực chống tiếp cận của Iran tại Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman, khu vực thường xuyên có sự hiện diện của hải quân Mỹ và các tuyến hàng hải thương mại chiến lược.

Iran được cho là đang tìm cách mua tên lửa chống hạm siêu vượt âm CM-302 của Trung Quốc nhằm tăng cường năng lực chống tiếp cận ven biển - Ảnh: Army Recognition

CM-302 là phiên bản xuất khẩu, được cho có liên hệ với dòng YJ-12 của Trung Quốc. Theo các dữ liệu công khai, tên lửa này có tầm bắn khoảng 290km, mang đầu đạn nặng khoảng 250kg và bay bám mặt biển ở độ cao thấp trước khi lao xuống mục tiêu với tốc độ siêu vượt âm. Đặc tính tốc độ cao kết hợp quỹ đạo bay thấp giúp rút ngắn đáng kể thời gian phản ứng của hệ thống phòng thủ tàu chiến, buộc đối phương phải phát hiện, theo dõi và đánh chặn trong khung thời gian rất ngắn.

Trong bối cảnh căng thẳng Mỹ - Iran kéo dài, năng lực tấn công chống hạm từ bờ biển được xem là trụ cột trong chiến lược răn đe của Tehran. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran lâu nay dựa vào xuồng cao tốc, thủy lôi, máy bay không người lái và tên lửa ven bờ để tạo áp lực lên các tàu chiến và tuyến vận tải biển, thay vì cạnh tranh trực diện về quy mô hạm đội. Việc bổ sung một loại tên lửa siêu vượt âm hiện đại có thể làm tăng mức độ rủi ro đối với các tàu mặt nước cỡ lớn, đặc biệt trong vùng biển hẹp, nơi không gian cơ động bị hạn chế.

Về mặt kỹ thuật, các dòng tên lửa cùng họ YJ-12 được cho là sử dụng hệ thống dẫn đường quán tính kết hợp định vị vệ tinh ở giai đoạn giữa, sau đó chuyển sang tự dẫn radar chủ động ở pha cuối. Hiệu quả thực tế không chỉ phụ thuộc vào bản thân tên lửa mà còn vào “chuỗi tiêu diệt” gồm radar giám sát biển, máy bay không người lái trinh sát và hệ thống chỉ huy điều khiển. Iran trong nhiều năm qua đã đầu tư vào mạng lưới cảm biến ven biển và các đơn vị phóng cơ động nhằm duy trì khả năng phát hiện và tấn công mục tiêu trong môi trường bị gây nhiễu.

Nếu được tích hợp vào học thuyết hiện tại, CM-302 có thể được sử dụng trong các đòn tấn công phối hợp: tên lửa cận âm và máy bay không người lái tạo áp lực, buộc đối phương tiêu hao đạn đánh chặn, sau đó tên lửa siêu vượt âm xuất hiện ở giai đoạn cuối với thời gian cảnh báo tối thiểu. Trong vùng nước chật hẹp như Vịnh Ba Tư, địa hình ven bờ và các đảo nhỏ có thể hỗ trợ hoạt động phóng và cơ động che giấu.

Tuy nhiên, đến nay chưa có xác nhận chính thức từ Iran hay Trung Quốc. Dù vậy, chỉ riêng khả năng xuất hiện của CM-302 trong kho vũ khí Iran cũng phản ánh xu hướng cạnh tranh trên biển đang dịch chuyển về phía các loại vũ khí tốc độ cao, khó đánh chặn và phụ thuộc nhiều vào mạng lưới cảm biến. Trong môi trường mà thời gian phản ứng được tính bằng phút, yếu tố này có thể ảnh hưởng đáng kể đến tính toán chiến lược của các bên liên quan.

Nỗ lực thích ứng của thiết giáp Nga tại chiến sự Ukraine

Nga đang tăng cường huấn luyện kíp xe chiến đấu BMPT “Terminator” thuộc sư đoàn xe tăng cận vệ số 90 nhằm chuẩn bị cho môi trường tác chiến cường độ cao tại Ukraine. Theo thông tin từ Bộ Quốc phòng Nga, nội dung đào tạo tập trung vào khả năng cơ động nhanh, khai hỏa tức thời và rời vị trí ngay sau khi bắn, nhằm giảm tối đa thời gian lộ diện trước máy bay không người lái, pháo binh và đạn tấn công chính xác.

BMPT “Terminator” của Nga là phương tiện yểm trợ xe tăng được bọc giáp hạng nặng, trang bị hai pháo tự động 30 mm 2A42, súng phóng lựu tự động và tên lửa chống tăng có điều khiển - Ảnh: TASS

Trong bối cảnh chiến trường ngày càng dày đặc trinh sát và hỏa lực chống tăng, các đơn vị thiết giáp buộc phải thay đổi cách vận hành. BMPT được thiết kế để hộ tống xe tăng và yểm trợ bộ binh tiến công, đặc biệt ở khu vực đô thị hoặc địa hình phức tạp - nơi các tổ chống tăng có thể ẩn nấp trong nhà cao tầng, chiến hào hoặc công sự kiên cố. Chương trình huấn luyện mới mô phỏng đúng nhịp độ “tiếp cận - bắn - cơ động”, giúp kíp xe xử lý nhiều mục tiêu trong thời gian ngắn trước khi chuyển sang vị trí khác.

Trọng tâm hỏa lực của BMPT là cặp pháo tự động 30mm 2A42, có khả năng bắn với nhiều chế độ tốc độ khác nhau để kiểm soát nhiệt nòng và lượng đạn tiêu thụ. Theo mô tả từ phía Nga, pháo có thể tác xạ mục tiêu ở khoảng cách đến 4km trong điều kiện thuận lợi. Loại đạn nổ mạnh phù hợp để chế áp bộ binh, điểm bắn trong công trình hoặc phương tiện bọc giáp hạng nhẹ. Việc duy trì hỏa lực liên tục ở tầm trung giúp giảm nguy cơ xe tăng bị tiếp cận bởi tên lửa chống tăng vác vai.

Ngoài pháo chính, BMPT còn trang bị súng phóng lựu tự động AGS-17 cỡ 30mm, hiệu quả ở cự ly khoảng 1.500m. Vũ khí này tạo vùng sát thương phân mảnh rộng, hữu ích khi xử lý mục tiêu ẩn nấp sau vật cản hoặc trong công sự. Tổ hợp hỏa lực của BMPT thường đi kèm tên lửa chống tăng Ataka, có tầm bắn khoảng 6km, cho phép tiêu diệt mục tiêu bọc giáp hoặc điểm phòng thủ cứng ngoài tầm pháo.

Trong đội hình tác chiến hiệp đồng, BMPT không thay thế xe tăng hay xe chiến đấu bộ binh mà đóng vai trò phương tiện yểm trợ hỏa lực chuyên biệt. Với mức bảo vệ tương đương khung gầm xe tăng, phương tiện này có thể bám sát mũi tiến công, cung cấp hỏa lực chế áp liên tục trong khi xe tăng tập trung vào mục tiêu hạng nặng.

Việc Sư đoàn 90 tăng cường huấn luyện BMPT cho thấy Nga đang tìm cách cải thiện khả năng sống còn của lực lượng thiết giáp trong môi trường tiêu hao cao. Thay vì chỉ dựa vào giáp bảo vệ, chiến thuật mới nhấn mạnh rút ngắn thời gian phơi lộ và duy trì hỏa lực mạnh để vô hiệu hóa mối đe dọa ngay từ đầu. Trong chiến tranh hiện đại, nơi máy bay không người lái và vũ khí chính xác chi phối nhịp độ giao tranh, cách tiếp cận này được xem là nỗ lực thích ứng với thực tế chiến trường.

F-22 có thể thay đổi cách tác chiến trong môi trường đối đầu cường độ cao

Một mô hình tiêm kích F-22 Raptor trưng bày tại sự kiện của Hiệp hội Lực lượng Không quân và Vũ trụ Mỹ (AFA) ngày 23.2 đã thu hút sự chú ý khi xuất hiện với cấu hình mới: thùng nhiên liệu phụ có thiết kế giảm phản xạ radar và pod cảm biến hồng ngoại treo dưới cánh. Hình ảnh do lan truyền trên mạng xã hội cho thấy những thay đổi có thể liên quan đến nỗ lực mở rộng tầm hoạt động và tăng cường năng lực phát hiện thụ động cho dòng tiêm kích chiếm ưu thế trên không này.

Mô hình thu nhỏ của tiêm kích F-22 Raptor được trưng bày tại Hội nghị Warfare Symposium 2026 của AFA - Ảnh: X

Từ trước đến nay, F-22 được thiết kế ưu tiên tàng hình tối đa, nhờ mang nhiên liệu và vũ khí trong thân để hạn chế diện tích phản xạ radar. Việc bổ sung thùng dầu ngoài thường làm tăng tín hiệu radar và lực cản khí động học, khiến máy bay kém phù hợp với môi trường đe dọa cao. Tuy nhiên, các thùng nhiên liệu trong mô hình lần này có hình dáng phù hợp với nguyên tắc thiết kế tàng hình, cho thấy khả năng chúng được tối ưu để giảm thiểu tác động đến khả năng sống còn. Nếu được triển khai thực tế, giải pháp này có thể giúp F-22 tăng bán kính chiến đấu và thời gian hoạt động trên không mà không đánh đổi đáng kể ưu thế tàng hình.

Bên cạnh đó, sự xuất hiện của pod tìm kiếm và theo dõi hồng ngoại (IRST) cũng mang ý nghĩa đáng chú ý. Hệ thống IRST cho phép phát hiện mục tiêu dựa trên tín hiệu nhiệt thay vì phát sóng radar chủ động, nhờ đó giảm nguy cơ lộ vị trí. Trong môi trường tác chiến có gây nhiễu điện tử mạnh hoặc đối mặt với máy bay tàng hình, cảm biến thụ động đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức tình huống. Dù được lắp bên ngoài, pod trong mô hình dường như được thiết kế để hạn chế tối đa ảnh hưởng đến đặc tính tàng hình.

Sự kết hợp giữa tầm bay mở rộng và cảm biến thụ động có thể củng cố lợi thế “phát hiện trước – khai hỏa trước” vốn là nền tảng của F-22. Tăng thời gian tuần tra cho phép máy bay hoạt động sâu hơn trong khu vực tranh chấp, giảm phụ thuộc vào căn cứ tiền phương dễ bị đe dọa bởi tên lửa tầm xa. Đồng thời, năng lực phát hiện thụ động giúp duy trì bí mật điện từ trong các kịch bản đối đầu cường độ cao.

Hiện chưa có thông tin chính thức từ hãng Lockheed Martin hay Không quân Mỹ về việc cấu hình này sẽ được đưa vào vận hành. Tuy vậy, mô hình trưng bày phản ánh định hướng nâng cấp nhằm cân bằng giữa tàng hình, tầm hoạt động và ưu thế cảm biến, trong bối cảnh các chiến trường tương lai đòi hỏi phạm vi tác chiến rộng và khả năng thu thập thông tin vượt trội.

Hoàng Vũ