Toàn cảnh khí hậu năm El Nino: Nắng nóng phá kỷ lục, mưa thiếu thừa bất thường

El Nino tăng nhiệt nhanh, đạt ngưỡng rất mạnh

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, năm 2026 chứng kiến sự chuyển pha rõ rệt từ La Nina sang El Nino.

Cụ thể, đầu năm, trạng thái La Nina còn duy trì với chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực Nino3.4 thấp hơn trung bình nhiều năm (TBNN), ở mức -1,09 độ C trong tháng 1.

Sau đó, nhiệt độ mặt nước biển khu vực này liên tục tăng nhanh và chuyển sang trạng thái trung tính vào tháng 4. Đến tháng 5, chuẩn sai Nino3.4 vượt ngưỡng +0,5 độ C và tiếp tục tăng mạnh.

Đến tháng 8, chỉ số này đạt +1,67 độ C, tương ứng ngưỡng El Nino mạnh. Đáng chú ý, đến cuối tháng 9, chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực Nino3.4 đã lên tới +2,2 độ C, đạt ngưỡng El Nino rất mạnh.

Diễn biến El Nino trong năm nay đi kèm nhiều hình thái thời tiết đáng chú ý trên cả nước.

Nắng nóng xuất hiện nhiều, nền nhiệt tăng cao

Trong 9 tháng đầu năm, cả nước xuất hiện 18 đợt nắng nóng diện rộng, nhiều hơn 7 đợt so với cùng kỳ năm 2025. Các đợt nắng nóng được đánh giá xuất hiện sớm hơn TBNN.

Nắng nóng triền miên trong năm El Nino hoạt động mạnh. Ảnh: Hoàng Minh 

Đáng chú ý, tại Trung Bộ, nắng nóng kéo dài liên tục từ ngày 12-30/6, tổng cộng 19 ngày, là đợt nắng nóng kéo dài nhất trong năm 2026.

Nhiều trạm khí tượng ghi nhận nhiệt độ cao nhất ngày vượt giá trị lịch sử cùng thời kỳ. Trong đó có 12 trạm ghi nhận trong tháng 5, 22 trạm trong tháng 6 và 17 trạm trong tháng 8.

Từ tháng 1-9, nhiệt độ trung bình trên cả nước phổ biến cao hơn TBNN 0,5-1,5 độ C. Riêng từ tháng 2-4, Bắc Bộ và khu vực từ Thanh Hóa đến Huế phổ biến cao hơn 1,5-3 độ C. Tháng 8, duyên hải Nam Trung Bộ và Nam Bộ cao hơn TBNN 1-2 độ C.

Trong khi đó, 9 tháng đầu năm ghi nhận 8 cơn bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông, gồm 5 cơn bão và 3 áp thấp nhiệt đới. Con số này ít hơn 3 cơn so với năm 2025 và xấp xỉ TBNN cùng thời kỳ. Bão số 1 và bão số 4 đã ảnh hưởng đến đất liền Việt Nam.

Mưa phân hóa, nhiều nơi thiếu hụt so với trung bình

Tính đến ngày 28/9, tổng lượng mưa từ đầu năm tại phía Tây Bắc Bộ, vùng núi phía Bắc và một số nơi thuộc duyên hải Nam Trung Bộ thấp hơn TBNN 5-20%. Các khu vực còn lại phổ biến cao hơn 10-30%, riêng Thanh Hóa đến Hà Tĩnh cao hơn 30-60%.

Đáng chú ý, hoàn lưu bão số 4 gây mưa lớn diện rộng từ ngày 19-24/8. Tổng lượng mưa tại Bắc Bộ phổ biến 130-330mm, có nơi trên 500mm. Mẫu Sơn (Lạng Sơn) ghi nhận 734mm, Bãi Cháy (Quảng Ninh) 731mm.

Nhờ đợt mưa này, tổng lượng mưa tháng 8 tại Bắc Bộ và khu vực từ Thanh Hóa đến Quảng Trị phổ biến cao hơn TBNN 50-100%, có nơi cao hơn 150-250%.

Cuối năm: El Nino, nền nhiệt cao và mưa thiếu hụt

Từ tháng 10-12, bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông cũng như ảnh hưởng đến nước ta được dự báo có khả năng ở mức thấp hơn TBNN (TBNN trên Biển Đông: 4,5 cơn, đổ bộ vào đất liền: 1,9 cơn).

Không khí lạnh cũng có xu hướng hoạt động yếu hơn TBNN. Rét đậm, rét hại có khả năng xuất hiện muộn hơn quy luật khí hậu, số ngày rét đậm, rét hại thấp hơn TBNN cùng kỳ.

Trong tháng 10-11, mưa vừa, mưa to có xu hướng ít hơn TBNN, tập trung chủ yếu từ Hà Tĩnh đến TP Huế và duyên hải Nam Trung Bộ. Các khu vực này có khả năng thiếu hụt mưa trong những tháng chính mùa mưa; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có khả năng kết thúc mùa mưa sớm.

Đáng chú ý, nhiệt độ trung bình tháng 10-11 trên cả nước được dự báo cao hơn TBNN 1-2 độ C, có nơi cao hơn. Sang tháng 12, mức chênh lệch phổ biến 0,5-1,5 độ C; riêng cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ cao hơn 1,5-2,5 độ C.

Về lượng mưa, tháng 10, Bắc Bộ phổ biến cao hơn TBNN 5-20%, trong khi các khu vực khác thấp hơn 5-20%. Riêng Quảng Trị đến TP Huế, duyên hải Nam Trung Bộ và cao nguyên Trung Bộ có thể thấp hơn 20-40%.

Tháng 11, Bắc Bộ và Thanh Hóa đến Hà Tĩnh có lượng mưa cao hơn TBNN 10-30%, trong khi Quảng Trị đến Lâm Đồng thấp hơn 20-40%, Nam Bộ thấp hơn 5-15%.

Đến tháng 12, lượng mưa tại Bắc Bộ và Thanh Hóa đến Hà Tĩnh cao hơn TBNN 5-20mm; các khu vực khác thấp hơn 5-20mm, riêng duyên hải Nam Trung Bộ thấp hơn 50-100mm.