Tọa đàm An toàn thực phẩm trong sản xuất, kinh doanh bia, rượu và nước giải khát: Siết trách nhiệm, củng cố niềm tin

Tăng cường quản lý, kiểm soát nguy cơ mất an toàn thực phẩm

Sáng 4/11, tại Hà Nội, Báo Công Thương (Bộ Công Thương) tổ chức Tọa đàm “An toàn thực phẩm trong sản xuất, kinh doanh bia, rượu và nước giải khát: Trách nhiệm doanh nghiệp - Niềm tin người tiêu dùng”. Chương trình tập trung trao đổi về thực trạng quản lý, những nguy cơ mất an toàn thực phẩm, trách nhiệm của doanh nghiệp và giải pháp bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Đại biểu tham dự tọa đàm.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, ông Nguyễn Tiến Cường - Phó Tổng Biên tập Báo Công Thương nhấn mạnh, an toàn thực phẩm liên quan trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng, đồng thời tác động đến uy tín doanh nghiệp, môi trường cạnh tranh và sự phát triển lành mạnh của thị trường. Đối với bia, rượu và nước giải khát, yêu cầu bảo đảm an toàn thực phẩm càng trở nên quan trọng khi thị trường tiêu thụ rộng, quy mô sản xuất lớn và có nhiều công đoạn trong chuỗi cung ứng.

Theo ông Nguyễn Tiến Cường, trong 9 tháng đầu năm 2026, chỉ số sản xuất ngành đồ uống tăng 17,4%, riêng sản lượng bia tăng 14,7%. Tăng trưởng sản xuất đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản lý chất lượng, kiểm soát nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Dẫn Báo cáo số 1991/BC-BYT của Bộ Y tế, ông Nguyễn Tiến Cường cho biết, năm 2025, tại 29/34 tỉnh, thành phố, các cơ quan chức năng đã kiểm tra 4.105 cơ sở sản xuất rượu, bia, trong đó tỷ lệ cơ sở đủ điều kiện chiếm 90,45%. Lực lượng quản lý thị trường xử lý 210 vụ vi phạm liên quan đến rượu, bia, với tổng số tiền xử phạt hành chính hơn 3 tỷ đồng. Trên môi trường thương mại điện tử, các sàn đã phải gỡ bỏ gần 4.255 sản phẩm và 1.902 gian hàng vi phạm.

Những số liệu này cho thấy nguy cơ vi phạm vẫn hiện hữu, đặc biệt khi phương thức kinh doanh ngày càng đa dạng, đòi hỏi đổi mới công tác kiểm tra, giám sát và tăng cường phối hợp giữa các lực lượng chức năng.

Ông Nguyễn Tiến Cường - Phó Tổng Biên tập Báo Công Thương phát biểu khai mạc tọa đàm.

Về hệ thống chính sách, ông Nguyễn Tiến Cường cho biết: Hệ thống pháp luật về an toàn thực phẩm và quản lý ngành đồ uống tiếp tục được hoàn thiện. Luật An toàn thực phẩm, Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia cùng các nghị định hướng dẫn là cơ sở pháp lý quan trọng để quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh nhóm sản phẩm này.

Năm 2026, Bộ Công Thương đã ban hành nhiều văn bản mới liên quan trực tiếp đến công tác quản lý lĩnh vực này. Cùng với đó, Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đang được Bộ Y tế trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI. Những định hướng sửa đổi đặt ra yêu cầu tăng cường quản lý dựa trên đánh giá nguy cơ, ứng dụng công nghệ và xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể.

Về phía doanh nghiệp, đại diện Báo Công Thương cho rằng, cần kiểm soát chặt chẽ từ nguyên liệu, nhà xưởng, thiết bị, quy trình chế biến, đóng gói đến bảo quản, vận chuyển. Các đơn vị phân phối, bán lẻ và kinh doanh trên nền tảng số cũng phải nâng cao trách nhiệm trong lựa chọn nhà cung cấp, kiểm tra nguồn gốc và chất lượng sản phẩm.

Bà Nguyễn Hương Giang, chuyên viên cao cấp, Phòng Công nghiệp tiêu dùng, thực phẩm - Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) trình bày tham luận tại tọa đàm.

Liên quan đến yêu cầu hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm bia, rượu, nước giải khát, bà Nguyễn Hương Giang, chuyên viên cao cấp, Phòng Công nghiệp tiêu dùng, thực phẩm - Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) nhấn mạnh vai trò quan trọng của ngành công nghiệp chế biến, trong đó có ngành bia, rượu, nước giải khát trong việc tạo việc làm, đóng góp ngân sách nhà nước và kích thích sự phát triển của các ngành nông nghiệp, logistics, thương mại, du lịch.

Cũng theo bà Nguyễn Hương Giang, khung khổ pháp lý hiện hành liên quan đến an toàn thực phẩm, phòng chống tác tại của rượu, bia đang được tiếp tục hoàn thiện, phù hợp với chủ trương của nhà nước về cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh. Trong giai đoạn 2026 - 2027, nhiều chính sách mới dự kiến được triển khai, liên quan đến cắt giảm điều kiện kinh doanh rượu, ban hành quy chuẩn kỹ thuật mới, xây dựng cơ sở dữ liệu thực phẩm, lộ trình về thuế tiêu thụ đặc biệt và sửa Luật An toàn thực phẩm.

Đại diện Phòng Công nghiệp tiêu dùng, thực phẩm, Cục Công nghiệp cũng đề xuất năm nhóm giải pháp trọng tâm, nhằm đẩy mạnh an toàn thực phẩm trong ngành rượu, bia nước giải khát, bao gồm: Rà soát đồng bộ quy định pháp luật; tăng cường hậu kiểm dựa trên rủi ro; phát triển hệ thống truy xuất nguồn gốc, dữ liệu; kiểm soát tốt nguồn nguyên liệu và chuỗi bán hàng; đẩy mạnh truyền thông, hỗ trợ tuân thủ thông qua xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Hướng đến mục tiêu là xây dựng hệ thống quản lý thông thoáng nhưng nghiêm minh, giảm chi phí tuân thủ không cần thiết mà vẫn bảo đảm các yêu cầu an toàn thực phẩm.

Trách nhiệm doanh nghiệp phải xuyên suốt chuỗi cung ứng

Ở góc độ kỹ thuật, ThS. Nguyễn Đức Thịnh - Phó Tổng Thư ký, Phó Ban truyền thông phổ biến kiến thức, Hội Khoa học kỹ thuật an toàn thực phẩm Việt Nam (VINAFOSA) nhấn mạnh: “An toàn thực phẩm không được tạo ra ở khâu kiểm nghiệm cuối cùng mà phải được hình thành và duy trì qua từng mắt xích của chuỗi sản xuất, kinh doanh”.

ThS. Nguyễn Đức Thịnh - Phó Tổng Thư ký, Phó Ban Truyền thông phổ biến kiến thức (VINAFOSA) trình bày tham luận tại tọa đàm.

Đối với bia, theo ông Nguyễn Đức Thịnh, những yếu tố cần chú trọng gồm chất lượng nước, quá trình lên men, vệ sinh thiết bị, lọc, chiết rót và nguy cơ tái nhiễm sau xử lý. Với rượu, đặc biệt là sản phẩm lên men, chưng cất và sản xuất thủ công, cần kiểm soát methanol cùng các chất có nguy cơ phát sinh trong quá trình sản xuất. Đối với nước giải khát, nguy cơ có thể đến từ chất lượng nguồn nước, phụ gia thực phẩm, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng và độc tố vi nấm. Vì vậy, chương trình kiểm nghiệm phải được thiết kế phù hợp với từng nhóm sản phẩm, nguyên liệu, công nghệ và mức độ rủi ro, thay vì áp dụng một danh mục kiểm nghiệm chung.

Ông Nguyễn Đức Thịnh lưu ý, doanh nghiệp cần kiểm soát từ khâu lựa chọn nhà cung cấp, tiếp nhận nguyên liệu đến vận hành các hệ thống quản lý như GMP, SSOP và HACCP. Việc có chứng nhận hoặc hồ sơ không đồng nghĩa với quy trình sản xuất đã được kiểm soát tốt nếu thiếu giám sát thực tế và biện pháp khắc phục sai lệch. Đặc biệt, một mẫu thành phẩm đạt yêu cầu không chứng minh toàn bộ quy trình sản xuất đã được kiểm soát an toàn. Kiểm nghiệm phải phục vụ quyết định xuất xưởng, điều tra nguyên nhân sai lệch và phòng ngừa nguy cơ tái diễn.

TS. Trần Thị Dung - Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam phát biểu tại tọa đàm.

Tham luận tại toạ đàm, TS. Trần Thị Dung - Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam cho rằng, người tiêu dùng cần được trang bị kiến thức về lựa chọn, bảo quản và sử dụng bia, rượu, nước giải khát. Điều này quan trọng trong bối cảnh rượu, bia, những nguy cơ cần lưu ý gồm methanol, độc tố nấm mốc, kim loại nặng, phụ gia không bảo đảm an toàn, nhiễm vi sinh vật và sản phẩm giả mạo nguồn gốc. Trong đó, rượu chứa methanol ở nồng độ cao có thể gây ngộ độc nghiêm trọng. Đối với nước giải khát, các nguy cơ có thể phát sinh từ nguồn nước không bảo đảm vệ sinh, dây chuyền sản xuất, bao bì, phụ gia sử dụng không đúng quy định hoặc điều kiện bảo quản không phù hợp.

Bà Trần Thị Dung khuyến nghị người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm có nhãn mác đầy đủ, nguồn gốc rõ ràng, còn hạn sử dụng, bao bì nguyên vẹn; kiểm tra thành phần, thông tin nhà sản xuất và tránh mua hàng trôi nổi, không rõ xuất xứ. Đồng thời, cần tăng cường tuyên truyền về tác hại của việc sử dụng rượu, bia và nước giải khát không phù hợp đối với sức khỏe, nhất là trong nhóm thanh thiếu niên, người lao động và cộng đồng dân cư vùng sâu, vùng xa.

Để thực hiện hiệu quả, Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam mong muốn có sự đồng hành của cơ quan quản lý, hiệp hội và doanh nghiệp trong phổ biến kiến thức, xây dựng tài liệu hướng dẫn và nâng cao khả năng nhận diện sản phẩm không bảo đảm an toàn.

Từ các ý kiến tại tọa đàm, yêu cầu đặt ra là tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức khoa học và hội bảo vệ người tiêu dùng. Trong đó, doanh nghiệp giữ vai trò trực tiếp trong kiểm soát chất lượng, cơ quan quản lý tăng cường hậu kiểm, còn người tiêu dùng cần được cung cấp thông tin để chủ động phòng ngừa rủi ro.

Kiểm soát an toàn thực phẩm xuyên suốt chuỗi cung ứng, minh bạch nguồn gốc và xử lý kịp thời sản phẩm vi phạm là những yêu cầu quan trọng để bảo vệ sức khỏe, quyền lợi người tiêu dùng và củng cố niềm tin đối với thị trường bia, rượu và nước giải khát.