Tình huống y khoa sinh tử và những cuộc hội chẩn từ 'trung ương đến vùng sâu'
Đường dây nóng Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức (Hà Nội) nhận cuộc gọi khẩn từ Lào Cai về một nam bệnh nhân bị tai nạn giao thông nghiêm trọng, có nguy cơ tử vong cao nếu không được phẫu thuật cấp cứu.
LỜI TÒA SOẠN
Ở vùng sâu, vùng xa, vùng đông đồng bào dân tộc thiểu số, nơi điều kiện đi lại còn khó khăn và nguồn nhân lực y tế thiếu thốn, mỗi bước tiến của ngành y đều mang ý nghĩa thiết thực với cả thầy thuốc và người dân.
Từ đào tạo, hỗ trợ chuyên môn cho bác sĩ địa phương đến chuyển giao kỹ thuật, khám chữa bệnh từ xa và đưa dịch vụ y tế đến gần cộng đồng, nhiều giải pháp đang được triển khai nhằm thu hẹp khoảng cách chăm sóc sức khỏe giữa các vùng miền.
Tuyến bài “Đưa y tế chất lượng cao đến gần dân vùng khó” của VietNamNet ghi nhận những nỗ lực ấy, cùng các vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ để người dân vùng khó được chăm sóc sức khỏe tốt hơn.
Bài 1: Người mẹ 4 lần mất con và phép màu ở vùng biên Mường Lát
Cuộc hội chẩn trong tình huống sinh tử
Bệnh nhân gặp nạn cách Bệnh viện Đa khoa số 1 tỉnh Lào Cai khoảng 100km, bị chấn thương sọ não, gan, hàm mặt, gãy xương sườn 4-7 bên trái và gãy xương cẳng tay hai bên. Khi gần đến bệnh viện, người đàn ông rơi vào tình trạng sốc mất máu rất nặng. Nếu không được phẫu thuật cầm máu kịp thời, bệnh nhân có thể tử vong do mất khối lượng tuần hoàn.
PGS.TS Lưu Quang Thùy, Giám đốc Trung tâm Gây mê và Hồi sức ngoại khoa, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, cùng các chuyên gia nhận định việc chuyển bệnh nhân trực tiếp về Hà Nội sẽ mất hơn 2 giờ, tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Các chuyên gia thống nhất phương án phẫu thuật cấp cứu tại chỗ. Tuy nhiên, bệnh nhân bị vỡ động mạch chậu, trong khi bệnh viện địa phương thiếu phẫu thuật viên chuyên sâu và dụng cụ phẫu thuật mạch máu.
Qua điện thoại, chuyên gia Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức hướng dẫn ê-kíp tại Lào Cai mở bụng, tìm vị trí chảy máu để cầm máu tạm thời. Trong quá trình phẫu thuật, các bác sĩ phát hiện động mạch chậu ngoài bị tổn thương phức tạp, cần thay bằng đoạn mạch nhân tạo.
Bác sĩ Thùy kiểm tra bệnh nhân tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, sau khi được mổ tại Lào Cai. Ảnh: BVCC
Hai bệnh viện tiếp tục hội chẩn trực tuyến qua hệ thống Telemedicine. Ê-kíp bác sĩ mạch máu cùng trang thiết bị từ Hà Nội được huy động lên Lào Cai hỗ trợ phẫu thuật. Ca mổ kiểm soát được tình trạng chảy máu và thay đoạn động mạch bằng mạch nhân tạo. Sau đó, bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức điều trị và xuất viện về quê vào tháng 6.
Trong tình huống cấp cứu, sự hỗ trợ từ tuyến trên không chỉ là một cuộc trao đổi chuyên môn. Đó còn là sự phối hợp giữa các ê-kíp, từ hướng dẫn xử trí ban đầu đến việc huy động nhân lực và trang thiết bị cần thiết, giúp bệnh viện địa phương có thêm điều kiện cứu người bệnh ngay tại chỗ.
Một trường hợp khác tại Lào Cai cũng cho thấy vai trò của kết nối chuyên môn từ xa trong những ca bệnh phức tạp.
Cách đây không lâu, Bệnh viện Sản Nhi Lào Cai tiếp nhận hai bệnh nhi nữ, 12 và 14 tuổi, có dị tật bẩm sinh gây tắc đường thoát kinh nguyệt, dẫn đến đau và ứ máu. Bệnh viện đã hội chẩn từ xa với PGS.TS Vũ Văn Tâm, Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng, cách đó gần 500km, thông qua hệ thống khám, chữa bệnh từ xa và hình ảnh siêu âm, chụp CT.
Với sự hỗ trợ chuyên môn từ xa, các bác sĩ tại Lào Cai trực tiếp phẫu thuật cho hai bệnh nhi, cách nhau 4 ngày. Sau can thiệp, sức khỏe của cả hai ổn định.
BSCKII Hoàng Thị Nguyệt, khi đó là Giám đốc Bệnh viện Sản Nhi Lào Cai, cho biết trước đây, những trường hợp tương tự thường phải chuyển lên tuyến trên. Việc hội chẩn từ xa giúp bác sĩ địa phương có thể phẫu thuật ngay tại bệnh viện, giảm chi phí đi lại và điều trị cho gia đình người bệnh.
Hai ca bệnh trên cho thấy bác sĩ vùng khó có thể nhận hỗ trợ theo những cách khác nhau: Từ hướng dẫn xử trí khẩn cấp, huy động chuyên gia đến tận nơi, đến hội chẩn để đội ngũ tại chỗ thực hiện phẫu thuật. Điểm chung là bác sĩ địa phương có thêm sự đồng hành chuyên môn khi gặp những tình huống vượt quá điều kiện hoặc kinh nghiệm sẵn có.
Từ hỗ trợ ca bệnh đến hợp tác chuyên môn lâu dài
Với địa bàn miền núi, biên giới như Lào Cai, nơi trên 60% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, việc tăng cường năng lực cho y tế địa phương có ý nghĩa quan trọng. Sự hỗ trợ của tuyến trên không chỉ diễn ra trong những trường hợp riêng lẻ mà còn được triển khai thông qua khảo sát, chỉ đạo tuyến, đào tạo và chuyển giao kỹ thuật.
Những năm gần đây, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đã làm việc với Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào Cai và Bệnh viện Đa khoa số 1 tỉnh Lào Cai, khảo sát nhu cầu và xác định các lĩnh vực cần hỗ trợ như phẫu thuật cột sống, chấn thương chỉnh hình, phẫu thuật nội soi, gây mê hồi sức, phục hồi chức năng, kiểm soát nhiễm khuẩn và chẩn đoán hình ảnh.
PGS.TS Nguyễn Mạnh Khánh, chuyên gia phẫu thuật chỉnh hình, mổ thị phạm cho các bác sĩ tại Bệnh viện Đa khoa số 1 tỉnh Lào Cai trong chuyến đi khảo sát, tháng 9/2026. Ảnh: BVCC
Bệnh viện Bạch Mai mới đây cũng ký thỏa thuận hợp tác với 6 tỉnh Nghệ An, Cao Bằng, Lạng Sơn, Lào Cai, Quảng Ninh và Thái Nguyên, hướng tới phát triển y tế cơ sở. Các hoạt động hợp tác tập trung vào đào tạo nhân lực chất lượng cao, chuyển giao kỹ thuật chuyên sâu, hội chẩn thường xuyên và cập nhật các xu hướng mới, tạo cơ hội để đội ngũ y tế tại địa phương nâng cao tay nghề, phục vụ người dân.
Với các cơ sở y tế vùng sâu, vùng xa, khoảng cách địa lý khiến việc tiếp cận chuyên gia và nhân lực chuyên khoa còn nhiều hạn chế. Hội chẩn từ xa mở thêm kênh trao đổi chuyên môn, giúp bác sĩ địa phương xin ý kiến khi gặp ca bệnh khó, chia sẻ hình ảnh chẩn đoán và cùng tuyến trên thảo luận phương án điều trị.
Tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Mộc Châu (Sơn La), BS Trịnh Anh Tuấn, Phó Giám đốc bệnh viện, cho biết hoạt động hội chẩn trực tuyến với Bệnh viện Đại học Y Hà Nội được duy trì định kỳ vào thứ Năm hằng tuần. Trong năm 2025, hai bên đã hội chẩn 8 ca bệnh nặng.
Bà Đoàn Thị Mận, 73 tuổi, bị sỏi thận san hô, kèm đái tháo đường và tăng huyết áp, nhập viện tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Mộc Châu. Thông qua hội chẩn từ xa, bác sĩ địa phương nhận được tư vấn chuyên môn và hướng dẫn phẫu thuật. Người bệnh xuất viện sau 5 ngày với sức khỏe ổn định, không phải di chuyển khoảng 200km về Hà Nội để phẫu thuật.
Tuy nhiên, hội chẩn trực tuyến không thể thay thế toàn bộ hoạt động đào tạo và hỗ trợ trực tiếp. Để nâng cao năng lực cho đội ngũ tại chỗ, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội đã cử 17 đoàn bác sĩ nội trú, thạc sĩ, mỗi đoàn từ 14-16 người, đến hỗ trợ các cơ sở y tế ở những địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa của Hà Tĩnh, Lào Cai, Tuyên Quang, Quảng Ninh và Sơn La.
Mỗi bác sĩ có hai tháng làm việc trực tiếp tại cơ sở, tham gia khám, chữa bệnh, hội chẩn, chuyển giao kỹ thuật và đào tạo tại chỗ. Hoạt động này góp phần nâng cao năng lực chuyên môn cho y tế địa phương, đồng thời tạo môi trường thực tiễn để các bác sĩ trẻ rèn luyện và tích lũy kinh nghiệm.
Kết hợp hội chẩn từ xa với hỗ trợ trực tiếp giúp các bệnh viện địa phương có thêm cơ hội trao đổi kinh nghiệm, nâng cao năng lực thực hành và tiếp cận kỹ thuật phù hợp với nhu cầu. Mục tiêu không phải giữ lại mọi ca bệnh ở tuyến dưới, mà giúp cơ sở y tế xử trí tốt hơn những trường hợp nằm trong khả năng chuyên môn, đồng thời nhận diện đúng các ca cần chuyển tuyến an toàn.
Từ những cuộc hội chẩn khẩn cấp đến các chương trình đào tạo, chuyển giao kỹ thuật lâu dài, bác sĩ vùng sâu, vùng xa có thêm điểm tựa chuyên môn từ tuyến trên. Sự đồng hành này vừa hỗ trợ xử trí những ca bệnh khó, vừa góp phần nâng cao năng lực điều trị tại địa phương, để người bệnh có thêm cơ hội được chăm sóc gần nơi sinh sống khi điều kiện chuyên môn cho phép.
