Tỉnh Nghệ An quyết liệt chống khai thác IUU

Đồng bộ giải pháp từ cơ sở

Tính đến ngày 30-4-2026, toàn tỉnh Nghệ An có 2.634 tàu cá đã đăng ký và được cập nhật đầy đủ lên hệ thống Vnfishbase, đạt 100%. Trong đó, 2.627 tàu đã được cấp giấy phép khai thác thủy sản, đạt 99,7%; chỉ còn 7 tàu chưa đủ điều kiện cấp hoặc gia hạn giấy phép và đều đã được giao địa phương, lực lượng chức năng quản lý, giám sát tại nơi neo đậu. Đặc biệt, 100% tàu cá thuộc diện bắt buộc đã hoàn thành lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS), tạo điều kiện quan trọng để địa phương tăng cường quản lý nghề cá theo hướng hiện đại, minh bạch và phát triển bền vững.

Đồn Biên phòng Quỳnh Phương (Ban chỉ huy BĐBP tỉnh Nghệ An) tuyên truyền chống khai thác hải sản bất hợp pháp cho ngư dân trên địa bàn.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) vẫn đối mặt nhiều khó khăn. Tình trạng mất kết nối giám sát hành trình, khai thác sai vùng, sai tuyến, sử dụng xung điện trái phép hay giã cào ven bờ vẫn còn xảy ra...

Trước thực tế đó, cấp ủy, chính quyền địa phương cùng các lực lượng chức năng đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ với tinh thần quyết liệt, không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Theo Thượng tá Nguyễn Trung Thành, Đồn trưởng Đồn Biên phòng Quỳnh Phương, Ban chỉ huy Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh Nghệ An, cho biết: “Đơn vị luôn bám sát chỉ đạo của Trung ương, Bộ Quốc phòng, Bộ tư lệnh BĐBP và Ban chỉ huy BĐBP tỉnh để xây dựng các chuyên đề, nội dung tuyên truyền phù hợp với từng địa bàn, từng nhóm đối tượng ngư dân. Qua thời gian kiên trì tuyên truyền, nhận thức của ngư dân đã có nhiều chuyển biến rõ rệt. Khi tàu cá ra vào cửa lạch, bà con chủ động chấp hành việc kiểm tra, kiểm soát; chuẩn bị đầy đủ giấy tờ, trang thiết bị liên lạc, hồ sơ thuyền viên; thực hiện nghiêm các quy định về khai thác đúng vùng, đúng tuyến. Không chỉ tuyên truyền qua hệ thống loa truyền thanh cơ sở, lực lượng biên phòng còn trực tiếp phổ biến quy định pháp luật cho ngư dân ngay tại bến cảng trước mỗi chuyến ra khơi”.

Đồn Biên phòng Quỳnh Phương (Ban chỉ huy BĐBP tỉnh Nghệ An) tuyên truyền chống khai thác hải sản bất hợp pháp cho ngư dân trên địa bàn.

Chỉ tính trong tháng 4-2026, lực lượng BĐBP đã phối hợp với các địa phương ven biển phát 353 lượt bản tin tuyên truyền chống khai thác IUU trên hệ thống loa truyền thanh; tổ chức 2 buổi tuyên truyền tập trung với 623 người tham gia; phối hợp với hội liên hiệp phụ nữ phát 400 tờ rơi tuyên truyền; trực tiếp hướng dẫn 191 lượt chủ tàu, thuyền trưởng cài đặt hệ thống phần mềm truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT) và tổ chức ký cam kết không khai thác hải sản bất hợp pháp cho 1.470 lượt phương tiện. Cùng với đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An đã tổ chức 4 lớp tập huấn với 360 người tham gia; đăng tải 12 bài viết tuyên truyền về chống khai thác IUU trên các phương tiện thông tin đại chúng. Đặc biệt, Nghệ An là một trong những địa phương triển khai hiệu quả hệ thống eCDT và nhật ký khai thác điện tử nhằm minh bạch hóa hoạt động khai thác, phục vụ truy xuất nguồn gốc theo yêu cầu của EC.

Đồng chí Hồ Sỹ Tùng, Phó chủ tịch UBND phường Tân Mai (Nghệ An) cho biết: "Địa phương hiện có 375 tàu cá, trong đó 157 tàu có chiều dài trên 15m. Thời gian qua, địa phương thường xuyên phối hợp chặt chẽ với đồn biên phòng trong công tác tuyên truyền, kiểm soát tàu, thuyền, vận hành cảng cá, giám sát sản lượng thủy sản cập cảng và xử lý các trường hợp mất kết nối thiết bị VMS. Hiện nay, ngoài hệ thống phát thanh truyền thống, địa phương còn tăng cường tuyên truyền qua cổng thông tin điện tử, mạng xã hội và các hội nhóm cộng đồng để ngư dân dễ tiếp cận thông tin hơn. Vai trò của chi bộ hội nghề cá, tổ đội đoàn kết trên biển cũng tiếp tục được phát huy, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân trong quá trình khai thác trên biển.

Siết chặt quản lý, xử lý nghiêm vi phạm

Một trong những giải pháp trọng tâm hiện nay là quản lý tàu cá thông qua hệ thống VMS. Tại Nghệ An, 100% tàu cá thuộc diện bắt buộc đã lắp đặt thiết bị này và được theo dõi 24/24 giờ qua trung tâm giám sát.

Các lực lượng chức năng tỉnh Nghệ An tuyên truyền chống khai thác hải sản bất hợp pháp.

Tại cảng cá Lạch Quèn (Nghệ An), Trung tá Trần Văn Long, Phó đồn trưởng nghiệp vụ, Đồn Biên phòng Quỳnh Thuận (Ban chỉ huy BĐBP tỉnh Nghệ An) đang hướng dẫn anh Hồ Văn Hoàng, chủ tàu cá NA-92768 cách xử lý khi bị mất tín hiệu VMS, cho biết: Khi phát hiện tàu mất kết nối trên 6 giờ đồng hồ hoặc có dấu hiệu vượt ranh giới cho phép, cảnh báo sẽ lập tức được gửi tới chủ tàu, gia đình và các lực lượng liên quan để kịp thời xử lý. “Tàu mất kết nối là chúng tôi liên hệ ngay qua điện thoại, bộ đàm hoặc điện thoại vệ tinh. Nếu không liên lạc trực tiếp được với tàu thì sẽ thông báo cho tàu bạn hoặc người nhà để phối hợp xử lý”, Trung tá Trần Văn Long giải thích thêm.

Anh Hồ Văn Hoàng ở xã Quỳnh Phú, tỉnh Nghệ An. Anh chia sẻ, trong gần 3 năm hoạt động, tàu của anh từng một số lần bị mất tín hiệu định vị. Theo anh, mất tín hiệu thường do lỗi nguồn điện, vệ tinh bảo trì hoặc thiết bị bị oxy hóa vì hoạt động dài ngày trên biển... Chi phí thay thế, sửa chữa thiết bị VMS khá lớn, mỗi lần thay đổi nhà mạng hoặc thiết bị có thể tốn hàng chục triệu đồng. Tuy nhiên, ngư dân vẫn xác định phải chấp hành nghiêm các quy định để bảo đảm hoạt động khai thác hợp pháp, ổn định lâu dài.

Chỉ tính từ ngày 1-1 đến 30-4-2026, lực lượng BĐBP tỉnh Nghệ An đã kiểm soát 6.664 lượt tàu xuất bến và 6.496 lượt tàu nhập bến. Các lực lượng chức năng đã thu 2.652 quyển nhật ký khai thác thủy sản phục vụ công tác kiểm tra, truy xuất nguồn gốc. Song song với công tác tuyên truyền, tỉnh Nghệ An tăng cường xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Lũy kế 4 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh đã xử phạt 23 trường hợp với tổng số tiền hơn 1.242,5 triệu đồng, trong đó có nhiều trường hợp vi phạm liên quan đến mất kết nối VMS.

Đồn Biên phòng Quỳnh Thuận (Ban chỉ huy BĐBP tỉnh Nghệ An) tuyên truyền chống khai thác hải sản bất hợp pháp cho ngư dân trên địa bàn.

Phát biểu tại hội nghị rút kinh nghiệm hoạt động của tổ chức quân sự địa phương khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng chí Trần Xuân Học, Phó giám đốc Sở Nông Nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An khẳng định: Công tác chống khai thác IUU thời gian qua đã tạo chuyển biến tích cực. Công tác quản lý tàu cá ngày càng chặt chẽ; ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân được nâng lên; hệ thống VMS được duy trì hiệu quả; việc kiểm soát tàu ra vào cảng, truy xuất nguồn gốc thủy sản từng bước đi vào nền nếp... Những kết quả đạt được đã khẳng định hiệu quả thiết thực của cơ chế phối hợp giữa Sở Nông nghiệp và Môi trường với các lực lượng, đặc biệt là BĐBP tỉnh. Qua đó đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, giảm thiểu vi phạm trong hoạt động khai thác thủy sản, từng bước đáp ứng yêu cầu chống khai thác IUU.

Nhằm xử lý dứt điểm những tồn tại trong công tác chống khai thác IUU, ngày 29-4-2026, tại Công văn số 4562/UBND-NN, Phó chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Nguyễn Văn Đệ đã giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Ban chỉ huy BĐBP tỉnh, UBND các xã, phường ven biển và các cơ quan có liên quan tiếp tục khắc phục triệt để những tồn tại, hạn chế trong chống khai thác IUU.