Tòa án Tối cao Mỹ bác quyền áp thuế đơn phương của Tổng thống Trump

Chỉ vài giờ sau khi phán quyết được công bố, ông Trump tuyên bố áp ngay mức thuế bổ sung 10% đối với hàng hóa từ tất cả các quốc gia, ngoài các mức thuế hiện hành, bất chấp cảnh báo về rủi ro pháp lý mới và nguy cơ gia tăng bất ổn kinh tế toàn cầu.

Tổng thống Trump tuyên bố tiếp tục áp thuế bất chấp phán quyết của Tòa án Tối cao. Ảnh minh họa Reuters.

Phán quyết với tỷ lệ 6-3 của Tòa án Tối cao Mỹ đã làm đảo lộn nền tảng pháp lý cho chiến lược thương mại mà ông Trump theo đuổi suốt một năm qua. Trong thời gian này, Nhà Trắng sử dụng đe dọa áp thuế cao như một đòn bẩy trong đàm phán với nhiều đối tác, với mục tiêu tái cấu trúc quan hệ thương mại và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong ý kiến đa số do Chánh án John Roberts chấp bút, tòa viện dẫn trực tiếp Hiến pháp Mỹ: “Quốc hội có quyền ban hành và thu các loại thuế, thuế quan và thuế tiêu thụ đặc biệt”.

Phán quyết nêu rõ chính phủ thừa nhận Tổng thống không có thẩm quyền để áp thuế trong thời bình. Lập luận của chính quyền ông Trump rằng tồn tại một “tình trạng khẩn cấp tương tự thời chiến” theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) đã không thuyết phục được đa số thẩm phán.

“Xét cho cùng, Mỹ không ở trong tình trạng chiến tranh với mọi quốc gia trên thế giới”, ông Roberts viết, bác bỏ cơ sở pháp lý mà Nhà Trắng viện dẫn để áp đặt các mức thuế rộng khắp.

Kể từ khi trở lại Nhà Trắng cách đây 13 tháng, ông Trump nhiều lần khẳng định ông có “quyền lực đặc biệt” để áp thuế với phạm vi, thời hạn và mức độ không giới hạn, nếu tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia.

Phản ứng tại Nhà Trắng, ông Trump chỉ trích một số thành viên tòa án là “thiếu can đảm” và cho rằng phán quyết là “vô lý”. Ông còn ám chỉ, dù không đưa ra bằng chứng, rằng đa số thẩm phán chịu ảnh hưởng từ lợi ích nước ngoài và các động lực chính trị trong nước.

Khẳng định không bị “ngăn cản”, ông Trump tuyên bố áp mức thuế bổ sung 10% đối với toàn bộ hàng hóa nhập khẩu. Theo quy định pháp luật, mức thuế này có thể được duy trì trong tối đa 150 ngày, song nhiều chuyên gia dự báo quyết định mới có thể tiếp tục bị kiện ra tòa.

Đáng chú ý, để triển khai biện pháp trên, ông Trump viện dẫn Điều khoản 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 – một cơ chế cho phép Tổng thống áp thuế tối đa 15% trong 150 ngày nhằm xử lý “các vấn đề cơ bản về cán cân thanh toán quốc tế”. Đây là lần đầu tiên một tổng thống Mỹ sử dụng điều khoản này. Việc gia hạn sau 150 ngày đòi hỏi sự chấp thuận của Quốc hội.

Tiến Minh